Akor Hazırlama Etkisi

Sayı: 21 1 Şubat 2009
Nart Bedin Atalay
PDF İndir
TR EN

Akor Hazırlama Etkisi

Öz

Bu makalede, akor hazırlama etkisini inceleyen, günümüze kadar yayınlanmış40’a yakın çalışma, kapsamlıbir biçimde anlatılmıştır. Akor hazırlama, armonik ilişkilerin algılanmasınıaraştırmak için kullanılan temel yöntemlerden birisidir. Akor hazırlama yönteminde katılımcılar bir takım hazırlayıcıakorlar dinlerler ve bunların ardından dinledikleri hedef akor hakkında bir karar vermeleri istenir. Katılımcıların verdiği cevapların doğruluğu ve cevap verme süresi hedef akor için geliştirmişolan beklentiyi ölçer. Hazırlayıcıve hedef akor armonik olarak ilişkili olduğunda cevaplar daha hızlıve daha doğru olarak verilmektedir. Bu duruma akor hazırlama etkisi adıverilir. Akor hazırlama etkisi hazırlayıcıve hedef akorlar arasında akustik bir benzerlik olmadığıdurumlarda hem müzisyen ve hem de müzisyen olmayan katılımcılardan gözlemlenmiştir. Bu durum bu etkinin psiko-akustik süreçlerden değil, öğrenilmişarmonik ilişkilerin yarattığıbilişsel süreçlerden kaynaklandığınıgöstermektedir. Akor hazırlama etkisi, hazırlayıcıakor ile hedef akorun armonik olarak ilişkili olmasının getirdiği bir hızlanma neticesinde gözlemlenmektedir. Armonik olarak ilişkili akorlar dinlendiğinde başka bilişsel süreçlerde de bir hızlanma gözlemlenmiştir. Bu da akor hazırlama etkisine yol açan bilişsel süreçlerin dikkat mekanizmasınıetkilediğinin göstergesidir. Akor hazırlama etkisinin gözlemlendiği hasta gruplarıçeşitlidir. Bu etki split-brain, amusic ve serebellar hastalardan gözlemlenmiş, Broka afazik bir hastadan gözlemlenmemiştir. Bu da akor hazırlama etkisinin beyindeki dil mekanizmalarıyla ilişkili olduğunu düşündürmektedir. Son yıllarda popülerlik kazanan akor hazırlama etkisini kapsamlıbiçimde anlatan bir derleme çalışmasıTürkçe’de bulunmamaktadır. Bu çalışmada bu eksiklik giderilmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Akor hazırlama etkisi,akor algısı,armoni algısı

Kaynakça

  1. Arao, H., & Gyoba, J. (1999). Disruptive effects in chord priming. Music Perception, 17(2), 241-245.
  2. Atalay, N.B. (2002). Chord priming beyond association. Unpublished masters thesis, Middle East Technical University: Ankara, Turkey.
  3. Atalay, N.B. (2007). The role of non-diatonic chords in perception of harmony. Unpublished Ph.D. thesis, Middle East Technical University: Ankara, Turkey.
  4. Atalay, N.B. & Misirlisoy, M. (2009, September). Does attention capacity correlate with the effects of chord function on phoneme monitoring? In Proceedings of 24th International Symposium on Computer and Information Sciences, Girne, Turkish Republic of Northern Cyprus.
  5. Atalay, N.B. & Tekman, H.G. (2009). The role of secondary dominant chords in perception of harmony: A study with Turkish non-musicians. Unpublished manuscript.
  6. Bharucha, J.J. (1987). Music cognition and perceptual facilitation: A connectionist framework. Music Perception, 5, 1-30.
  7. Bharucha, J.J., Curtis, M., & Paroo, K. (2006). Varieties of musical experience. Cognition, 100, 131-172.
  8. Bharucha, J.J., & Krumhansl, C.L. (1983). The representation of harmonic structure in music: Hierarchies of stability as a function of context. Cognition, 13, 63-102.
  9. Bharucha, J.J., & Stoeckig, K. (1986). Reaction time and musical expectancy: Priming of chords. Journal of Experimental Psychology: Human Perception and Performance, 12, 403-410.
  10. Bharucha, J.J., & Stoeckig, K. (1987). Priming of chords: Spreading activation or overlapping frequency spectra. Perception & Psychophysics, 41, 519-524.

Kaynak Göster

APA
Atalay, N. B. (2009). Akor Hazırlama Etkisi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21, 45-55. https://izlik.org/JA97EJ63CG
AMA
1.Atalay NB. Akor Hazırlama Etkisi. SUSBED. 2009;(21):45-55. https://izlik.org/JA97EJ63CG
Chicago
Atalay, Nart Bedin. 2009. “Akor Hazırlama Etkisi”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 21: 45-55. https://izlik.org/JA97EJ63CG.
EndNote
Atalay NB (01 Şubat 2009) Akor Hazırlama Etkisi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 21 45–55.
IEEE
[1]N. B. Atalay, “Akor Hazırlama Etkisi”, SUSBED, sy 21, ss. 45–55, Şub. 2009, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA97EJ63CG
ISNAD
Atalay, Nart Bedin. “Akor Hazırlama Etkisi”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 21 (01 Şubat 2009): 45-55. https://izlik.org/JA97EJ63CG.
JAMA
1.Atalay NB. Akor Hazırlama Etkisi. SUSBED. 2009;:45–55.
MLA
Atalay, Nart Bedin. “Akor Hazırlama Etkisi”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 21, Şubat 2009, ss. 45-55, https://izlik.org/JA97EJ63CG.
Vancouver
1.Nart Bedin Atalay. Akor Hazırlama Etkisi. SUSBED [Internet]. 01 Şubat 2009;(21):45-5. Erişim adresi: https://izlik.org/JA97EJ63CG