Türk Devletleri Teşkilatının Türkiye İhracatına Etkisinin Çekim Modeli ile Analizi

Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından bağımsızlıklarına kavuşan beş Türk Cumhuriyeti ile Türkiye, tarihsel, etnik ve kültürel bağlarını dikkate alarak uluslararası örgüt düzeyinde Türk Devletleri Teşkilatı'nın (TDT) temellerini atmışlardır. Bu teşkilat, belirli dönemlerde yaşanan duraksamalara rağmen, gerçekleştirilen zirvelerle kurumsal düzeydeki işbirliklerini giderek güçlendirmektedir. TDT, tam ve gözlemci üyeleriyle, Türk dünyasının entegrasyonuna yönelik önemli adımlar atmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, Türk Devletleri Teşkilatı'nın Türkiye'nin ihracatı üzerindeki etkisini ekonometrik yöntemlerle incelemektir. Çalışma kapsamındaki panel veriler, çekim modeli çerçevesinde değerlendirilmiştir. Araştırmada, Türkiye'nin TDT ülkelerine yaptığı ihracat bağımlı değişken olarak ele alınmış; ülkelerin Gayrisafi Yurtiçi Hasılası (GSYH), başkentler arası mesafe, nüfusları, ticari serbestlik oranları ve ortak din gibi faktörler ise bağımsız değişkenler olarak belirlenmiştir. Elde edilen bulgulara göre Türkiye'nin TDT ülkelerine ihracatını ülkelerin GSYH’leri pozitif yönde, iki ülke arasındaki mesafe negatif yönde etkilemektedir. Çalışmanın sonuçları, çekim modelinin geçerliliğini doğrulamakta ve modelde yer alan tüm bağımsız değişkenlerin istatistiksel olarak anlamlı olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, Türkiye'nin ihracat performansı üzerinde GSYH, ortak din ve ticari serbestlik faktörleri olumlu etkiler oluştururken; mesafe ve nüfus değişkenleri ise olumsuz yönde bir etki yapmaktadır. Bu sonuçlar, Türkiye'nin TDT üyesi ülkelere yönelik ticaret stratejilerinin geliştirilmesinde bir rehber niteliği taşımaktadır.

Following the dissolution of the Soviet Union, five Turkic Republics gained their independence and, together with Türkiye, established the foundations of the Organization of Turkic States (OTS) by considering their historical, ethnic, and cultural ties. Despite occasional setbacks, the organization has strengthened its institutional collaborations through summits, with the observer memberships of Hungary and the Turkish Republic of Northern Cyprus further bolstering these efforts. The primary objective of this study is to empirically examine the impact of the Organization of Turkic States on Türkiye's exports. The panel data collected for this study have been evaluated within the framework of the gravity model. In the research, Türkiye's exports to OTS countries have been considered as the dependent variable, while the countries' Gross Domestic Product (GDP), distance between capitals, population, trade openness, and shared religion have been defined as independent variables. The findings indicate that the GDP of the countries positively affects Türkiye's exports to OTS members, while the distance between countries has a negative impact. The results confirm the validity of the gravity model, demonstrating that all independent variables included in the model are statistically significant. GDP, shared religion, and trade openness factors positively influence Türkiye's export performance, whereas distance and population factors have a negative effect. These results serve as an important guide for developing Türkiye's trade strategies toward OTS member countries.