Bir Akademik Sahtekarlık Biçimi Olarak İntihal: İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı Doktora Tezleri Üzerine Bir Çalışma

Yıl 2026, Sayı: 59 , 284 - 300 , 30.04.2026

Erkam Temir

https://doi.org/10.52642/susbed.1854933

https://izlik.org/JA27DJ79SA

Öz

Bu çalışma, Türkiye’deki üniversitelerde 2020-2024 yılları arasında İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı’nda tamamlanan doktora tezlerinde intihal eğilimlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Akademik dürüstlük ilkesi, bilimsel üretim sürecinde merkezi bir rol oynamasına rağmen intihal, ciddi bir etik sorun olmaya devam etmektedir. Araştırmada, İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı’nda tamamlanan doktora tezleri (n=125) benzerlik yazılımı (iThenticate) ile taranmış, ardından akademik muhakeme ve bağlamsal okuma yoluyla değerlendirilmeye tabi tutulmuştur. Elde edilen bulgulara göre, incelenen tezlerin %47,20’sinde (n=59) intihal tespit edilmiştir. Yıllara göre dağılım incelendiğinde, en yüksek intihal oranı %62,50 (n=10) ile 2020 yılında görülmüş, 2024 yılında ise bu oran %38,46 (n=15) olarak kaydedilmiştir. Çalışmanın en çarpıcı bulgusu, tespit edilen ihlallerin %86,44’ünün (n=51) “kaynak manipülasyonu” türünde olmasıdır. Bu durum, adayların ikincil kaynaklara (aktaran) ait cümle yapılarını ve entelektüel emeği kullanmalarına rağmen atıfları doğrudan birincil kaynağa yaptıklarını göstermektedir. İntihal, görünmez bir emek sömürüsü içeren yaygın bir duruma dönüşmüştür. Bulgular ışığında intihalin denetim zafiyetleriyle derinleştiği ve çözümün liyakat temelli yapısal reformlarda yattığı sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

İntihal , Akademik Dürüstlük , Kaynak Manipülasyonu , İntihal Tespiti , İntihal Oranı , Benzerlik Oranı , Doktora Tezleri , İletişim Bilimleri

Plagiarism as a Form of Academic Dishonesty: A Study on PhD Dissertations in the Department of Communication Sciences

https://izlik.org/JA27DJ79SA

Öz

This study examines plagiarism trends in PhD dissertations completed in the Department of Communication Sciences at universities in Turkey between 2020 and 2024. Despite the central role of academic integrity in the process of scientific production, plagiarism persists as a critical ethical issue. In this research, PhD dissertations (n=125) were screened using similarity detection software (iThenticate) and subsequently evaluated through academic reasoning and contextual analysis. The findings reveal that plagiarism was detected in 47.20% (n=59) of the examined dissertations. Regarding the distribution by year, the incidence of plagiarism was observed in 2020 at 62.50% (n=10), while this rate was recorded as 38.46% (n=15) in 2024. The most striking finding of the study is that 86.44% (n=51) of the detected violations were classified as “citation manipulation.” This indicates that candidates cited primary sources directly, despite effectively utilizing the sentence structures and intellectual labor of secondary sources. Consequently, plagiarism has evolved into a pervasive phenomenon involving the invisible exploitation of intellectual labor. In light of these findings, it is concluded that plagiarism is exacerbated by supervisory deficiencies and that the solution lies in merit based structural reforms.

Anahtar Kelimeler

Plagiarism , Academic Integrity , Citation Manipulation , Plagiarism Detection , Plagiarism Rate , Similarity Rate , PhD Dissertations , Communication Sciences.

Kaynakça

• Al-Adawi, S., Ali, B. H., & Al-Zakwani, I. (2016). Research Misconduct: The Peril of Publish or Perish. Oman Medical Journal, 31(1), 5-11. https://doi.org/10.5001/omj.2016.02
• Artium. (n.d.). Retrieved December 24, 2025, from İntihal Denetimi website: http://artium.hku.edu.tr/tr/pub/page/12286
• ATAÜNİ. (n.d.). Retrieved December 24, 2025, from Genel Kılavuzlar - Kış Sporları ve Spor Bilimleri Enstitüsü website: https://birimler.atauni.edu.tr/kis-sporlari-enstitusu/genel-kilavuzlar/
• Authorship and AI tools. (2023, February 13). Retrieved December 24, 2025, from COPE: Committee on Publication Ethics website: https://publicationethics.org/guidance/cope-position/authorship-and-ai-tools
• Balalle, H., & Pannilage, S. (2025). Reassessing academic integrity in the age of AI: A systematic literature review on AI and academic integrity. Social Sciences & Humanities Open, 11, 101299. https://doi.org/10.1016/j.ssaho.2025.101299
• BTÜ. (n.d.). Bursa Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü İntihal Yazılımı Rehberi. Retrieved from https://depo.btu.edu.tr/img/sayfa//1713718003_4708dd6c7c9f06b73846.pdf
• Çevik, Y. D., & Barın, S. (2015). Aşırmacılığı Önleme ve Akademik Dürüstlüğü Sağlamada Turnitin® Kullanımına İlişkin Öğrenci Görüşlerinin İncelenmesi. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama, 5(2), 39-53. https://doi.org/10.17943/etku.88439
• Chomsky, N. (1993). Medya Gerçeği. İstanbul: Tüm Zamanlar Yayıncılık.
• CoHE. (2025). Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi. Ankara: Council of Higher Education. Retrieved from Council of Higher Education website: https://www.yok.gov.tr/documents/documents/68fb63b8b2511.pdf
• COPE. (2016, July 22). Retrieved December 24, 2025, from Committee on Publication Ethics :Text recycling guidelines for editors website: https://publicationethics.org/guidance/endorsed-guidance/text-recycling-guidelines-editors
• Eaton, S. E. (2023). Postplagiarism: Transdisciplinary ethics and integrity in the age of artificial intelligence and neurotechnology. International Journal for Educational Integrity, 19(1), 23. https://doi.org/10.1007/s40979-023-00144-1
• Ersoy, A., & Özden, M. (2011). Öğretmen Adaylarının Ödevlerinde İnternetten İntihal Yapmalarında Öğretim Elemanının Rolüne İlişkin Görüşleri. İlköğretim Online, 10(2), 608-619.
• Flanagin, A. (2020). Ethical and Legal Considerations. In AMA Manual of Style Committee (Ed.), AMA Manual of Style: A Guide for Authors and Editors (p. 0). Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/jama/9780190246556.003.0005
• Geegan, S. A., Ivanov, B., & Parker, K. A. (2025). Persuasion, Resistance, and Online Misinformation During Crisis. In Communication and Misinformation (pp. 47-62). John Wiley & Sons, Ltd. https://doi.org/10.1002/9781394184972.ch4
• Gümüşgül, O., Üstün, Ü. D., Işık, U., & Demirel, D. H. (2013). Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu öğrencilerinin akademik sahtekarlık eğilim düzeylerinin değerlendirilmesi. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 11(2), 131-138. https://doi.org/10.1501/Sporm_0000000246
• Gürel, T. Y., Barutcu, C. D., & Mert, H. (2019). Hemşirelik Doktora Öğrencilerinin Araştırma Etiği Hakkındaki Görüşlerinin İncelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 12(4), 234-242.
• Habermas, J. (1988). Theory and Practice. Beacon Press.
• Hançer, A. H. (2024). Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Tutumlarının Akademik Sahtekârlık Eğilimleri Üzerindeki Etkisi. Journal of Turkish Studies, 12(Volume 12 Issue 6), 387-402. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.11418
• İHÜ. (n.d.). Retrieved December 24, 2025, from İbn Haldun Çalışmaları Dergisi İntihal Denetimi website: https://journal.ihu.edu.tr/index.php/ihu1/plagiarismDetection
• iThenticate Guides. (2024, July 15). Retrieved December 24, 2025, from iThenticate and Crossref Similarity Check guides website: https://guides.ithenticate.com/hc/en-us/articles/27310453778573-Welcome-to-iThenticate-and-Crossref-Similarity-Check-guides
• İÜ. (n.d.). İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Doktora Tez Teslim Kılavuzu. Retrieved from https://cdn.istanbul.edu.tr/statics/saglikbilimleri.istanbul.edu.tr/wp-content/uploads/2016/11/Tez-Teslim-K%C4%B1lavuzu.pdf
• Kadı, A., Beytekin, O. F., & Arslan, H. (2016). Academic Dishonesty Tendencies and Values of Teacher Candidates. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, (3), 396-401.
• Kasap, A. B., Eşkil, K. G., Çetinkaya, K. B., Yeşilyurt, H., İnan, S. A., Vatankhahı, A., & Gökçearslan, Ş. (2021). Lisansüstü öğrencilerinin bilimsel araştırmalarda teknoloji kullanımı ve etik yeterlilikleri üzerine bir inceleme. Instructional Technology and Lifelong Learning, 2(1), 35-52. https://doi.org/10.52911/itall.873802
• KLÜ. (n.d.). Retrieved December 24, 2025, from Mevzuat-Fen Bilimleri Enstitüsü website: https://fbe.klu.edu.tr/Sayfalar/13260-mevzuat.klu
• Kösem, V. C., & Yoldaş, C. (2018). Lisansüstü Öğrencilerin Ödevlerinde İnternetten İntihal Yapmaya İlişkin Görüşleri. Dumlupınar Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2(1), 1-9.
• Kovari, A. (2025). Ethical use of ChatGPT in education-Best practices to combat AI-induced plagiarism. Frontiers in Education, 9. https://doi.org/10.3389/feduc.2024.1465703
• KSÜ. (n.d.). Retrieved December 24, 2025, from Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Üniversitemiz-Sosyal Bilimler Enstitüsü website: https://sbe.ksu.edu.tr/Default.aspx?SId=23154
• Lancaster, T., & Clarke, R. (2016). Contract cheating: The outsourcing of assessed student work. In Handbook of Academic Integrity (pp. 639-654). Springer Singapore. https://doi.org/10.1007/978-981-287-098-8_17
• Laxmi, M. M. (2018). Research plagiarism and its effects. International Journal of Recent Research Aspects, 5(2), 736-738.
• Macdonald, R., & Carroll, J. (2006). Plagiarism-A complex issue requiring a holistic institutional approach. Assessment & Evaluation in Higher Education, 31(2), 233-245.
• McCabe, D. L., & Trevino, L. K. (1993). Academic Dishonesty: Honor Codes and Other Contextual Influences. The Journal of Higher Education, 64(5), 522-538. https://doi.org/10.2307/2959991
• NKÜ. (n.d.). Retrieved December 24, 2025, from Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı- URKUND website: https://kutuphane.nku.edu.tr/kutuphane/dosya/Kilavuzlar/Urkund_Duplicate.pdf
• Ömür, Y. E., Aydın, R., & Argon, T. (2016). Olumsuz Değerlendirilme Korkusu ve Akademik Sahtekârlık. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama, (9), 131-149.
• ORI. (n.d.). Retrieved July 24, 2025, from The Office of Research Integrity-Definition of Research Misconduct website: https://ori.hhs.gov/definition-research-misconduct?utm_source
• Özden, M., Özden, D. Ö., & Biçer, B. (2015b). Akademik Usulsüzlük: Öğretmen Adaylarının Görüşleri ve Deneyimleri. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(2), 0. https://doi.org/10.17860/efd.43453
• Özden, M., Özden, D. Ö., & Biçer, B. (2015a). Akademik Usulsüzlük: Sınıf Öğretmeni Adaylarının Deneyimleri. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (45), 130-143.
• Paruzel-Czachura, M., Baran, L., & Spendel, Z. (2021). Publish or be ethical? Publishing pressure and scientific misconduct in research. Research Ethics, 17(3), 375-397. https://doi.org/10.1177/1747016120980562
• Roig, M. (2009). Avoiding plagiarism, self-plagiarism, and other questionable writing practices: A guide to ethical writing. United States Department of Health & Human Services, The Office of Research Integrity.
• Şentürk, S. (2020). Akademik Sahtekârlık ve İntihal Üzerine Bir Araştırma: Türkiye’deki Mevcut Durum. ISophos: Uluslararası Bilişim, Teknoloji ve Felsefe Dergisi, 3(5), 1-14.
• Taşgın, A., Kıncal, R. Y., Küçükoğlu, A., & Ozan, C. (2019). Öğretmen Adaylarının Kopya Çekmeye İlişkin Tutumları ile Akademik Sahtekârlık Eğilimleri Arasındaki İlişki. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 9(2), 608-639. https://doi.org/10.18039/ajesi.578163
• Text recycling guidelines for editors. (2016, July 22). Retrieved December 24, 2025, from COPE: Committee on Publication Ethics website: https://publicationethics.org/guidance/endorsed-guidance/text-recycling-guidelines-editors
• The Common Types of Plagiarism. (n.d.). Retrieved December 24, 2025, from Dean of Students website: https://www.bowdoin.edu/dean-of-students/conduct-review-board/academic-honesty-and-plagiarism/common-types-of-plagiarism.html
• Toprak, Z. (2017). Türkiye’de Akademik Yazı: İntihal ve Özgünlük. Bogazici University Journal of Education, 34(2), 1-12.
• TR Dizin. (2022, April 13). Retrieved December 24, 2025, from İntihal oranı ile ilgili TR Dizin kriteri var mıdır ? website: https://trdizin.gov.tr/ufaq/intihal-orani-ile-ilgili-tr-dizin-kriteri-var-midir/
• Turnitin Guides. (2024, July 15). Retrieved December 24, 2025, from Welcome to Turnitin Guides website: https://guides.turnitin.com/hc/en-us/articles/24008452116749-Welcome-to-Turnitin-Guides
• Turnitin Guides. (2025, June 23). Retrieved December 24, 2025, from Understanding the similarity score website: https://guides.turnitin.com/hc/en-us/articles/23435833938701-Understanding-the-similarity-score
• Ulusal Tez Merkezi. (n.d.). Retrieved December 24, 2025, from https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
• Ünal, Y., & Özenç Uçak, N. (2017). Farklı Eğitim ve Kültürlerdeki Üniversite Öğrencilerinin İntihale İlişkin Görüş ve Davranışları. Retrieved from http://bby.hacettepe.edu.tr/yayinlar/Ünal ve Uçak.pdf
• Weyland, K. (2007). How to Assess Plagiarism of Ideas? PS: Political Science & Politics, 40(2), 375-376. https://doi.org/10.1017/S1049096507070588
• Yılmaz, K. (2024). Türkiye’de Yayınlanan Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Konulu Makalelerin İncelenmesi (1993-2022). MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(1), 77-92. https://doi.org/10.33206/mjss.1340104
• YTÜ. (n.d.). Retrieved December 24, 2025, from Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tez Benzerlik Kontrolü website: https://fbe.yildiz.edu.tr/sayfa/MEZUN%C4%B0YET/TEZ-BENZERL%C4%B0K-KONTROL%C3%9C/428