AHS –VZA Yöntemi ile Tedarikçilerin Performans Değerlendirmesi: Beyaz Eşya Sektöründe Bir Uygulama

Türkiye’nin önemli sektörlerden biri olan beyaz eşya sektörü, son yıllarda yaşanan teknolojik gelişmeler ve küreselleşme ile birlikte değişen rekabet koşullarından son derece etkilenen sektörler içerisinde yer almaktadır. Diğer sektörlerde olduğu gibi beyaz eşya sektöründe de alıcı-tedarikçi ilişkileri yönetim uygulamaları, rekabet ve çevresel şartlar altında pazar ihtiyaçlarının hızlı şekilde karşılanma gerekliliğine bağlıolarak değişiklikler göstermektedir. Özellikle, uzun dönemli müşteri-tedarikçi ilişkileri geçmişte sıklıkla kullanılan kısa dönemli ilişkilerin yerini almıştır. Bununla birlikte, koordinasyon ve tedarikçilerle kurulan stratejik ortaklıklar önemli bir hale gelmiştir Perona ve Saccani, 2004; 189-190 . Böylece ana üreticiler OEM Original Equipment Manufacturers ile hammaddelerin tedarik edildiği hammadde ve parça üreticileri arasındaki ilişkilerde entegrasyon ön plana çıkmıştır. Bu nedenle, beyaz eşya sektöründe faaliyet gösteren üretici firmalar için tedarik zincirinin doğru şekilde kurulması, tedarikçilerle iyi ilişkiler geliştirilmesi ve tedarikçilerin performansetkinliklerinin ölçülmesi önem kazanmıştır. Bu çalışmanın amacıda, Türkiye’de beyaz eşya sektöründe faaliyet gösteren bir firmanın tedarikçilerinin performanslarının ölçülmesi ve değerlendirilmesidir. Araştırmanın beyaz eşya sektöründe yapılmasının nedeni; sektörün son yıllarda gelişme potansiyeli göstermesidir. Bu bağlamda, firmaların böyle bir potansiyele sahip bir sektörde başarıyıyakalayabilmeleri tedarikçileriyle son derece uyumlu çalışabilmelerinden geçmektedir. Bu nedenle, uygun tedarikçilerin seçimi ve değerlendirilmesi son derece önemli faaliyetler olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu açılardan araştırmanın bulgularısektördeki gerek tedarikçi gerek satın alan konumdaki firmalar için yararlıve kullanışlısonuçlar ortaya koyabilecektir. Bununla birlikte, araştırmanın çıktılarıtedarikçi seçim, değerlendirme ve geliştirme süreçlerinde kullanılabilecek faktörleri içermesi açısından sektörde faaliyet gösteren diğer firmalara da yol gösterici olacaktır. Bu kapsamda uygulama süreci üç aşamadan oluşmuştur. İlk olarak Beyaz eşya sektöründe alıcı-tedarikçi ilişkileri kapsamında tedarikçilerin performansının değerlendirmesinde kullanılan tedarikçi seçim kriterleri belirlenecek, daha sonra kriterlerin önem düzeyleri çok kriterli karar verme tekniklerinden biri olan AHS yardımıyla belirlenecek ve son olarak öncelikli kriterler seçilen VZA modeline dahil edilerek, firma tedarikçilerinin performanslarıdeğerlendirilmeye ve öneriler getirilmeye çalışılacaktır.

In an age of intensive competiveness circumstances firms find themselves obliged to increase efficiency, decrease costs, follow up the changing needs of customers and meet the demands of customers fast. In realizing this, supply chain has to be managed effectively. As well as the prior, a performance based Supply Chain Management SCM is required. The suppliers providing raw materials in production processes have become important components of SCM. All of the activities of the firms have been influenced by suppliers’ performances. In such regard, an assessment of suppliers’ selection and performance evaluation becomes an important element. Supplier selection become very important issue in the supplier selection and evaluation process. Therefore, supplier selection is discussed in detail. Supplier selection criteria used in the selection process are determined by literature. At this point, determination of the criteria to evaluate the performance of supplier is important. In literature, there are different classifications devoted to supplier selection criteria. In many studies, 23 criteria determined by Dickson 1966 are used. If performance measurement criteria select correctly, the effectiveness of suppliers' performance will reveal the correct results. After determining the supplier selection criteria, determining the method to use for measure and evaluate supplier’s performance is a major issue. In literature, there ara several supplier selection method used in the supplier selection. Businesses should prefer to use the most appropriate method among these methods. AHP is very popular to academic researchers for data analysis and model verifications, and to provide critical information for managers to make business decisions. The foundation of the Analytic Hierarchy Process AHP is a set of axioms that carefully delimits the scope of the problem environment Saaty 1986 . It is based on the well- defined mathematical structure of consistent matrices and their associated eigenvector’s ability to generate true or approximate weights Merkin,1979; Saaty,1980 . The AHP methodology compares criteria, or alternatives with respect to a criterion, in a natural, pair wise mode. To do so, the AHP uses a fundamental scale of absolute numbers that has been proven in practice and validated by physical and decision problem experiments. Data Envelopment Analysis DEA is a widely accepted evaluation method by researchers because it has repeatedly proved its ability to effectively handle multiple conflicting properties associated with the modern requirements of administrative sciences in supplier selection. Much of the research for suppliers evaluation and selection apply DEA. Because DEA is a non-parametric, linear programming based technique for measuring the relative efficiency of homogeneous units. DEA is a relatively new “data oriented” approach for evaluating the performance of a set of peer entities called Decision Making Units DMUs which convert multiple inputs into multiple outputs. DEA for measuring the efficiency of a DMU relative to similar DMUs in order to estimate a ‘best practice’ frontier. DEA achieves to classify the units into efficient units that achieve efficiency scores equal to the upper bound and inefficient units that are those that do not succeed to do so. White goods manufacturing is one of the most important industries in Turkey. In recent years, technological advances and globalization have changed the conditions for competition. These changes have significantly affected the white goods industry. The buyer-supplier relationship management practises in this sector vary depending on the necessity of meeting market needs quickly under the competition and environmental conditions. In particular, long term customer-supplier relationships are frequently used in the past has been replaced by a short-term relationships. However coordination and strategic partnerships with