Öz

This study aims to examine Iran-US relations in the Greater Middle East in the aftermath of the Iranian revolution in 1979 within the changing geopolitical and geocultural context of the region. Firstly, changing power balance of the region is addressed in the context of Iran-Iraq war between 1980 and 1988. Secondly, Iranian foreign policy in the greater Middle East region in the post-revolutionary era is overviewed under three subtitles: 1) Toward Caspian-Central Asia region; 2) Toward the Gulf and Middle East; 3) Toward the US and Israel. Thirdly, Iranian nuclear energy policy and its implications for the US’ regional interests and the possibility of a military conflict between Iran and USIsrael axis are assessed. Finally, the likely political implications of the election of an allegedly conservative political leader Mahmut Ahmedinecat as the president of Iran in a time of rising political tension is examined

Anahtar Kelimeler

• Iran-US relations, Greater Middle East, Middle East, Iran-Iraq war

BÜYÜK ORTA DOĞU JEOPOLİTİĞİNDE İRAN-ABD İLİŞKİLERİ

Öz

Bu çalışmada 1979 Devrimi sonrası İran-ABD ilişkileri, Büyük Orta Doğu’nun Jeopolitik ve Jeokültürel önemi dikkate alınarak incelenmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde İran-Irak savaşı (1980-88) ve bu savaşa ABD’nin yaklaşımı; ikinci bölümde savaş sonrası İran’ın dış politikası: 1) Hazar Orta Asya; 2) Körfez ve Orta Doğu; 3) ABD İsrail siyaseti, alt başlıkları ile incelenmiş ve bu politikanın bölgedeki ABD çıkarları ile çatışan yönleri tartışılmıştır. Üçüncü bölümde ise, İran’ın bölgedeki çıkarlarını korumak için nükleer enerji üretimine yönelmesi karşısında ABD’nin İsrail’i de düşünerek takınacağı tavır ve olası bir İran-ABD-İsrail çatışması üzerinde durulmuştur. Sonuç kısmında ise, İran’ın nükleer silah edinme çabaları ile Cumhurbaşkanlığına Mahmut Ahmedinecat’ın seçilmesinin İran-ABD ilişkileri ile bölgenin güvenliğine yönelik etkileri değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• İran-ABD ilişkileri, Büyük Orta Doğu, Orta Doğu, İran-Irak savaşı