27 Aralık 1886 Tarihli İnhisar-ı Duhan Nizamnamesinin Tatbikine Dair Bir Değerlendirme

Tütün, bilhassa 17. Yüzyılın ikinci yarısından itibaren Osmanlı İmparatorluğu’nun idari, ekonomik ve sosyal hayatında önemli bir yere sahip olmuştur. 1871 yılına kadar tütün inhisarı genel olarak devlet eliyle hazırlanan nizamnamelerle idare edilmiştir. 1871 yılından itibaren tütün alanında yeni bir kanunlaşma ve yenileşme süreci başlamıştır. Bu bağlamda 27 Aralık 1886 tarihli nizamname bu anlamda dönüm noktası olmuştur. “İnhisar-ı Duhan Nizamnamesi” adıyla yürürlüğe giren nizamnameyle birlikte tütünün üretimi, tüketimi, ticareti ve gelirleri tam anlamıyla Reji Şirketi’nin inhisarına yani yabancı bir şirketin tekeline girmiştir. İmparatorluk genelinde Reji Şirketi’nin tekeline giren tütün üreticilerinin, tüketicilerinin ve tüccarlarının Reji Şirketi’ne, Reji Şirketi’nin ise onlara karşı olan hukuk ve vazifelerinin neler olduğuna dair hükümlere yer verilmiştir. Bu çalışmada, bilhassa nizamnamede yer alan hükümlerin imparatorluk genelinde uygulamadaki karşılığının neler olduğu üzerinde durmaktır. Bu çerçevede imparatorluğun farklı bölgelerinden tespit edilen örnekler arşiv belgelerinden istifade edilerek incelenmiştir.

Tobacco, Especially since the second half of the 17th century, it had an important place in the administrative, economic and social life of the Ottoman Empire. Until 1871, tobacco monopoly was generally governed by regulations prepared by the state. Since 1871, a new legalization and innovation process has started in the field of tobacco. In this context, the regulation dated 27 December 1886 was a turning point in this sense. With the regulation that came into force under the name of “Inhisar-ı Duhan Regulations”, the production, consumption, trade and revenues of tobacco were literally monopolized by the Reji Company, that is, by a foreign company. Provisions regarding the laws and duties of tobacco producers, consumers and traders, who are monopolized by Reji Company throughout the empire, are given to Reji Company and Reji Company against them. In this study, In particular, it is to focus on what the provisions in the regulation are in practice throughout the empire. In this context, samples determined from different regions of the empire were examined by making use of archive documents.