Türkiye’de Sosyal ve Çevresel Muhasebe Eğitimi: Üniversitelerin Müfredatına Yönelik Bir İnceleme

Yıl 2025, Sayı: 58, 183 - 198, 30.12.2025

Merve Öz

https://doi.org/10.52642/susbed.1775761

Öz

Bu çalışma, Türkiye'deki üniversitelerin işletme lisans programlarında sunulan muhasebe eğitiminin sosyal ve çevresel hesap verebilirlik çerçevesindeki yeterliliğini değerlendirmeyi ve ilgili konuların müfredata dahil edilmesinin gerekliliğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada geleneksel muhasebe eğitiminin günümüz iş dünyasının ihtiyaçlarına cevap veremediği yönündeki eleştirilerden yola çıkılarak, devlet ve vakıf üniversitelerinin işletme bölümlerinin müfredatları doküman analizi yöntemiyle sistematik bir şekilde değerlendirilmiş ve sosyal ve çevresel sorumluluğun raporlamasını ele alan dersler incelenmiştir.
Araştırma sonuçları, Türkiye'de işletme bölümlerinde sosyal ve çevresel sorumluluğun raporlanmasına yönelik ders sayısının oldukça az olduğunu göstermektedir. Derslerin tamamının seçmeli olarak verildiği tespit edilmiştir. Bu derslerin sınırlı olmasının nedenleri arasında akademisyenler ve öğrencilerin gösterdiği direnç, muhasebe derslerinin zor olarak algılanması ve bu konulara ilişkin eğitim materyallerindeki çeşitlilik eksikliği olabileceği ifade edilmiştir. Çalışma, bu konuların zorunlu derslere entegre edilmesinin, akademisyenlere yönelik mesleki gelişim olanaklarının artırılmasının ve öğrenci farkındalığını artıracak etkinliklerin yaygınlaştırılmasının gerekliliğini vurgulamaktadır. Muhasebe müfredatının, vergi odaklı ve kural temelli yaklaşımların yerine, hesap verebilirlik ve şeffaflığı temel alan modern bir yaklaşımla güncellenmesi gerektiğine dikkat çekilmektedir. Akademi, meslek kuruluşları ve sektör arasında iş birliği eğitim ve uygulama arasındaki boşlukları kapatmak için oldukça önemlidir. Bu yaklaşım hem finansal hem de finansal olmayan sosyal ve çevresel bilgilerin raporlanmasının önemine dair farkındalık oluşturmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Muhasebe , Çevresel Muhasebe , Sosyal ve Çevresel Muhasebe , Sürdürülebilirlik Muhasebesi , Muhasebe Eğitimi

Social and Environmental Accounting Education in Türkiye: An Analysis of Universities’ Curricula

Öz

This study aims to assess the adequacy of accounting education offered in undergraduate business programs at universities in Türkiye within the framework of social and environmental accountability, and to highlight the necessity of integrating these topics into the curriculum. Building on criticisms that traditional accounting education fails to address the needs of today’s business environment, the curricula of business departments at public and foundation universities were systematically evaluated through document analysis, and courses addressing the reporting of social and environmental responsibility were examined.
The findings reveal that the number of courses related to social and environmental responsibility reporting in business programs in Türkiye is quite limited. It was also determined that all such courses are offered as electives. Among the possible reasons for the limited number of these courses are resistance from academics and students, the perception that accounting courses are challenging, and the lack of diverse educational materials on these topics. The study emphasizes the need to integrate these subjects into compulsory courses, enhance professional development opportunities for academics, and expand activities to increase student awareness.
Furthermore, the study underscores the need to modernize accounting curricula by shifting from tax-oriented, rule-based approaches to ones grounded in accountability and transparency. Collaboration between academia, professional bodies, and industry is highlighted as essential for bridging the gap between education and practice. This approach aims to raise awareness of the importance of reporting both financial and non-financial social and environmental information.

Anahtar Kelimeler

Social Accounting , Environmental Accounting , Social and Environmental Accounting , Sustainability Accounting , Accounting Education

Kaynakça

• Apalı, A., Bekci, İ., & Şahin, Ş. (2022). 1995-2020 Yılları Arasında Çevre Muhasebesi Alanında Yapılan Çalışmaların İçerik Analizi. Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 22(1), 95-113.
• Asonitou, S. (2015, September). The evolution of accounting education and the development of skills. In 11th Interdisciplinary Workshop on Intangibles, Intellectual Capital and Extra-Financial Information. Conference Paper.
• Boyce, G. (2004). Critical accounting education: teaching and learning outside the circle. Critical perspectives on Accounting, 15(4-5), 565-586.
• Cooper, D. J., & Sherer, M. J. (1984). The value of corporate accounting reports: arguments for a political economy of accounting. Accounting, Organizations and Society, 9(3-4), 207-232.
• Dillard, J. F. (1991). Accounting as a critical social science. Accounting, Auditing & Accountability Journal, 4(1), 0-0.
• Gök, A. G., & Çarıkçı, O. (2022). Çevre Muhasebesi Konulu Çalışmaların Bibliyometrik Analizi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 27(3), 369-391.
• Gray, R. (2001). Thirty years of social accounting, reporting and auditing: what (if anything) have we learnt?. Business ethics: A European review, 10(1), 9-15.
• Gray, R., Bebbington, J., & McPhail, K. (1994). Teaching ethics in accounting and the ethics of accounting teaching: educating for immorality and a possible case for social and environmental accounting education. Accounting Education, 3(1), 51-75.
• Kassim, C. K. H. C. K. (2014). Social and Environmental Accounting Education: A Discussion.
• Kıral, B. (2020). Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 170-189.
• Lehman, G. (2017). The language of environmental and social accounting research: The expression of beauty and truth. Critical perspectives on Accounting, 44, 30-41.
• Lewis, L., Humphrey, C., & Owen, D. (1992). Accounting and the social: a pedagogic perspective. The British Accounting Review, 24(3), 219-233.
• Mahdi, S., Farzaneh, N. Z., Mohammad, J. S., & Vahab, R. (2013). Reforming accounting education content to fulfill business environment needs. The Journal of Industrial Distribution & Business, 4(2), 5-11.
• Mangion, D. (2006). Undergraduate education in social and environmental accounting in Australian universities. Accounting Education: an international journal, 15(3), 335-348.
• Mathews, M. R. (1997). Twenty‐five years of social and environmental accounting research: is there a silver jubilee to celebrate?. Accounting, Auditing & Accountability Journal, 10(4), 481-531.
• Mathews, M. R. (2001). Some thoughts on social and environmental accounting education. Accounting Education, 10(4), 335-352.
• Movchan, L., & Zarishniak, I. (2017). The Role of Elective Courses in Students’professional Development: Foreign Experience.
• Onay, A., Karamasa, C., & Sarac, B. (2016). Application of fuzzy AHP in selection of accounting elective courses in undergraduate and graduate level.
• Özerhan, Y., & Sultanoğlu, B. (2022). Muhasebe Eğitiminde “Sürdürülebilirlik”–Türkiye’deki Üniversitelerde Bir Araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 25(Özel Sayı), 325-334.
• Sefcik, S. E., Soderstrom, N. S., & Stinson, C. H. (1997). Accounting through green-colored glasses: Teaching environmental accounting. Issues in Accounting Education, 12(1), 129.
• Sharma, J. (2024, Nisan 15). Social Accounting and What İs İts Need? Shiksha. Https://Www.Shiksha.Com/Online-Courses/Articles/Social-Accounting-And-What-İs-İts-Need-Blogıd-161353
• Smith, J. M., & Usry, M. F. (1989). Changes in accounting education. Journal of Accounting Education, 7(1), 1-7.
• Sözbilir, H. (1980). İşletmelerde Sosyal Muhasebe Kuramı Ve Türkiye'de Bir Anket Çalışması. Doktora Tezi, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Sundem, G. L., & Williams, D. Z. (1992). Changes in accounting education: preparing for the twenty-first century.
• Süklüm, N. (2019). Yeşil Muhasebe’nin İşletme Lisans Eğitimi Müfredatı İçerisindeki Durumu. Journal of Social Sciences and Education, 2(1), 162-172.
• Terzi, S., Şen, İ. K., & Solak, B. (2013). Bologna sürecinin muhasebe eğitimine etkisi: üniversitelerin işletme bölümlerinin ders programları üzerine bir inceleme. Muhasebe ve finansman dergisi, (59), 83-100.
• Tunde, O. M. O. T. E. H. I. N. S. E., Enofe, A. O., & Adekunle, E. S. (2023). Recent Development in Accounting Education and Accounting Practice.
• Yüksel, F. (2020). Sustainability in Accounting Curriculum of Turkey Higher Education Institutions. Turkish Online Journal of Qualitative Inquiry, 11(3), 393-416.
• Zulkifli, N. (2008). Understanding social and environmental accounting: Social and environmental accounting. Asian Journal of Accounting Perspectives, 1(1), 26-42.
• Zulkifli, N. (2011). Social and environmental accounting education and sustainability: Educators’ perspective. Journal of social sciences, 7(1), 76-89.