Dijital Çalışma Yaşamında Ortaya Çıkan Psikososyal Risklerin Meslek Hastalığı Bağlamında Değerlendirilmesi

Öz

Dijitalleşme, çalışma yaşamında iş organizasyonunu köklü biçimde dönüştürürken, çalışanlar açısından yeni psikososyal risklerin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Sürekli çevrim içi olma beklentisi, algoritmik yönetim uygulamaları, dijital gözetim, iş yoğunluğunun artarak özel yaşama yansıması ve buna bağlı olarak iş-yaşam sınırlarının belirsizleşmesi gibi unsurlar çalışanların ruhsal ve fiziksel sağlığını olumsuz etkileyebilmektedir. Bu çalışma çerçevesinde, dijital çalışma yaşamında ortaya çıkan psikososyal risklerin sosyal güvenlik hukuku açısından incelenmesi ve meslek hastalığı sigortası bakımından değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda ilk olarak psikososyal risk kavramı, görünüm şekilleri ve çalışma yaşamında dijitalleşmenin psikososyal risklerin ortaya çıkmasındaki rolü ele alınmakta, ardından bu risklerin meslek hastalığı olarak değerlendirilmesine ilişkin hukuki ölçütler, ulusal ve uluslararası düzenlemeler ışığında değerlendirilmektedir. Ayrıca mevcut hukuki çerçevenin dijital çalışma hayatının ortaya çıkardığı yeni riskler karşısındaki yeterliliği tartışılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Dijitalleşme
• Dijital çalışma
• Psikososyal Risk
• Meslek Hastalığı
• İş Sağlığı ve Güvenliği

ASSESSMENT OF PSYCHOSOCIAL RISKS ARISING IN THE DIGITAL WORKING LIFE IN THE CONTEXT OF OCCUPATIONAL DISEASES

Öz

Whilst digitalisation is radically transforming the organisation of work, it is also giving rise to new psychosocial risks for employees. Factors such as the expectation of being constantly online, algorithmic management practices, digital surveillance, the increasing encroachment of work demands into private life, and the resulting blurring of the boundaries between work and private life can have a negative impact on employees’ mental and physical health. Within the framework of this study, the aim is to examine the psychosocial risks arising in the digital workplace from the perspective of social security law and to assess them in relation to occupational disease insurance. In this context, the study first addresses the concept of psychosocial risks, their manifestations, and the role of digitalisation in the workplace in the emergence of such risks; it then assesses the legal criteria for classifying these risks as occupational diseases in the light of national and international regulations. Furthermore, the adequacy of the current legal framework in addressing the new risks posed by the digital workplace is discussed.

Anahtar Kelimeler

• Digitalisation
• Digital Work
• Psychosocial Risks
• Occupational Diseases
• Health and Safety at Work

Kaynakça

1. AKARSU, Handan/AYAN, Burak/ÇAKMAK, Ekrem/DOĞAN, Be-güm/BOZ ERAVCI, Deniz/KARAMAN, Esra/KOÇAK, Der-ya: Meslek Hastalıkları, Ankara 2013.
2. AKDENİZ, Ayşe Ledün: Meslek Hastalıkları Kavramı Üzerine, İstan-bul 2015.
3. AKGEYİK, Tekin/GÜNGÖR DELEN, Meltem/UŞEN, Şelale: Çalışma Yaşamında Psikolojik Taciz, Ankara 2013.
4. AKIN, Levent: “Covid-19’un İş İlişkilerine Olası Etkileri”, Çimento İşveren Dergisi, C. 34, S. 3, 2020, s. 26-39.
5. AKTAŞ, Ece: “Dijital Çalışma Bakımından İşçinin Ulaşılamama Hak-kı”, YÜHFD, C. 22, S. 1, 2025, s. 1-48.
6. AKYİĞİT, Ercan: İş Hukuku, 15. Baskı, Ankara 2024.
7. ALP, Mustafa: “Tele Çalışma (Uzaktan Çalışma)”, Prof. Dr. Sarper Süzek’e Armağan, 2011, s. 795-851.
8. ALP, Mustafa/DOĞAN, Sevil: “Giyilebilir Teknolojiler ve İş İlişkisine Etkileri”, Çalışma ve Toplum Dergisi, S. 4, 2021, s. 2599-2632.

9. ALPAGUT, Gülsevil: “Çalışma Yaşamında Şiddet ve Tacizin Önlen-mesine İlişkin 190 Sayılı ILO Sözleşmesi Aile İçi Şiddet-Çalışma Yaşamı İlişkisi”, İstanbul Gedik Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 1, S. 1, 2020, s. 21-42.
10. ALPAGUT, Gülsevil: “Teknolojik Gelişmelerin İşçilik Haklarına Etkisi-Daimi Ulaşılabilirlik”, Prof. Dr. Turhan Esener 3. İş Hukuku Uluslararası Kongresi, 2021, s. 317-338.
11. ALPER, Yusuf: Sosyal Sigortalar Hukuku, 11. Baskı, Bursa 2020.
12. ARBAK, Merve: “Dijitalleşmenin İşyeri Kavramına Etkisi”, Dijital İş Hukuku Uygulamaları, Ocak, Saim (Editör), Ankara 2024, s. 705-734.
13. ARICI, Kadir: Türk Sosyal Güvenlik Hukuku, 2. Baskı, Ankara 2022.
14. ARSLAN ERTÜRK, Arzu: “İş Hukuku Boyutuyla Türkiye’de Psikolo-jik Taciz (Mobbing) ve Dünyadan Örnekler”, Marmara Üni-versitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Prof. Dr. Ali Rıza Okur’a Armağan, C. 20, S. 1 (Özel Sayı), 2014, s. 285-339.
15. AYDIN, Ufuk: İş Hukukunda İşçinin Kişilik Hakları, Eskişehir 2002.
16. AYDIN, Ufuk/EZER, Burcu: Bireysel İş Hukuku Dersleri, 8. Baskı, Es-kişehir 2025.
17. AYDINÖZ, Gonca: İş Hukukunda Tele (Uzaktan Çalışma), Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Üniversitesi Özel Hukuk Anabilim Dalı, Ankara 2014.
18. BAKIRCI, Kadriye: İş Hukuku Açısından İşyerinde Cinsel Taciz, An-kara 2000.
19. BAKIRCI, Kadriye: “Uluslararası Çalışma Örgütü’nün 190 Sayılı Söz-leşmesi ve 206 Sayılı Tavsiye Kararı Işığında İş Yaşamında Şiddet, Taciz, Misilleme ve Ev İçi Şiddet”, TBB Dergisi, 2020, S. 151, s. 29-60.
20. BALCI, Mesut: “İş Kazası ve Meslek Hastalığı Nedeniyle İşverenin So-rumluluğu”, Sicil İş Hukuku Dergisi, S. 4, 2006, s. 151-182.
21. BALCI, Mesut: Sosyal Güvenlik Hukuku, Ankara 2021.
22. BAYCIK, Gaye/DOĞAN, Sevil/DULAY YANGIN, Dilek/YAY, Oğuz-han: “COVID 19 Pandemisinde Uzaktan Çalışma: Tespit ve Öneriler”, Çalışma ve Toplum Dergisi, S. 3, 2021, s. 1683-1728.
23. BAYCIK, Gaye/ERDOĞAN, Çağla: “COVID-19 Hastalığının Sosyal Sigortalar Hukuku ve Bireysel İş Hukuku Açısından İş Kazası ve/veya Meslek Hastalığı Niteliği”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 12, S. 1, 2021, s. 346-362.
24. BAYRAM, Fuat: “Türk İş Hukuku Açısından İşyerinde Psikolojik Ta-ciz (Mobbing)”, Legal İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, S. 14, 2007, s. 551-574.
25. BAYSAL, Ulaş: “İşçiye Ait Taşınabilir İletişim Cihazlarının İş Amaçlı Kullanılması”, Sicil İş Hukuku Dergisi, S. 40, 2018, s. 65-75.
26. BELKIC, Karen: Occupational Stress Index: An Approach Derived from Cognitive Ergonomics and Brain Research for Clinical Practice, the UK, 2003.
27. BİLGİLİ, Abbas: İş Hukuku Açısından İşyerinde Cinsel Taciz, Adana 2010.
28. BRANCATI, Maria Cesira Urzí: Digitalisation and psychosocial risks: key insights and policy pointers, 10.10.2024, https://osha.europa.eu/en/publications/digitalisation-and-psychosocial-risks-key-insights-and-policy- pointers (Erişim Ta-rihi: 01.06.2026).
29. CANBOLAT, Talat: “İşçinin Kişiliğinin Korunması ve Psikolojik Taciz (Mobbing)”, Prof. Dr. Turhan Esener III. İş Hukuku Uluslara-rası Kongresi, Ankara 2021, s. 77-97.
30. CASCIO, Wayne F.: “Managing a Virtual Workplace”, Academy of Management Executive, S. 14/3, 2000, s. 81-90.
31. ÇENBERCİ, Mustafa: Sosyal Sigortalar Kanunu Şerhi, Ankara 1985.
32. CENGİZ, İştar/ERSOY, Uğur/KÜÇÜKAY, Alper: “Psikoloji, Hukuki ve Cezai Boyutuyla Mobbing”, Sicil İş Hukuku Dergisi, S. 36, 2016, s. 62-90.
33. CENTEL, Tankut: “Sosyal Güvenlik Hakkı”, Prof. Dr. Hayri Domaniç'e 80. Yaş Günü Armağanı, C. II, İstanbul 2001, s. 817-829.
34. CENTEL, Tankut: “Türk Borçlar Kanunu’nda Genel Olarak İşçinin Kişiliğinin Korunması”, Sicil İş Hukuku Dergisi, S. 24, Aralık 2011, s. 13-18.
35. ÇELEBİ DEMİR, Duygu: “Uzaktan Çalışma İlişkisinin Sosyal Güven-lik Hukuku Bakımından Değerlendirilmesi”, Marmara Üniver-sitesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, C. 29, S. 1, 2023, s. 596-625.
36. ÇELİK, Nuri/CANİKLİOĞLU, Nurşen/CANBOLAT, Ta-lat/ÖZKARACA, Ercüment: İş Hukuku Dersleri, 36. Baskı, İs-tanbul 2023.
37. DÄUBLER, Wolfgang: “Digitalisierung und Arbeitsrecht”, Soziales Recht, Haziran 2016, s. 2-44.
38. D’CRUZ, Premilla/NORONHA, Ernesto: “Navigating the Extended Reach: Target Experiences of Cyberbullying at Work”, Infor-mation and Organization, C. 23, S. 4, 2013, s. 324-343.
39. DİRİK, Deniz/GÜRSEL, İlke: “İş Hukuku Boyutuyla Çalışma Yaşa-mında İşe Bağlı Stres ve Tükenmişlik”, Örgütsel Davranışlar ve İş Hukukuna Yansıması, Köse, Sevinç/Alp, Mustafa (Edi-tör), Ankara 2020, s. 59-106.
40. DOBRINOIU, Alice: “Teleworking and the Blurred Boundary between the Employee's Private and Professional Life”, Conf Int'l Dr, 2021, s. 202-208.
41. DOĞAN, Sevil: İş Hukukunda İşçinin İş ve Aile Yaşamı Uyumunun Sağlanması, Ankara 2022.
42. DULAY, Dilek: “İş Hukuku Çerçevesinde Mobbing Kavramı”, Terazi Aylık Hukuk Dergisi, S. 42, 2010, s. 15-19.
43. DULAY, Dilek: Türk İş Hukukunda Evde Çalışma, Ankara 2016.
44. DULAY YANGIN, Dilek: “6715 Sayılı Yasa’nın Uzaktan Çalışmaya İlişkin Hükümleri ve Değerlendirilmesi”, Sicil İş Hukuku Der-gisi, S. 36, 2016, s. 148-171.
45. DULAY YANGIN, Dilek/ÖZ, Kübra: “İş Hukukunda Psikososyal Risk-lerin UÇÖ 190 Sayılı Sözleşmesi ve 206 Sayılı Tavsiye Kararı Çerçevesinde Değerlendirilmesi”, ÇÜHAD, S. 9, 2026, s. 284-310.
46. EKİN, Ali: İşçinin Onurunun Korunması, Ankara 2013.
47. EKMEKÇİ, Ömer/KÖME AKPULAT, Ayşe/AKDENİZ, Ayşe Ledün: İş Sağlığı ve Güvenliği Hukuku, İstanbul 2021.
48. EKMEKÇİ, Ömer/YİĞİT, Esra: Bireysel İş Hukuku, 6. Baskı, İstanbul 2024.
49. EKONOMİ, Münir: “Türk Endüstriyel İlişkileri Sisteminde Yeni Ara-yışlar ve Çözümler”, Kamu-İş Dergisi C. 11, Temmuz 1988, s. 177-203.
50. ELBİR, Nazlı: “İş ve Sosyal Güvenlik Hukukunda İşe Bağlı Stres Kav-ramı”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araş-tırmaları Dergisi, C. 27, S. 1, Haziran 2021, s. 798-824.
51. ELBİR, Nazlı: “Çalışanların COVID-19 Hastalığına Yakalanmalarının Sosyal Sigortalar Hukuku Bakımından Sonuçları”, Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 18, S. 1, 2021, s. 67-116.
52. ERDOĞAN, Gülnur: “Mobbing (İşyerinde Psikolojik Taciz)”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, C. 22, S. 83, 2009, s. 318- 352.
53. ERGİN, Hediye: “Oldukça Eski, Fakat Yeni İfade Edilen Bir Olgu: İşye-rinde Psikolojik Taciz (Mobbing)”, Prof. Dr. Ali Güzel’e Ar-mağan, İstanbul 2010, s. 245-265.
54. ERKANLI BAŞBÜYÜK, Betül: “İş Görmekten Kaçınma Sebebi Olarak İşyerinde Cinsel Taciz”, Legal İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, C. 16, S. 61, 2019, s. 127-180.
55. ERTÜRK, Şükran: İş Hukuku Dersleri Bireysel İş Hukuku, Ankara 2022.
56. ERTÜRK, Şükran: “İşyerinde Mobbing ve Sonuçları”, İş Hukukunun Güncel Meseleleri 2023, İstanbul 2023, s. 57-130.
57. ESEN, Bünyamin: “Türk Hukukunda İş Kazası ve Meslek Hastalığı Hallerinde İşverenin Hukuki Sorumluluğu”, Legal İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, C. 9, S. 36, 2012, s. 191-206.
58. FORASTIERI, Valentina: “Prevention of psychosocial risks and work-related stress”, International Journal of Labour Research, C. 8, S. 1-2, 2016, s. 11-34.
59. GUILLEMİN, Michel P.: “New Avenues for Prevention of Work-Related Diseases Linked to Psychosocial Risks”, Int. J. Environ. Res. Public Health, V. 18, 2021, https://www.mdpi.com/1660-4601/18/21/11354 (Erişim Tarihi: 20.06.2026).
60. GÜZEL, Ali/ERTAN, Emre: “İşyerinde Psikolojik Tacize (Mobbinge) Hukuksal Bakış: Avrupa Hukuku ve Karşılaştırmalı Hukuk”, Legal İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, S. 14, 2007, s. 509-540.
61. GÜZEL, Ali/OKUR, Ali Rıza/CANİKLİOĞLU/Nurşen: Sosyal Güven-lik Hukuku, Yenilenmiş 20. Baskı, İstanbul 2025.
62. HAFIZOĞLU, Ece Sıla: “Elektronik-Biyometrik Takip Sistemleri ve Giyilebilir Teknoloji Kullanımı”, Dijital İş Hukuku Uygulama-ları, Ocak, Saim (Editör), Ankara 2024, s. 671-704.
63. HAMM, Christoph: Beck’sches Rechtsanwalts-Handbuch, 12. Auflage, München 2022.
64. HEILMANN, Joachim: “Psychische Erkrankung als Berufskrankheit: Das BSG schafft den Durchbruch”, ARP, 2024, s. 98-101.
65. HEPER, Hande: “Uluslararası Düzenlemeler Işığında İşyerinde Psiko-lojik Tacizle Mücadele: Avrupa Ülke Örnekleri ve Türkiye İçin Öneriler”, Prof. Dr. Fevzi Demir’e Armağan, Legal İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, Özel Sayı, 2016, s. 427-470.
66. HOLLO, Anna-Lena: Das Verfahren zur Anerkennung von Be-rufskrankheiten, Baden-Baden 2018.
67. HOPPE, Christian: IT – Arbeitsrecht, Digitalisierte Unternehmen, He-rausforderungen und Lösungen, Kramer, Stefan, (Hrsg), 2. Auflage, München 2019.
68. HÜSEYİNLİ, Namık/KOÇ, Tayfur Süleyman: “Avrupa Birliği ve Türk Hukukunda Meslek Hastalıklarının Kayıt Altına Alınmasına İlişkin Yasal Düzenlemeler”, Legal İş Hukuku ve Sosyal Gü-venlik Hukuku Dergisi, C. 15, S. 58, 2018, s. 453-492.
69. ILO, Psychosocial factors at work: recognition and control: report of the Joint ILO/WHO Committee on Occupational Health, Ninth Session, Geneva, 18-24 September 1984, Occupational Safety and Health Series No. 56, Geneva 1986.
70. ILO, Workplace Stress: A collective challenge, 28 April 2016, https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/ public/%40ed_protect/%40protrav/%40safework/documents/publication/wcms_466547.pdf (Erişim Tarihi: 29.05.2026).
71. IMPING, 70.10. Gesundheitsschutz, Taeger/Pohle, Computer-HdB, 40. EL März 2025.
72. İZMİRLİOĞLU, Ayça: “İşyerinde Psikolojik Tacizin Eşit Davranma İlkesi Bağlamında İncelenmesi”, Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Arş. Gör. Ceren Damar Şenel Armağanı, C. 5, S. 1, 2020, 1799-1819.
73. KANBUR, Savaş/ARCA, Ceyhun: “İş Kazası ve Meslek Hastalıkları Tespit Süreci”, Kanbur, Savaş (Editör), Ankara 2018.
74. KANDEMİR, Murat: İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Açısın-dan Tele Çalışma, İstanbul 2011 (Tele Çalışma).
75. KANDEMİR, Murat: İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Boyutuy-la Psikososyal Riskler, İstanbul 2017 (Psikososyal Riskler).
76. KANTARCI, Nihan Gizem: Türk İş Hukukunda Mobbing, Ankara 2016.
77. KARACA, Nilgün/ÇEVİK, Celalettin: “Çalışma Yaşamında Psikosos-yal Riskler ve Bu Risklerin Yol Açtığı Sorunlar”, Sosyal Aktör-ler ve Deneyimler Dergisi, S. 3, 2024, s. 78-90.
78. KARACA YAĞCI, Aybüke: “İş Hukukunda Tükenmişlik Sendromu: Koruma, Önleme ve Fesih Bakımından Bir Değerlendirme”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, C. 32, S. 1, Haziran 2026, s. 525-560.
79. KEÇECİ, C. Şenay: “2010-2016 Yılları Arasında Türkiye’de Beklenen ve Tespit Edilen Meslek Hastalıkları Sayılarının Karşılaştırıl-ması”, Ankara Sağlık Hizmetleri Dergisi, C. 18, S. 2, 2020, s. 52-60.
80. KOCABAŞ, Fatma/AYDIN, Ufuk/CANBEY ÖZGÜLER, Ver-da/İLHAN, Mustafa Necmi/DEMİRKAYA, Seher/AK, Ni-han/ ÖZBAŞ, Cansu: “Çalışma Ortamında Psikososyal Risk Etmenlerinin İş Kazası, Meslek Hastalıkları ve İşle İlgili Hasta-lıklarla İlişkisi”, Sosyal Güvence Dergisi, C. 7, S. 14, 2018, s. 28-62.
81. KOCH, Ulrich: Arbeitsunfall, in: Günter Schaub and Ulrich Koch, Ar-beitsrecht Von A-Z, 30. Auflage, München 2026.
82. KORKUSUZ, M. Refik/UĞUR, Suat: Sosyal Güvenlik Hukuku, 8. Bas-kı, Bursa 2022.
83. KÖKKILINÇ ERALTUĞ, Ayşegül: “İşe Bağlı Stres ve Hukuksal So-nuçları”, Legal İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, S. 19, 2008, s. 901-918.
84. KRANIG, Andreas: “Berufskrankheiten ohne Epidemiologie?”, NZS, S. 18, 2024, s. 689-700.
85. KRAUSE, Rüdiger: “Digitalisierung der Arbeitswelt – Herausforde-rungen und Regelungsbedarf”, NJW-Beil, 2016, s. 33-36.
86. KÜHNEL, Nele: “Die gesundheitlichen Risiken für Arbeitnehmende im Homeoffice – eine Analyse”, ArbRAktuell, 2025, s. 94-97.
87. LEKA, Stavroula/JAIN, Aditya/LEROUGE, Loïc: “Work-Related Psychosocial Risks: Key Definitions and an Overview of the Policy Context in Europe”, Psychosocial Risks in Labour and Social Security Law, Springer 2017, s. 1-12.
88. LİMONCUOĞLU, Alp: “İş Hukuku Kapsamında Psikolojik Tacizin Değerlendirilmesi ve Mağdurların Kullanabilecekleri Haklar”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, S. 105, Mart-Nisan 2013, s. 51-88.
89. LİMONCUOĞLU, Alp: “İşçinin İş Sözleşmesinin Psikolojik Tacize Da-yalı Olarak Haklı Nedenle Feshinde Hak Düşürücü Sürenin Başlangıcı-Karar İncelemesi”, Prof. Dr. M. Polat Soyer’e Ar-mağan, İzmir 2014, s. 547-571.
90. LİTZCKE, Sven / Schuh, Horst / PLETKE, Matthias: Stress, Mobbing und Burn-out am Arbeitsplatz, 6. Auflage, Heidelberg 2013.
91. LOKMANOĞLU, Salim Yunus: İşyerinde Psikolojik Taciz (Mobbing), 3. Baskı, Ankara 2023.
92. MANAV ÖZDEMİR, A. Eda: “Türk ve Alman İş Hukukunda İşçinin Cinsel Tacize Karşı Korunması”, TİSK Akademi, C. 11, S. 21, 2016, s. 194-228.
93. MARMARA COŞAN, Münevver Merve: Sosyal Güvenlik Sistemimiz-de İş Kazası ve Meslek Hastalığı Kavramı ve İşverenin Hukuki Sorumluluğu, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Ticaret Üniversitesi, 2017.
94. MECKE, Christian: “Digitalisierung und Versicherungspflicht in der Sozialversicherung”, SRa, S. 5, 2022, s. 229-237.
95. MOLLAMAHMUTOĞLU, Hamdi/ASTARLI, Muhittin/BAYSAL, Ulaş: İş Hukuku, Ankara 2022.
96. NDOMBA, Berenice Lisa-Marie: “Gesellschaftliche Auswirkungen hybrider Arbeitsformen Ergebnisse einer Studie des TAB”, ARP, 2025, s. 186-190.
97. OETKER, Hartmut: “Digitalisierung der Arbeitswelt – Herausforde-rungen und Regelungsbedarf”, JZ, S. 17, 2016, s. 817-824.
98. OKTAY, Mualla: “Çalışma Yaşamında İş Yerinde Stres”, İ.Ü. Cerrah-paşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri, Medikal Açıdan Stres ve Çareleri Sempozyumu Dizisi, No: 47, Aralık 2005, s. 11-116.
99. ÖKTEM SONGU, Sezgi/ŞAHİN EMİR, Asiye: “6284 Sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Ka-nun’un Çalışma İlişkilerine Etkisi”, Marmara Üniversitesi Hu-kuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, C. 26, S. 2, Aralık 2020, s. 1157-1178.
100. ÖZDEMİR, Erdem: “İşyerinde Cinsel Taciz”, Çalışma ve Toplum Der-gisi, S. 4, 2006, s. 83-96.
101. ÖZDEMİR, Erdem: İş Sağlığı ve Güvenliği Hukuku, İstanbul 2014.
102. ÖZVERİ, Murat: “İşçinin İş İlişkisinde Kişilik Haklarının Korunması, Mobbing ve Yargı Kararları”, Çalışma ve Toplum, S. 79, s. 3255-3296.
103. PAJONK, Frank-Gerald B.: “Gesundheitsgefährdung und Burnout am Arbeitsplatz”, MittBayNot 2017, s. 197-199.
104. PALABIYIK, B. Buğra: Yargı Kararları Işığında Mobbing İspatı, Anka-ra 2023.
105. PURDE USTA, Ayşenur: İş Hukukunda Siber Mobbing, İstanbul 2026.
106. REITZ, Alexander W./SCHRANDT-REITZ, Michaela: “Gesunde Füh-rung und gesundes Arbeiten in digitalen Arbeitsumgebungen Gesundheitsmanagement im Kontext der Arbeitswelt 4.0”, ARP, S. 3, 2023, s. 66-70.
107. RÖLLER, Jürgen: Personalbuch, 29. Auflage, München 2022.
108. SAĞLAM, Nazlı: “İş Hukukunda Tele (Uzaktan) Çalışmada ‘Teknost-res’ Kavramının Meslek Hastalığı Açısından Değerlendirilme-si”, ÇÜHFD, C. 7, S. 1, Nisan 2022, s. 215-241.
109. SARAÇ, Coşkun: “506 Sayılı Yasaya Göre Sigortalı Sayılmada Hizmet Sözleşmesine Dayanarak İşverene Ait İşyerinde Çalışma Koşu-lu”, Çimento İşveren Dergisi, C. 7, S. 6, 1993, s. 19-24.
110. SAVAŞ, Fatma Burcu: İşyerinde Manevi Taciz, İstanbul 2007.
111. SAVAŞ KUTSAL, F. Burcu: İşçinin Ulaşılabilir Olmama Hakkı, Anka-ra 2024 (Ulaşılabilir Olmama).
112. SAVAŞ KUTSAL, F. Burcu: “İşyerinde Psikolojik Taciz (Mobbing)”, Toprak İşveren Dergisi, S. 105, Mart 2015, s. 4-12.
113. SAVAŞ KUTSAL, F. Burcu: “Yargıtay Kararları Işığında İşyerinde Psikolojik Taciz (Mobbing)”, İstanbul Hukuk Mecmuası, S. 74, Temmuz 2016, s. 617-643.
114. SCHNEIDER, Wolfgang: “Psychosoziale Folgen der Digitalisierung”, Die Psychotherapie, S. 4, 2018, s. 291-300.
115. SECUNDA, Paul M., ‘The Employee Right to Disconnect’, Notre Dame J Int'l Comp L, S. 9, 2019, s. 1-39.
116. SEVİMLİ, K. Ahmet: “Türk Borçlar Kanunu m. 417 ve İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Işığında Genel Olarak İşçinin Kişiliğinin Korunması”, Çalışma ve Toplum Dergisi, C. 1, S. 36, 2013, s. 107-148.
117. SÜMER, Halûk Hâdi: İş Sağlığı ve Güvenliği Hukuku, Ankara 2022.
118. SÜMER, Halûk Hâdi: İş Hukuku Uygulamaları, 8. Baskı, Ankara 2024.
119. SÜMER, Halûk Hâdi: İş Hukuku, 27. Baskı, Ankara 2024.
120. SÜMER, Halûk Hâdi: Sosyal Güvenlik Hukuku, 5. Baskı, Ankara 2025.
121. SÜZEK, Sarper/BAŞTERZİ, Süleyman: İş Hukuku, 25. Baskı, İstanbul 2025.
122. ŞAHİN EMİR, Asiye: “İşçinin Yakalandığı Bulaşıcı Hastalığın 5510 Sayılı Kanun Anlamında İş Kazası Olup Olmadığının Değer-lendirilmesi-Domuz Gribi (H1N1) ve Koronavirüs (Covid-19) Özelinde Bir Değerlendirme-“, Legal İş Hukuku ve Sosyal Gü-venlik Hukuku Dergisi, C. 17, S. 66, 2020, s. 547-592.
123. ŞAKAR, Müjdat: İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku, 14. Baskı, İstanbul 2021.
124. ŞİMŞEK, Tahsin, “Meslek Hastalığında Yükümlülük Süresi”, Sosyal Güvenlik Dünyası Dergisi, S. 69, 2010, s. 23-27.
125. TATAR, Berivan: “The Pressure to Respond Work-Related Messages: Turkish Adaptation Study of the Workplace Telepressure Sca-le”, İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, C. 10, S. 28, 2025, s. 960-972.
126. THÜSING, Gregor: “Digitalisierung der Arbeitswelt – Impulse zur rechtlichen Bewältigung der Herausforderung gewandelter Arbeitsformen”, Soziales Recht, C. 6, S. 3, 2016, s. 87-108.
127. TINAZ, Pınar/BAYRAM, Fuat/ERGİN, Hediye: İşyerinde Psikolojik Taciz, İstanbul 2008.
128. von TROTHA, Jan: Stress am Arbeitsplatz - Haftung des Arbeitgebers auf Schadensersatz für hieraus resultierende Gesund-heitsschäden?, Berlin 2009.
129. TUNCA, Merda Elvan: “İşçinin Ulaşılamama Hakkı”, Dijital İş Huku-ku Uygulamaları, Ocak, Saim (Editör), Ankara 2024, s. 271-306.
130. TUNCAY, A. Can/EKMEKÇİ, Ömer/GÜLVER, Ender: Sosyal Güven-lik Hukuku Dersleri, 22. Baskı, İstanbul 2023.
131. TURAN, Seda Gökçe: “İşyerinde Siber Zorbalık Üzerine Bir İnceleme”, Journal of Organizational Behavior Review, C. 3, S. 1, 2021, 113-120.
132. UGAN ÇATALKAYA, Deniz: “Kişisel Yaşamı Kapsamında İşçinin, İşverence “Ulaşılabilir Olmama” Hakkı” İÜHFM, Özel Sayı, 2016, s. 733-751.
133. UŞAN, Fatih: Türk Sosyal Güvenlik Hukukunun Temel Esasları, 2. Baskı, Ankara 2009.
134. UŞAN, Fatih/ERDOĞAN, Canan: İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku, An-kara 2022.
135. ÜNAL, Canan: “Karşılaştırmalı Hukuk Işığında İşyerinde Psikolojik Tacizin İşverenin İşçinin Kişiliğini Koruma ve Eşit Davranma Borcu Kapsamında Değerlendirilmesi”, Legal İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, S. 37, 2013, s. 15-73.
136. VATANSEVER, Çiğdem: “Risk Değerlendirme’de Yeni Bir Boyut: Psi-kososyal Tehlike ve Riskler”, Çalışma ve Toplum Dergisi, S. 1, 2014, s. 117-138.
137. VRANJES, Ivana/BAILLIEN, Elfi/VANDEBOSCH, Hei-di/ERREYGERS, Sara/DE WITTE, Hans: “The Dark Side of Working Online: Towards a Definition and an Emotion Reac-tion Model of Workplace Cyberbullying”, Computers in Hu- man Behavior, C. 69, 2017, s. 324-334.
138. WOLMERATH, Martin: Mobbing, 5. Auflage, Baden-Baden 2019.
139. YAYVAK NAMLI, İrem: Dijital Çalışmada İşçinin Korunması: Çalış-ma Süreleri ile İş Sağlığı ve Güvenliği, İstanbul 2024.
140. YILDIZ, Gaye Burcu: İşverenin Eşit İşlem Yapma Borcu, Ankara 2008.
141. YORULMAZ, Çiğdem: “Meslek Hastalıklarını Önlemeye Yönelik Dev-letin Yükümlülükleri Kapsamında Liste Yönteminin Etkileri”, Kırıkkale Hukuk Mecmuası, C. 3, S. 2, 2023, s. 163-206.
142. YÜCEL, Yeliz: “İşyeri Stresi”, Çalışma ve Toplum Dergisi, C. 3, S. 74, 2022, s. 1959-1988.