Migration from Village to City through Short Films: Three Examples, Three Tendencies

Yıl 2025, Sayı: 58, 43 - 60, 30.12.2025

Emre Doğan

https://doi.org/10.52642/susbed.1618070

Öz

The migration from the village to the city, which emerged in the 1950s and is regarded as one of the most important social events in the history of Türkiye with the transformation and even rupture it created, has been the subject of Turkish cinema from the 1960s to the present day from various perspectives. The aim of this study is to analyse the migration from the village to the city through the short film genre, which has become a cinematic phenomenon with an increasing production rate in the 2000s. The finding of the study is that the representation of migration from the village to the city in short films reveals more indirectly than in feature films, and the secondary and tertiary consequences of migration are given more space in short films. In the films selected, it's seen that the cultural and generational differences experienced by migrant families with their children, the dangers experienced by the traditional family set-up and the struggle for survival of the children of migrant families are the subjects of the films. The study is written with a descriptive method and cumulation of sociological, ideological, semiotic and mise-en-scene film criticism approaches is used in the analysis of films.

Anahtar Kelimeler

Turkish Cinema , the Migration from the Village to the City , Short Film

Köyden Kente Göçe Kısa Filmlerden Bakmak: Üç Örnek, Üç Yönelim

Öz

1950’li yıllarda kendini göstermeye başlayan ve yarattığı dönüşüm ve hatta kırılmayla Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en önemli toplumsal olaylarından biri olarak kabul edilen köyden kente göç, 1960’lı yıllardan günümüze Türk sineması tarafından çeşitli bakış açılarıyla sürekli olarak konu edilmiştir. Bu çalışmanın amacı, köyden kente göçü 2000’li yıllarla birlikte artış gösteren bir üretim hızıyla sinematik bir fenomen haline gelen kısa film türü üzerinden örnekler aracılığıyla çözümlemektir. Çalışmada elde edilen bulgu, köyden kente göçün kısa filmlerde temsil edilme biçiminin uzun metrajlı filmlere göre daha dolaylı bir şekilde kendini gösterdiği ve kısa filmlerde göçün ikincil ve üçüncül sonuçlarına daha çok yer verildiğidir. Örneklem olarak belirlenen filmlerde göç eden ailelerin çocuklarıyla yaşadığı kültür ve jenerasyon farklılıklarının, geleneksel aile kurulumunun deneyimlediği tehlikelerin ve göç eden ailelerin çocuklarının yaşama savaşının konu edildiği görülmektedir. Çalışma deskriptif yöntemle kaleme alınmış olup kısa filmlerin çözümlenmesinde sosyolojik, ideolojik, göstergebilimsel ve mizansen film eleştirisi yaklaşımlarının içinde bulunduğu bir kümülasyondan yararlanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Türk Sineması , Köyden Kente Göç , Kısa Film

Kaynakça

• Abisel, N. (1994). Türk sineması üzerine yazılar. Ankara: İmge Kitabevi.
• Aksoy, E. ve Güzel Kocataş, Ö. (2017). Gecekondu alanlarında uygulanan kentsel dönüşüm projelerinin meşruiyet zemini olarak yoksulluk ve suç. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 7(14), 275-295.
• Arslan, S. (2022). Türkiye’de sinemanın tarihi: Başlangıcından günümüze. (R. Özçöllü, Çev.). İstanbul: Kronik.
• Balcı, Ş. (2018). 2000’ler Türk sinemasında kentsel dönüşüm. Sinecine, 9(2), 71-109.
• Benkara, H.; Ördek, K. (Yapımcı) ve Ördek, K. (Yönetmen). (2022). Birlikte, Yalnız [Film]. Türkiye ve Fransa: Chantier Films.
• Bozdoğan, S. (1998). Türk mimari kültüründe modernizm: Genel bir bakış. S. Bozdoğan ve R. Kasaba (Ed.), Türkiye’de modernleşme ve ulusal kimlik (s. 118-135) içinde. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt.
• Can, A. (2005). Kısa film. Konya: Tablet.
• Çelik, F. (2006). İç göçlerin itici ve çekici güçler yaklaşımı ile analizi. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (27), 149-170.
• Doğan, E. (2020). Cemiyet ahlakı, doğu dünyası ve zihniyet kavramlarının girift dışavurumu: Sonsuz zaman içinde. N. Çakar Bikiç (Ed.), Film yapmak: Kurmaca, deneysel, belgesel, animasyon (s. 585-611) içinde. İstanbul: Doruk.
• Erçetingöz, A. ve Gündel, N. (2023). Sunuş. A. Erçetingöz ve N. Gündel (Ed.), Kısa filmler ne anlatıyor, nasıl anlatıyor? (s. 5-10) içinde. Konya: Literatürk Academia.
• Es, M. ve Ateş, H. (2004). Kent yönetimi, kentlileşme ve göç: Sorunlar ve çözüm önerileri. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, (48), 205-248.
• Etikan, H. (Yönetmen). (2006). Türkiye'de kısa filmin tarihi 1967-2006 [Film]. Türkiye: Filmür.
• Fener, S. (2017). Sinemanın özü kısa film. İstanbul: Yitik Ülke.
• Gök, H. (2022). 1970’lerdeki iç göç olgusunun Türk sinemasındaki bazı izleri. Uluslararası Hukuk ve Sosyal Bilim Araştırmaları Dergisi, 4(1), 89-102. doi: 10.51524/uhusbad.1059787
• Gökbudak, R. (2017). Türkiye’de ulusal öğrenci kısa film ve belgesellerinde ses ile ilgili karşılaşılan sorunlar. Fine Arts, 12(1), 30-36. doi: 10.12739/NWSA.2017.12.1.D0187
• Gürbilek, N. (2001). Vitrinde yaşamak: 1980’lerin kültürel iklimi. İstanbul: Metis.
• Güreşçi, E. (2010). Türkiye’de kentten - köye göç olgusu. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 11(1), 77-86.
• Kabadayı, L. (2013). Film eleştirisi: Kuramsal çerçeve ve sinemamızdan örnek çözümlemeler. İstanbul: Ayrıntı.
• Kandiyoti, D. (1998). Modernin cinsiyeti: Türk modernleşmesi araştırmalarında eksik boyutlar. Sibel B. ve R. Kasaba (Ed.), Türkiye’de modernleşme ve ulusal kimlik (s. 99-117) içinde. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt.
• Karaçay, A. B. (2016). Türkiye-Avrupa göç sistemi: Misafir işçilikten ulus-ötesi kimliklere. S. G. Ihlamur-Öner ve N. A. Şirin Öner (Ed.), Küreselleşme çağında göç: Kavramlar tartışmalar (s. 399-416) içinde. İstanbul: İletişim.
• Karanfil, İ. (2022). Türkiye’de gangster ve trap hip hop müzik: Yeni nesil rap müziğin “mahalle”si. Journal of Economy Culture and Society, (66), 55-72. doi: 10.26650/JECS2021-994962
• Kaynar, T. (1993). Önce kısa film vardı. İstanbul: Antrakt.
• Keleş, R. (1972). 100 soruda Türkiye’de şehirleşme, konut ve gecekondu. İstanbul: Gerçek.
• Kesirli Unur, A. (2018). Yeşilçam sineması ve yerli televizyon dizileri ilişkisi: Cesur ve Güzel örneği. İ D. Bayrakdar (Ed.), Türk film araştırmalarında yeni yönelimler – 14 (s. 223-240) içinde. İstanbul: Bağlam.
• Kıray, M. (1982). Toplumbilim yazıları. Ankara: Gazi Üniversitesi Toplum Bilimleri Araştırma Merkezi.
• Kırık, A. (2014). Türk Sineması'nda arabeskin doğuşu ve gelişimi. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 2(3), 90-117. doi: 10.19145/guifd.72556
• Lee, E. S. (1966). A theory of migration. Demography, 3(1), 47-57.
• Makal, O. (1987). Sinemada yedinci adam: Türk sinemasında iç ve dış göç olayı. İzmir: Marş Matbaası.
• Mişe, U. (2020). Rap music as resistance and its limits, two diverging cases: Sulukule and Bağcılar rap. Anthropology of East Europe Review, 37(1), 27 –51.
• Naficy, H. (2001). An accented cinema: Exilic and diasporic filmmaking. Princeton, NJ: Princeton University.
• Özmen, Ö. F. (Yapımcı) ve Özmen, Ö. F. (Yönetmen). (2018). Karganın Aşınan Gagası [Film]. Türkiye: Ömer Ferhat Özmen.
• Özön, N. (1968). Türk sineması kronolojisi 1895-1966. Ankara: Bilgi.
• Öztürk, M. ve Altuntepe, N. (2008). Türkiye'de kentsel alanlara göç edenlerin kent ve çalışma hayatına uyum durumları: Bir alan araştırması. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 3(11), 1587-1625.
• Ravenstein, E. G. (1885). The laws of migration. Journal of the Royal Statistical Society, 52(2), 241-305.
• Sencer, Y. (1979). Türkiye’de kentleşme. Ankara: Kültür Bakanlığı.
• Suner, A. (2006). Hayalet ev: Yeni Türk sinemasında aidiyet, kimlik ve bellek. İstanbul: Metis.
• Taşkıran, E. (Yapımcı) ve Doğan, C. M. (Yönetmen). (2021). Stiletto [Film]. Türkiye ve Almanya: Gustav Film.
• Vatandaş, C. (2011). Toplumsal cinsiyet ve cinsiyet rollerinin algılanışı. Istanbul Journal of Sociological Studies, (35), 29-56.
• Yıldız, E. (2008). Gecekondu sineması. İstanbul: Hayalet Kitap.
• Zengin Çelik, H. ve Tezcan, S. (2017). Türk sinemasında göç temalı İstanbul filmleri üzerinden kentlerdeki mekânsal ve toplumsal değişimlerin incelenmesi. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(2), 619-636. doi: 10.33905/bseusbed.354359
• Zizek, S. (2011). Sunuş: Toplumsalın kalbindeki film. B. Diken ve C. B. Laustsen (Ed.), Filmlerle sosyoloji (s. 11-15) içinde. İstanbul: Metis.
• Zürcher, E. J. (2020). Modernleşen Türkiye’nin tarihi. (Y. Saner, Çev.). İstanbul: İletişim.