Eğitimde Yapay Zekâ Sistemlerinin Kullanımı ve Yapay Zekâ Etiği
Öz
Gelişen teknoloji ile eğitimde dijital kaynakların kullanımı artmaktadır. Yapay zekâ (Artificial Intelligence - AI) destekli dijital kaynakların eğitim öğretim aracı olarak kullanılması, yapay zekâ etiğine olan ilgiyi artırmaktadır. Çalışma, eğitim ortamlarında yapay zekâ sistemleri kullanımının, eğitim kalitesine olumlu katkılar sunmasına karşın yapay zekâ etiğine ilişkin barındırdığı endişelere odaklanmaktadır. Eğitimde öğretim ortamlarını destekleyen yapay zekâ uygulamaları öğrenciler, öğretmenler, okul yöneticileri ve sistem için çeşitli fırsatlar sunmasının yanı sıra belirli sosyal ve etik riskler de içermektedir. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Beceri Çerçevesi kapsamında dijital beceriler edinilmesi için öğrenci ve öğretmenlerin eğitime, daha fazla yapay zekâ sistemi entegre etmeleri gerekmektedir. Eğitimde dijital becerilerin kazandırılması noktasında yapay zekâ etiğini incelemek için çalışmada içerik analizi kullanılmıştır. Bulgular, öğrenci ve öğretmenlere ait kişisel verilerin adil, şeffaf ve denetlenebilir bir şekilde güvenli kullanımlarının sağlanmasının önemine işaret etmektedir. Çalışma, yapay zekâ teknolojilerinin kullanımında kişisel veri güvenliği ve mahremiyetini koruyacak nitelikte bir dijital okuryazarlık bilincinin ve toplumsal düzeyde etik algının oluşturulmasını vurgulamaktadır. Ayrıca, yapay zekâ sistemlerinin geliştirilmesinde yapay zekâya ilişkin etik hususlar gözetilmeli ve politika yapıcıların da etikle ilgili yasal düzenlemeleri yapmaları gerekmektedir. Çalışmanın, yapay zekâ uygulamalarının eğitimde kullanımına dair etik sorunları belirleyerek öğrenci, öğretmen ve okul idarecileri için rehberlik edeceği beklenmektedir.
Anahtar Kelimeler
Dijital Okuryazarlık, Etik, Yapay Zeka, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Beceriler Çerçevesi
Destekleyen Kurum
Bu çalışmada herhangi bir resmi, ticari ya da kâr amacı gütmeyen organizasyondan fon desteği alınmamıştır.
Proje Numarası
----
Etik Beyan
ÇALIŞMA ETİK KURUL İZNİ GEREKTİRMEMEKTEDİR.
Kaynakça
- Adams, C., Pente, P., Lemermeyer, G. & Rockwell, G. (2023). Ethical principles for artificial intelligence in K-12 education. Computers and Education: Artificial Intelligence, 4 (100131), 1-10.
- Akgun, S. & Greenhow, C. (2022). Artificial intelligence in education: Addressing ethical challenges in K‑12 settings. AI and Ethics, 2, 431-440. https://doi.org/10.1007/s43681-021-00096-7
- Aşkar, P., & Altun, A. (2023). K-12 Beceriler Çerçevesi: Türkiye Bütüncül Modeli üzerine bir çalışma. Millî Eğitim, 52 (Özel Sayı), 925-940. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1308740
- Baker, T., Smith, L. & Anissa, N. (2019). Educ-AI-tion rebooted? Exploring the future of artificial intelligence in schools and colleges. London, NESTA. Available at: https://media.nesta.org.uk/documents/Future_of_AI_and_education_v5_WEB.pdf
- Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu. (2022). Türkiye’de dijital dönüşüm ve dijital okuryazarlık. https://www.btk.gov.tr/uploads/pages/arastirma-raporlari/tu-rkiyede-dijital-do-nu-s-u-m-ve-dijital-okuryazarlik.pdf
- COMEST. (2019). World Commission on the Ethics of Scientific Knowledge and Technology, Preliminary study on the Ethics of Artificial Intelligence. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000367823
- Doğu Öztürk, İ. & Zeybek, B. (2021). Dijitalleşme ve etik sorunlar: nesnelerin interneti teknolojisini gözetim, gizlilik, güvenlik kapsamında değerlendirme. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 55, 1-15. https://doi.org/10.47998/ikad.932173
- Druga, S., Sarah, T. Vu, Likhith, E. & Qiu, T. (2019). Inclusive AI literacy for kids around the world. Proceedings of FabLearn, 104–111. https://doi.org/10.1145/3311890.3311904
- Erol, M. U. (2024). Dijitalleşmenin insan haklarına getirdiği ikilemleri savunmasız gruplar örneği üzerinden anlamak. Türk Alman Üniversitesi, Hukuk Fakültesi Dergisi, 6(2), 414-453. https://doi.org/10.59933/tauhfd.1610497
- Fitria, T. N. (2023). The use of artificial intelligence in education (AIED): can AI replace the teacher's role? Epigram, 20(2), 165-187.