Türkiye’de Öğretmenlerin Prekaryalaşma Deneyimi: Meta-Sentez Çalışması

Yıl 2025, Sayı: 64, 199 - 216, 31.12.2025

Ayşe Dericioğulları Ergun

https://doi.org/10.35237/suitder.1731918

Öz

Bu çalışma, Türkiye’deki öğretmenlerin kadrolu, sözleşmeli ve ücretli istihdam türleri bağlamında prekaryalaşma deneyimlerini meta-sentez yöntemiyle incelemektedir. Meta-sentez yöntemiyle gerçekleştirilen analizde, öğretmenlerin iş güvencesizliği, kimlik krizi, esnek çalışma koşulları ve toplumsal sermaye eksikliği gibi temalar ön plana çıkmıştır. Bulgular, neoliberal politikaların öğretmenlerin mesleki kimliklerini, çalışma koşullarını ve toplumsal statülerini olumsuz yönde etkilediğini göstermektedir. Özellikle iş güvencesizliği ve esnek çalışma düzenlemeleri, öğretmenlerin mesleki aidiyet duygularını zayıflatmakta ve mesleki doyumlarını olumsuz etkilemektedir. Çalışma, öğretmenlerin yalnızca ekonomik anlamda değil, psikolojik ve toplumsal düzeyde de prekaryalaşmanın etkilerini deneyimlediğini ortaya koymaktadır. Bu bulgular doğrultusunda, eğitim politikalarının öğretmenlerin mesleki güvencesini ve toplumsal statüsünü destekleyici yönde yeniden düzenlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Prekaryalaşma , Öğretmenlik , Güvencesizlik , Neoliberal Politikalar , Meta-Sentez

The Precarization Experiences of Teachers in Turkey: A Meta-Synthesis Study

Öz

This study examines the precarization experiences of teachers in Turkey within the context of permanent, contracted, and substitute employment types using a meta-synthesis method. The analysis highlights key themes such as job insecurity, identity crisis, flexible working conditions, and the erosion of social capital. The findings reveal that neoliberal policies negatively impact teachers' professional identities, working conditions, and social status. In particular, job insecurity and flexible employment arrangements weaken teachers' sense of professional belonging and adversely affect their job satisfaction. The study demonstrates that teachers experience the effects of precarization not only economically but also psychologically and socially. Based on these findings, the study emphasizes the need for educational policies to be restructured to support teachers' professional security and social status.

Anahtar Kelimeler

Teaching Profession , Job Insecurity , Neoliberal Policies , Meta-Synthesis , Precarization

Kaynakça

• Apple, M. (2004). Ideology and curriculum. NewYork: Routledge. https://doi.org/https://doi.org/10.4324/9780203487563
• Bağdatlı, N., & Vural, B. (2025). Teacher Experience in the Precarization Process. Journal of Qualitative Research in Education(42), 103-139. https://doi.org/enad.42.2094
• Ball, S. J. (2003). The teacher’s soul and the terrors of performativity. Journal of Education Policy, 18(2), 215-228. https://doi.org/https://doi.org/10.1080/0268093022000043065
• Bauman, Z. (2001). Identity in the globalising world. Social Anthropology, 9(2), 121-129. https://doi.org/:10.1017/S096402820100009X
• Bauman, Z. (2017). Akışkan Modernite. İstanbul: Can Yayınları.
• Bourdieu, P. (1986). The Forms of Capital. J. Richardson içinde, Handbook of Theory and Research for the Sociology of Education (s. 241–58). Westport,CT: Greenwood.
• Bourdieu, P. (1991). Language and Symbolic Power. Cambridge: Polity Press.
• Bourdieu, P. (1998). Acts of resistance: against the new myths of our time. Cambridge: Polity Press.
• Bourdieu, P. (2021). Ayrım: Beğeni Yargısının Toplumsal Eleştirisi. Ankara: Nika Yayınevi.
• Butler, J. (2015). Notes Toward a Performative Theory of Assembly. London: Harvard University Press.
• Choonara, J. (2020). The precarious concept of precarity. Review of Radical Political Economics, 52(3), 427-446. https://doi.org/https://doi.org/10.1177/0486613420920427
• Cooke, A., Smith, D., & Booth, A. .. (2012). Beyond PICO: the SPIDER tool for qualitative evidence synthesis. Qual Health Res, 22(10), 1435-1443. https://doi.org/10.1177/1049732312452938
• Çolak, İ., & Altınkurt, Y. (2022). The Precarization of Educational Labor: The Examination of Teachers' Job Insecurity Perceptions. Educational Process: International Journal, 11(2), 60-95. https://doi.org/edupij.2022.112.4
• Dağ, N. (2020). Prekarizasyon bağlamında öğretmenlik. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (AUJEF), 4(4), 365-379. https://doi.org/aujef.800680
• Darling-Hammond, L. (2010). The flat world and education: How America's commitment to equity will determine our future. New York: Teachers College Press.
• Day, C. (2004). A Passion for Teaching . New York: Routledge. https://doi.org/https://doi.org/10.4324/9780203464342
• Dixon-Woods, M., A., B., & Sutton, A. (2007). Synthesizing qualitative research: a review of published reports. Qualitative Research, 7(3), 375-422. https://doi.org/10.1177/1468794107078517
• Finfgeld, D. L. (2003). Metasynthesis: The state of the art-so far. Qualitative health research, 13(7), 893-904. https://doi.org/10.1177/1049732303253462
• Foucault, M. (1977). Discipline and Punish: The Birth of the Prison. New York: Pantheon Books.
• Freire, P. (2005). Pedagogy of the Oppressed. The Continuum International Publishing . https://doi.org/https://doi.org/10.4324/9780203017609
• Giroux, H. (2020). On Ctitical Pedagogy. London: Bloomsbury Academics.
• Giroux, H. A. (2024). Teachers as intellectuals: Toward a critical pedagogy of learning. NewYork: Bloomsbury Publishing.
• Güvercin, G. (2014). Öğretmenlik Mesleğinde Kökten Bir Dönüşüm: Ücretli Öğretmenlik. A. Yıldız içinde, İdealist Öğretmenden Sınava Hazırlayıcı Teknisyene: Öğretmenliğin Dönüşümü (s. 139-178). Kalkedon Yayınları.
• Hargreaves, A., & Fullan, M. (2015). Professional capital: Transforming teaching in every school. New York: Teachers College Press.
• Harvey, D. (1997). Postmodernliğin durumu. İstanbul: Metis Yayınları.
• Harvey, D. (2014). Seventeen contradictions and the end of capitalism. Oxford University Press.
• Harvey, D. (2015). Neoliberalizmin kısa tarihi. İstanbul : Sel Yayıncılık.
• Lorely, I. (2015). State of Insecurity: Government of the Precarious. London: Verso Books.
• Maslach, C., & Leiter, M. P. (2000). The truth about burnout: How organizations cause personal stress and what to do about it. John Wiley & Sons.
• Masquelier, C. (2018). Bourdieu, Foucault and the politics of precarity. Distinktion: Journal of Social Theory, 20(2), 135-155. https://doi.org/https://doi.org/10.1080/1600910X.2018.1549999
• Millar, K. M. (2017). Toward a critical politics of precarity. Sociology compass, 11(6), e12483. https://doi.org/soc4.12483
• Oktay, Y., & Şemin, F. K. (2024). Türkiye’de Ücretli Öğretmenlik, Alan Değişikliği ve Orantısız Öğretmen Hareketliliğinin Eğitime Yansımaları. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(524-541), 26. https://doi.org/erziefd.1477139
• Putnam, R. (2000). Bowling Alone - The Collapse and Revival of American Community. New York: Simon& Schuster.
• Saklı, A. R. (2013). Fordizm'den esnek üretim rejimine dönüşümün kamu yönetimi üzerindeki etkileri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 12(44), 107-131.
• Sennett, R. (2011). Yeni Kapitalizmin Kültürü. İstanbul : Ayrıntı Yayınları.
• Soydan, T. (2012). Eğitimin Yapısal Dönüşümü Bağlamında Öğretmenlerin İstihdamı: İstihdam Biçimi Farklılıkları Üzerine Öğretmen ve Yönetici Görüşlerine Dayalı Bir Araştırma. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(2), 1-13.
• Standing, G. (2015). Prekarya: Yeni tehlikeli sınıf. İstanbul : İletişim Yayınları.
• Turner, B. S. (2016). We are all denizens now: on the erosion of citizenship. Citizenship studies, 20(6-7), 679-692. https://doi.org/https://doi.org/10.1080/13621025.2016.1191432
• Walsh, D., & Downe, S. (2005). Meta-synthesis method for qualitative research: A literature review. Journal of Advanced Nursing, 50(2), 204-211. https://doi.org/ https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2005.03380.x
• Yağan, E. (2022). Kaybedecek zinciri dahi olmayanlar: Prekaryalaşan ücretli öğretmenler ve usta öğreticiler. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi(31), 1-20. https://doi.org/enad.31.1582
• Zeichner, K. M. (2010). Rethinking the connections between campus courses and field experiences in college- and university-based teacher education. Journal of Teacher Education, 61(1-2), 89–99. https://doi.org/https://doi.org/10.1177/0022487109347671
• Zimmer, L. (2006). Qualitative meta-synthesis: A question of dialoguing with texts. Journal of Advanced Nursing, 53(3), 311-318. https://doi.org/https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2006.03721.x