Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri İle Yaşanabilir İllerin Sıralanması

Çok Kriterli Karar Verme ÇKKV ; birçok kriteri birlikte değerlendirerek alternatiflere değerler atama süreci olarak ifade edilmektedir. Çok kriterli karar verme yaklaşımları; çok nitelikli karar verme ve çok amaçlıkarar verme olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Eğer problem bir takım özelliklere puanlar verilerek alternatiflerin değerlendirilmesi ve en iyisinin seçilmesi esasına dayalıise bu tip problemlere çok nitelikli karar verme problemi denmektedir. Çok amaçlıkarar verme problemi ise çelişen amaçlara dayalıen iyi alternatifin seçimi ile ilgilidir. Her iki problem tipinde de bir ya da birden fazla karar verici vardır. Bu çalışmada da çok nitelikli karar verme problemi ele alınmıştır. Çok kriterli karar verme, birden fazla ve aynıanda uygulanan alternatiflerin içerisinden en iyi tercihin seçilmesini sağlayan yöntemdir. Rasyonel bir karar verme ortamında en çok tercih edilen seçim, genellikle kısıtlar ve yönetimin amaçlarıdoğrultusunda sınırlandırılmaktadır. Çok kriterli karar verme; teorik gelişimi ile birlikte pratik uygulamalarıaçısından da karar analizi alanında çok hızlıbir gelişme göstermiştir. Güçlü bir mantık yapısıile karar tespitlerindeki başarısıyla kendini kabul ettirmiş, genişbir uygulama alanına sahiptir. Ülkemizde her ilin kendine özgü birtakım özellikleri bulunmaktadır. Bu özellikler illeri kendi aralarında farklıkılmaktadır. Bu nedenle yaşanabilir illerin belirlenmesinde illerin taşıdığıfarklıözelliklerin hepsi aynıanda değerlendirilmelidir. Bu durum da çok kriterli karar vermeyi gerektirmektedir. Bu çalışmada seksen bir ili dikkate alarak yaşanabilir iller sıralamasıyapılmıştır. Çalışmada ekonomi, eğitim, sağlık, kent hayatı, güvenlik ve kültür sanat kriterleri dikkate alınmıştır. Çalışmada çok kriterli karar verme yöntemlerinden SAW AğırlıklıToplam Model-Weighted Sum Model , TOPSIS Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution ve Gri İlişkisel Analiz Grey Relational Analysis yöntemleri kullanılmıştır. Yöntemlerin sonuçlarından elde edilen bulgular sonucunda seksen bir ili kapsayan sıralamada genelde ilk üçte yer alan iller Ankara, Antalya ve Eskişehir olup; son üçte ise Muş, Bitlis ve Hakkâri yer almıştır.

Multi-Criteria Decision Making MCDM is defined as the process of giving values to the alternatives by evaluating several criteria together. There are two types of MCDM approaches; Multi-Attribute Decision Making and Multiple-Objective Decision Making. If a MCDM problem is based on giving scores to some attributes to determine the best alternative, then it is called as MultiAttribute Decision Making problem. Multiple-Objective Decision Making problem is however related to selecting the best alternative, based on conflicting goals. Both problem types consist of one or more decision makers. In this study, Multi-Attribute Decision Making problem has been used. Multi-Criteria Decision Making is an approach, which helps decision makers to select the best choice by utilizing multiple criteria simultaneously. The best choice is usually bounded by the criteria and the goals of the executives in a rational decision making environment. Multi-Criteria Decision Making show a rapid development in decision making area, due to its practical use. The method has a wide range of applications as it has a strong logical structure on successful decisions In Turkey, every city has its own unique attributes. These attributes differentiate the cities from the others. Hence, all those attributes should be considered together in order to determine the livable cities. This condition requires the use of Multi-Attribute Decision Making approach. In this study, 81 cities of Turkey have been ranked to create the list of livable cities. In this study, economy, education, health, city life, safety, culture and art criteria have been used. SAW Weighted Sum Model , TOPSIS Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution and Grey Relational Analysis MCDM methods have been used in the study. The findings highlight that the first three most livable cities are usually Ankara, Antalya and Eskişehir, while the last three are Muş, Bitlis and Hakkari