Geleneksel ve İslami Kurumsal Yönetişim: Karşılaştırmalı Bir Perspektif

Kurumsal yönetim, bir işletmenin yönetim kurulları, hissedarları ve diğer menfaat sahipleri arasındaki bir dizi ilişkinin yanı sıra, işletmenin amaçlarının belirlendiği ve bu hedeflere ulaşma ve performansı izleme araçlarının belirlendiği yapı ve mekanizmayı sağlamaktadır. Dünya genelinde farklı ülkelerde Anglo-Sakson modeli, Avrupa modeli, Alman kültürüne özgü (Germen) model, Japon modeli, Latin modeli, Konfüçyüs modeli ve İslami model gibi altı farklı kurumsal yönetişim modeli kullanılmaktadır. Özellikle, İslami çalışmaların bir parçası olan ve işletmelerin, tüm paydaşların Tevhid veya Allah'ın birliği gibi tek bir amacı olduğu “danışma ilkesine” dayanan bir kurumsal yönetim modeline başvurabileceğini belirten İslam ekonomisinin gelişmesiyle birlikte kurumsal yönetişim, tartışma konusu haline gelmiştir. İslami kurumsal yönetişim, kurumsal denetim ve kontrol açısından geleneksel kurumsal yönetişime benzemektedir, ancak İslami değer ve normların getirilmesi, İslami kurumsal yönetişimin özelliklerini geleneksel kurumsal yönetişimden farklı kılmaktadır. Bu araştırmada İslami kurumsal yönetişimin bireysel, örgütsel ve toplumsal çıktılar üzerinde etkisi olabileceği ilişkin bir çıkarım yapılmıştır. İslami kurumsal yönetişim ile mevcut alan yazının dikkatli bir şekilde incelenmesi, çeşitli araştırma önermelerinden oluşan bir araştırma çerçevesinin geliştirilmesini kolaylaştıracaktır. Bu araştırmanın amacı, İslami kurumsal yönetişimi karşılaştırmalı bir şekilde açıklayıp, sonuçlarını içeren bir model önererek Türkçe alan yazına katkı sunmaktır.

Corporate governance refers to a system of relationships between a company’s boards, shareholders, and other stakeholders and offers the framework and process by which the company’s goals are formed, as well as the methods for achieving those goals and gauging success. Six different corporate governance models are used in different countries, such as the Anglo-Saxon, the European, the Germanic, the Japanese, the Latin, the Confucian, and the Islamic model. Especially, with the rise of Islamic economics, a branch of Islamic studies, and its assertion that businesses can use a corporate governance model based on the “principle of consultation,” where all stakeholders work toward the same objective—Tawhid, or the Oneness of Allah—corporate governance has become a hot topic of discussion. It has certain characteristics with traditional governance, such as corporate oversight and control, but differentiates itself from traditional governance by incorporating Islamic principles and practices. This research aims to contribute to the Turkish literature by explaining Islamic corporate governance in a comparative way, and proposing a model that includes the consequences of Islamic corporate governance. Moreover, suggestions are made for both business managers and future studies based on the gap in the literature and previous studies.