Küresel Çevre Sorunlarına Kolektif Çözüm Arayışları ve Yönetişim

Sayı: 24 1 Ağustos 2010
Esra Banu Sipahi
PDF İndir
TR EN

Küresel Çevre Sorunlarına Kolektif Çözüm Arayışları ve Yönetişim

Öz

İnsanoğlu yüzyıllar boyunca doğayısınırsız bir kaynak olarak görmüş, onu hor kullanmış, kirletmişve çevre sorunlarının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Doğayla insanoğlu arasındaki ilişkide, dengeler giderek doğanın aleyhine bozulmaya başlamış, insanlığın elindeki üretim, yöntem ve mekanizmalarıkarşısında doğanın kendini koruma ve yenileme kabiliyeti azalmışve bazıyerlerde çevresel bozulma hemen hemen tamamıyla telafisi mümkün olmayan bir hal almıştır. Bununla birlikte çevre sorunlarının sınır tanımayışı, sorunun yalnızca bir ülkeyi ya da bölgeyi değil, yeryüzünün tamamınıetkilemesine neden olmaktadır. Yeryüzünün bugün karşıkarşıya bulunduğu çevre sorunlarının bu “küresel” niteliği, insanoğlunu sorunların giderilmesi noktasında, temel sorumluluğu üstlenmek zorunda bırakmıştır. Çevre sorunlarıile ilgili önlemlere yönelik hızla yaygınlaşan bu arayışve girişimler, 1960’lıyıllardan itibaren hem toplumların gündemlerinin, hem de küresel düzeydeki çevre politikalarının belirlenmesinde etkili olmaya başlamıştır. Bu çerçevede uluslararasıalanda atılan ilk adım, 1972 yılında toplanan Stockholm Konferansı’dır. Konferans’ta, ülkelerin gelişmişlik farklarından hareketle, kalkınmanın temel hedef olarak görülmesi ve çevre koruma girişimlerinin ülkelerin kalkınma amaçlarınıengelleyici bir unsur olarak algılanmamasıgerektiği ortaya konulmuştur. Bu bağlamda “sürdürülebilir kalkınma” kavramıekonomi, çevre ve toplum arasında kurulmak istenen dengenin yeni bir anlatımıolarak ortaya çıkmıştır. Sürdürülebilir kalkınmanın hedeflerine ulaşılmasıve kurumsallaşmasınoktasında yönetişim yaklaşımıtemel destek mekanizmasıolarak önerilmektedir. Diğer bir ifadeyle yönetişim yaklaşımı, sürdürülebilir kalkınmanın sağlanmasında ve küresel çevre sorunlarıyla mücadelede çok aktörlü, katılımcıbir yönetim modeli olarak uluslararasıgündeme yerleşmiştir. Literatürde çevresel yönetişime ilişkin çalışmalar ağırlıklıolarak konuya sürdürülebilir kalkınma perspektifinden yaklaşmakta; çevre sorunlarının küresel dayanışma ve işbirliğini gerektirdiği ve çözümünde çok aktörlülüğün esas alınmasıgerektiği üzerinde durmaktadırlar. Bu bakışaçısı, bu çalışmanın da sorunu ele alışbiçimini şekillendirmiştir. Bu kapsamda küresel çevre sorunlarına çözüm arayışlarında, öncelikli olarak “kalkınma mı, çevre mi?” sorusuna cevaben ortaya konulan sürdürülebilir kalkınma kavramıdeğerlendirilerek, kavramın çevresel yönetişimle olan bağlantısı, bu ilişkide ulus-devletler, uluslararasıörgütler, sivil toplum kuruluşlarıve çok uluslu şirketler gibi aktörlerin oynadıklarıroller değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Sürdürülebilir kalkınma,yönetişim,küresel çevresel yönetişim,çevre sorunları

Kaynakça

  1. Andresen, S. (2007). “The Effectiveness of UN Environmental Institutions”, International Environmental Agreements: Politics, Law and Economics, Vol 7(4), pp. 317-336.
  2. Baykal, H., & Baykal T. (2008). “Küreselleşen Dünyada Çevre Sorunları”, Mustafa Kemal Ünv. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Yıl: 2008, Cilt: 5, Sayı: 9, ss. 1-17
  3. Bayramoğlu, S. (2005). Yönetişim Zihniyeti-Türkiye’de Üst Kurullar ve Siyasal İktidarın Dönüşümü, İletişim Yayınları, İstanbul.
  4. Bozlağan, R. (2002). “Sürdürülebilir Gelişme Düşüncesine Giriş”, Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, Cilt: 11, Sayı: 1, Ocak, ss. 56-72.
  5. Çınar, T. (2001). “Çevremerkezcilik ve Derin Ekoloji Akımı”, Cevat Geray'a Armağan, Ankara, Mülkiyeliler Birliği Yay. 25
  6. Çukurçayır, M.A., & Sipahi, E.B. (2003). “Yönetişim Yaklaşımı ve Kamu Yönetiminde Kalite”, Sayıştay Dergisi, Sayı: 50-51, ss. 35-66
  7. Çukurçayır, M.A., & Sağır, H. (2009). “Enerji Sorunu, Çevre ve Alternatif Enerji Kaynakları”, S.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Yıl: 2008, Sayı: 20, ss. 257-278
  8. Ertürk, H. (2009). Çevre Bilimleri, Ekin Yay., Bursa.
  9. Esty, D.C., & Ivanova, M.H. (2002). “Revitalizing Global Environmental Governance :A Function-Driven Approach”, Comments on Global Environmental Governance: Options and Opportunities, Esty, D.C, M.H. Ivanova (Eds.), Yale Center for Environment and Policy, U.S.A., F&Es Publ.
  10. Fakier, S., & Stephens, A.; & Tholin, J., & Kapelus, P. (2005). “Environmental Governance, Background Research Paper: Environmental Governance”, South Africa Environment Outlook, October.

Kaynak Göster

APA
Sipahi, E. B. (2010). Küresel Çevre Sorunlarına Kolektif Çözüm Arayışları ve Yönetişim. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24, 331-344. https://izlik.org/JA45JD38JX
AMA
1.Sipahi EB. Küresel Çevre Sorunlarına Kolektif Çözüm Arayışları ve Yönetişim. SUSBED. 2010;(24):331-344. https://izlik.org/JA45JD38JX
Chicago
Sipahi, Esra Banu. 2010. “Küresel Çevre Sorunlarına Kolektif Çözüm Arayışları ve Yönetişim”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 24: 331-44. https://izlik.org/JA45JD38JX.
EndNote
Sipahi EB (01 Ağustos 2010) Küresel Çevre Sorunlarına Kolektif Çözüm Arayışları ve Yönetişim. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 24 331–344.
IEEE
[1]E. B. Sipahi, “Küresel Çevre Sorunlarına Kolektif Çözüm Arayışları ve Yönetişim”, SUSBED, sy 24, ss. 331–344, Ağu. 2010, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA45JD38JX
ISNAD
Sipahi, Esra Banu. “Küresel Çevre Sorunlarına Kolektif Çözüm Arayışları ve Yönetişim”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 24 (01 Ağustos 2010): 331-344. https://izlik.org/JA45JD38JX.
JAMA
1.Sipahi EB. Küresel Çevre Sorunlarına Kolektif Çözüm Arayışları ve Yönetişim. SUSBED. 2010;:331–344.
MLA
Sipahi, Esra Banu. “Küresel Çevre Sorunlarına Kolektif Çözüm Arayışları ve Yönetişim”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 24, Ağustos 2010, ss. 331-44, https://izlik.org/JA45JD38JX.
Vancouver
1.Esra Banu Sipahi. Küresel Çevre Sorunlarına Kolektif Çözüm Arayışları ve Yönetişim. SUSBED [Internet]. 01 Ağustos 2010;(24):331-44. Erişim adresi: https://izlik.org/JA45JD38JX