Ein Bewertungsmodell für die Leistungsmessung der Schreibkompetenz im Aufsatzunterricht der DaF Lernenden

Yazma, yabancı dil öğretiminde temel dil becerilerinden biridir. Bu beceri aracılığı ile amaç dilde duygu ve düşünceleri aktarabilme becerisinin öğretilmesi amaçlanmaktadır. Fakat bunu dilsel bakımdan birçok farklı şekilde ifade etmek mümkündür. Bu beceriyi kazandırmaktaki amaç, edebi bir yazıdan ziyade söz varlığı, söz dizimi ve dil bilgisi hatasız bir metin oluşturabilmektir. Öğrenenlerin bu beceriyi edinip edinemediklerini belirlemek için bir değerlendirme ve bu değerlendirmeyi yapabilecek ölçütler gerekir. Çünkü her derste olduğu gibi burada da başarının değerlendirilmesi zorunludur. Fakat yazma becerileri dersi için eğitmenin yazılı bir şeyi hangi ölçüm aracı ile değerlendireceği mutlak değil. Oysa kesin ve somut bir değerlendirme için bir ayrım şarttır. Yazma becerisi bir tek kıstas değil; metin yapısı, içeriği, ifade biçimi ve dil bilgisi kurallarına uygunluğu gibi nitelikler barındırdığından bu edincin değerlendirilmesi için belli başlı ölçütler elzemdir. Ancak belirlenmiş bir kriteri yoktur. Metnin genelini değerlendirmekse öğrenenlerin bildiklerinin farkına varmaları ve öğrenmeleri gerekenleri ayırt etmeleri açısından fayda sağlamaz. Fakat bu ölçütlerin eğitmenler tarafından önceden belirlenmesi Almanca yazma becerileri edinen öğrenenlerin amaç dilde kendi duygu ve düşüncelerini yazılı olarak doğru ifade edebilmelerini kolaylaştıracaktır. Bu çalışmanın amacı Almanca öğrenenlerin kompozisyon derslerinde yazma becerilerinin başarı ölçümü için bir değerlendirme ölçütü örneği geliştirmektir. Bunun için özellikle Zürich Metin İnceleme Ölçütü’nden Zürcher Textanalyseraster faydalanılacak ve Almanca öğrenenlerin kompozisyon derslerinde yazma becerilerinin başarı ölçümü için bir değerlendirme modeli sunulmaya çalışılacaktır. Çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde konu teorik bakımdan ele alınmaya çalışılmıştır.. İkinci bölümünde ise teorik kısımda oluşturulan değerlendirme ölçütüne dayanarak yapılan, öğrenenlerin yazdığı iki metnin değerlendirilmesi örneği bulunmaktadır. Değerlendirme ölçütünü oluşturan temel unsurlar metnin türü, yapılandırılışı, metinselliği ve imlasıdır. Her ölçütün yine kendi içinde ayrı değerlendirme ölçütleri bulunmaktadır. Almanca öğrenenlerin yazdığı metinler bu ölçütler doğrultusunda değerlendirilip, başarılı olup olmadığı tartışılmıştır. Bu şekilde öğrenenler eksiklerini ve öğrenmek zorunda olduklarını önceden görebilmekteler. Üstelik metinlerinin hangi ölçütlere göre değerlendirileceğini önceden bildikleri için alacakları notu da aşağı yukarı tahmin etme imkânı doğmaktadır.

Schreiben ist eine der grundlegenden Sprachfertigkeiten im Fremdsprachenunterricht. Durch das Beibringen dieser Fertigkeit wird die schriftliche Äußerung der Eindrücke und Gedanken in der Zielsprache erzielt. Jedoch können sprachlich sehr unterschiedliche Äußerungsmöglichkeiten vorkommen. Hier ist die Absicht anstatt einer literarischen Erfassung, noch mehr ein lexikalisch- syntaktischer, grammatikalisch richtiger Text. Um festzustellen, ob die Lernenden dieses Ziel erreicht haben oder nicht, braucht man eine Bewertung. Denn wie in jedem Unterricht, ist auch hier die Leistungsmessung eine Vorrausetzung. Aber nach welchem Maßstab die Lehrkraft etwas Geschriebene in die Tat umsetzen soll, ist nicht mit festen Regeln abgegrenzt. Für eine transparente und konkrete Bewertung ist diese Abgrenzung zwangsläufig. Da die Schreibfähigkeit mehrere Spezifika wie Inhalt, Textstruktur, Ausdruck und normative Sprachrichtigkeit beinhaltet und eine ausführlichere Bewertung erlangt, sind für die Bewertung dieser Kompetenz Kriterien unentbehrlich. Ziel dieser Arbeit ist es, ein situationsgemäßes Bewertungsmodell für die Leistungsmessung der Schreibkompetenz der DaF Lernenden als Beispiel vorzulegen. Dafür wird besonders von dem Zürcher Textanalyseraster Gebrauch gemacht und ein Bewertungsmodell für die Leistungsmessung der Schreibkompetenz im Aufsatzunterricht der DaF Lernenden zu herstellen versucht. Durch dieses Bewertungsraster wird ein Bewertungsvorschlag empfohlen. Die Arbeit entsteht aus zwei Teilen. Im ersten Teil der Arbeit finden die theoretischen Begriffserklärungen statt. Im zweiten Teil sind zwei Anwendungen des im theoretischen Teil hergestellten Bewertungsrasters zu finden. Die Sorte eines Textes, ihre Gliederung, Textualität und die Rechtschreibung im Text sind die Hauptbestandteile des Rasters. Jeder Bestandteil entsteht wieder aus Untertiteln. Die Aufsätze werden nach den festgestellten Bewertungskriterien bewertet und als gelungen oder nicht gelungen beurteilt. In dieser Weise können die Lernenden vormerken, in welchen Bereichen sie schon Kenntnis reich sind und in welchen Bereichen sie sich noch weiter entwickeln müssen. Es wird ihnen auch Möglichkeit für Vermutungen der erwarteten Bewertung angeboten. Schlüsselwörter: Leistungsmessung, Schreibkompetenz, Bewertungsmodell, Aufsatzunterrichts