Irak Muhasebe Meslek Mensuplarının Mesleki Tükenmişlik, İş Doyumu Ve Yaşam Doyumlarının İncelenmesi: Kerkük Örneği
Öz
Günümüz yaşamında kişiler, bir takım zorlama ve stres unsurlarının daha yaygın olduğu bir dünya ile karşı karşıyadır. Muhasebe çalışanlarının koşulları, eğitim alma şekilleri ile meslekten umduklarını bulup bulamama, işlerine karşı duyarlıkları, hizmet verdikleri kişilere karşı tutumları, ekonomik durum ve beklentileri gibi durumlar açığa çıkarılması gereken önemli süreçlerdir. Bu bağlamda; “Bazı meslek gruplarında daha fazla yaşanan ve mesleki tükenmişlik muhasebe çalışanlarında ne durumdadır? Muhasebe çalışanlarının tanımlayıcı özelliklerine göre tükenmişlik durumları ne düzeydedir?’’ gibi soruların yanıtlarına ulaşılması meslekte yaşanan sorunların giderilmesi açısından önemli bir husustur. Yapılan çalışma ile Irak’ta görev yapan muhasebe mensuplarının, mesleki tükenmişlik ve yaşam ne durumda olduğunun incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla çalışmanın uygulama kısmı 2019 yılında gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmanın çalışma gurubunu ise Irak’ta muhasebe alanında çalışan ve tesadüfi olarak seçilen kişiler oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak nicel anket formu kullanılmıştır. Verilerin toplanabilmesi için toplam 300 Iraklı muhasebe çalışanına Maslach ve Jackson 1981 , tarafından geliştirilen MBI Maslach Tükenmişlik Envanteri , iş doyumu, yaşam doyumu ve araştırmacı tarafından hazırlanan kişisel karakterini belirleyen demografik sorular veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Çalışmanın sonunda; Irak’ta muhasebe alanında çalışanların mesleki tükenmişlik faktörünün duygusal tükenme ve duyarsızlaşma alt boyutlarında cinsiyet değişkenine göre istatiksel olarak anlamlı bir farklılaşma bulunmadığı ancak, yaş değişkenine göre anlamlı bir farkın olduğu belirlenmiştir. Duygusal tükenme ve duyarsızlaşma alt boyutlarında hizmet süresi, çalışma yeri ve çalışma biçimi değişkenleri karşılaştırıldığında ise aralarında anlamlı bir farkın olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, Iraklı muhasebe çalışanlarının, kişisel başarısızlık ile gelir düzeyleri karşılaştırıldığında aralarında anlamlı bir farkın olduğu, yine, duyarsızlaşma ve kişisel başarı alt boyutlarında çalışılan yere göre farklılaşma mevcutken, duygusal tükenme boyutunda ise bir farklılaşmanın gerçekleşmediği bulunmuştur. Mesleki tükenmişlik ile iş ve yaşam doyumu arasında negatif yönlü ve anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Mesleki tükenmişliği yüksek olan muhasebe meslek mensuplarının düşük iş ve yaşam doyumu; mesleki tükenmişliği düşük olan muhasebe çalışanlarında yüksek düzeyde iş ve yaşam doyumu olduğu bulgusu elde edilmiştir
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akyıldız, Hüseyin, ve Ömer Turunç. Çalışma Psikolojisi. Isparta: Bil Ofset, 2013.
- Arıkan, Yahya. «Meslekte Geniş Görüşlülük ve Dünya Muhasebe Kongresi.» Mali Çözüm ISMMMO, no. 77 (2006): 10-21.
- Ay, Mustafa ve Avşaroğlu, Selahattin. «Muhasebe meslek mensuplarının mesleki tükenmişlik, iş doyumu ve yaşam doyumlarının incelenmesi 1- Mesleki tükenmişlik düzeyleri. » Uluslararası insan Bilimleri Dergisi. 1 (2010): 1171-1187.
- Basım, H.N. ve Şeşen, H. «Tükenmişlikte Bazı Demografik Değişkenlerin Etkisi: Kamu’da Bir Araştırma.» Ege Akademik Bakış, 6, (2) (2006): 15–23.
- Baştemur, Y. «İş Tatmini İle Yaşam Tatmini Arasındaki İlişkiler: Kayseri Emniyet Müdürlüğünde Bir Araştırma.» Yayınlanmamış Yüksek lisans Tezi Erciyer Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Kayseri, 2006.
- Ceylan, Mine. «Stresle Başaçıkmada Bilişsel Stratejilerin Kullanılmasında Cinsiyet ve Kişilik Değişkeninin Etkisi.» Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tez Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. İzmir, 2005.
- Dolunay, A.B. «Keçiören Đlçesi Genel Liseler ve Teknik-Ticaret Meslek Liselerinde Görevli Öğretmenlerde Tükenmişlik Durumu Araştırması.» Ankara: Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası, 55, (1) (2002): 51–62.
- Edelwich, J. ve Brodsky, A. Burnout (Stages of Disillusionment in the Helping Professions. New York: Human Science Press. 1980.
- Ergin, C. Sağlık Personelinin İş Anlayışları ve Tutumları Araştırması. Ankara: T.C. Sağlık Bakanlığı, 1996.
- Frisch, M.B. «Quality of life assessment and the Qualiy of Life Inventory.» The use of psychological testing for treatment planning and outcome assessment içinde, yazan M. R. Maruish, 1227-1331. 1999.