Eski Oğuz Türkçesi Satır Altı Kur’an-ı Kerim Tercümeleri Üzerine Yeni Bir Tasnif Denemesi
Öz
Satır altı Kur’an-ı Kerim tercümeleri, Kur’an’ın Arapça satırları altına bire bir Türkçe tercümelerinin yazılmasıyla oluşturulmuştur. Türkçenin tarihî lehçelerinin tamamında bu yöntemle kaleme alınmış Kur’an-ı Kerim tercümeleri vardır. Bu çalışmada, Eski Oğuz Türkçesiyle kaleme alınan ve ilmî neşri yapılan on dört yazmayla ilmî neşri yapılmamış otuz üç nüsha üzerinden bir tasnif denemesi ortaya konulmuştur. Çalışmada, Kur’an’ın zengin üslup özelliği olarak beliren tekit (pekiştirme) ifadeleri üzerinde yoğunlaşılmış ve “enne, innâ, inne, kad, lekad, fekad, elâ innehüm, velen, velil, feinnemâ, fe inne” gibi Arapça ibarelerin tercümesinde kullanılan “elbette, muhakkak, açık, aşikâr, gerçek, şüphesiz” anlamlarına gelen “bayık” ve “tahkik” kelimelerinin izi sürülmüştür. Buna göre, Eski Oğuz Türkçesi ile kaleme alınan Kur’an-ı Kerim Tercümeleri; Bayık Grubu Kur’an-ı Kerim Tercümeleri; Tahkik Grubu Kur’an-ı Kerim Tercümeleri ve Karma Özellik Gösteren Kur’an-ı Kerim Tercümeleri olmak üzere 3 başlık altında tasnif edilmiştir. Tahkik Grubu Kur’an-ı Kerim Tercümeleri de kendi içerisinde A ve B olmak üzere iki alt başlıkta değerlendirilmiştir. Araştırmada; Satır Altı Kur’an-ı Kerim Tercümelerini bütüncül bir bakış açısıyla ele almak, onları benzerlikleri ve farklılıkları açısından gruplandırmak ve konuyla ilgili çalışmalara bir yenisini daha ekleyerek ilgili literatürün genişletilmesine katkı sağlamak amaçlanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Türk Dili, Eski Oğuz Türkçesi, Kur’an-ı Kerim, Satır Altı Kur’an-ı Kerim Tercümeleri, Satır Altı Kur’an-ı Kerim Tercümelerinin Tasnifi
Kaynakça
- Akar, A. (1992). Eski Anadolu Türkçesiyle yazılmış satır arası bir Kur’an tercümesi (metin‐gramer‐sözlük) (v‐54‐106). Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek lisans Tezi.
- Akpınar, A. (2015, Fall). Eski Anadolu Türkçesi dönemine ait bilinmeyen satır arası Türkçe Kur’an tercümesi. Journal of Turkish Studies, 10(16), s. 73-96.
- Akpınar, A. (2021, Aralık). Eski Anadolu Türkçesiyle yazılmış bilinmeyen iki ayrı satır altı Türkçe Kur’an tercümesi. Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi, 5(3), s. 522-523.
- Aksu, S. (2023). Eski Anadolu Türkçesi satır arası Kur’an tercümesi-giriş, metin, dini söz varlığı ve tıpkıbasım. Girne: Girne Amerikan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim ve Araştırma Enstitüsü, Doktora tezi.
- Alper, M. (1998). Eski Anadolu Türkçesiyle yazılmış satır arası bir Kur’an tercümesi (metin-gramer-sözlük) (315a-388a). Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi.
- Altın, M. (2017, Aralık). Kur’an’da te’kid üslupları ve çeşitleri. Şırnak Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 8(18), s. 167-183.
- Argunşah, M. (2019, Haziran). Harezm Türkçesiyle yapılan Kur'an çevirisinin beş nüshası. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 8(2), s. 654-698.
- Ata, A. (2019). Türkçe ilk Kur’an tercümesi (Rylands nüshası), Karahanlı Türkçesi (Giriş‐Metin‐Notlar‐Dizin). Ankara: TDK yayınları.
- Ayhan, V. (2007). Eski Anadolu Türkçesiyle yazılmış satır arası Kur’an tercümesi (gramer‐metin‐sözlük) (245b‐320a). Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi.
- Blaesing, U. (2013). Adina’sız bir adina ertesi, satır arası Kur’an tercümelerine dair yeni malumat. Türk Dilleri Araştırmaları, 23(1), s. 10-18.