ZEMİNDE SU İÇERİĞİNİN ELEKTRİKSEL DİRENÇ YÖNTEMİYLE İNCELENMESİ: ATIK SU HAVUZ ÖRNEĞİ

Öz

Elektriksel zemin direnci ölçüm yöntemleri farklı mühendislik dallarında ihtiyaç hissedilen bilgilerin bir kısmının sağlanması için çözümler üretmektedirler. Bu araştırma çalışmasında, bitirilmeden terk edilmiş küçük boyutlu bir atık su havuzunun, bent önü tabanındaki kayaçların su içerikleri araştırılmıştır. İlgili taban taşındaki su yayılımı incelenerek, su içeriğinin havuz taban lokasyonundan ne kadar uzağa sızabildiği belirlenmiştir. Bu araştırmanın sağlayacağı pratik kazanımların madencilik alanında kullanım seviyesi konusunda yorum yapılabilmesi için işlemin maden sahalarında görülebilecek problemlere benzerlikleri araştırılmıştır. Maden galerilerinden akan veya yan kayaçlardan maden galerilerine yönelen yeraltı sularının galeri yan kayaçları içindeki yayılımlarının benzerlik beklentileri yorumlanmıştır. Elektriksel yerdirenci ölçümlerinin madencilik çalışmalarına yapacağı katkılar bu araştırmadan elde edilen bilgilerle değerlendirilmiştir. Bu çalışma sırasında uygulanan arazi ölçümlerinde Kombine Pole-dipole, Pole-pole, Pole-dipole olmak üzere üç farklı elektrot dizilimi kullanılmıştır. Deneylerden elde edilen elektriksel zemin direnci ölçüm sonuçları RES2DINV yazılımıyla grafiklendirilmiş ve yorumlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Elektrik zemin direnci ölçümü, taban kayaç su içeriği, maden yan kayaçlarında su dağılımı.

Analysis of the Water Content with Electrical Resistivity Methods: Waste Water Dam Case

Abstract

Electrical earth resistivity measurement methods produce suitable solutions for different problems in engineering. In this study the water content of the base rocks of abandoned waste water (small scale) dam in SelcukUniversitycampus was researched. Water localization in the base rocks, its distribution in vertical and lateral directions were analyzed through electrical resistivity measurements. Similarities between this field tests and mining applications were also researched and several field implications were found in this industry branch as well. Country rocks around mine galleries, tunnels, open pit slopes and benches are all application site for electrical resistivity methods to control the rock masses beyond the visible part of them. Water content, discontinuity localizations, fault lines, disturbed zones, stressed zone around the pillars and galleries are all potential application sites for this methods. Measurements performed in this research are mostly similar to the application of electrical resistivity test to mining sites. In this study, earth resistivity of base rocks of waste water dam has been measured by earth resistivity equipment. Three different lines of electrodes have been used in the measurements (Combine Pole-dipole, Pole-pole, Pole-dipole). The test results then analyzed by using RES2DINV earth resistivity modeling software.

Keywords

• Electrical earth resistance, water content of base rock, water in mine’s country rocks.

Kaynakça

1. Boybeyi, M. 1994. Tünel güzergâhlarÍnda özdirenç metodu ile yeraltÍ jeolojik yap͜ÍÍn çÍkartÍlmasÍ. Doktora Tezi, Fen Bilimleri Enst., Gstanbul Üniversitesi, Gstanbul.
2. Dahlin, T., 2001. The development of DC resistivity imaging techniques. Department of Geotechnolog, Lund University, Box 118, s221, Lund, Sweden.
3. Drahor, M.G., Göktürkler, G., Berge, M.A., Kurtulmuó, T.Ö. 2004. Dört farklÍ elektrot dizilimine göre bazÍ üç boyutlu sÍ yeraltÍ yapÍlarÍÍn görünür özdirenç modellemesi. Hacettepe Üniversitesi Yer Bilimleri Uygulama ve AraóÍrma Merkezi Bülteni, Yerbilimleri, V30, ss115–128, Ankara
4. Dursun, A.E. 2007. S.Ü. Alâeddin Keykubat Kampüs Gçi Su Biriktirme Havuzu Taban TabakalarÍÍn Elektriksel Direnç Ölçümleri. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Konya, 90 s.
5. KiremitçioÂlu, G.H. 1994. YeraltÍsuyu araóÍrmalarÍnda satÍh rezistivite ve sismik k͛Ílma yöntemlerinin Milas ovasÍna uygulanmasÍ. Yüksek Lisans Tezi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Gstanbul Üniversitesi, Gstanbul.
6. Kruschwits, S. and YaramancÍ, U. 2004. Detection and characterization of disturbed rock zone in clay stone with the complex resistivity methods, Journal of Applied Geophysics, V57, ss63–69.