TÜRKİYE’DE DOĞALGAZ TÜKETİMİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ: GRANGER NEDENSELLİK ANALİZİ

Hasan Umutlu; Hüseyin Naci Bayraç

doi:10.30976/susead.738737

TÜRKİYE’DE DOĞALGAZ TÜKETİMİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ: GRANGER NEDENSELLİK ANALİZİ

Öz

Enerji, günümüz modern üretim yapısı içerisinde en çok ihtiyaç duyulan üretim faktörlerinden biri olarak ülke ekonomileri içinde önemli bir konuma sahiptir. Doğalgaz da enerji kaynakları arasında önemli bir yenilenebilir enerji türüdür. Doğalgaz kolay depolanabilir ve taşınabilir olması gibi birçok avantaja sahiptir. Bu yüzden de ülkeler tarafından tercih edilmektedir. Doğalgaz çevre dostu olan bir enerji türüdür. Türkiye’de doğalgaz tüketimi son yıllarda artış eğilimindedir. Bu çalışmada Türkiye’nin ekonomik büyüme ve doğalgaz tüketimi arasındaki ilişki 1986 ve 2018 arasındaki yıllık veriler kullanılarak incelenmiştir. İlk önce değişkenlerin durağan olup olmadıklarını belirlemek için ADF (Augmented Dickey-Fuller) ve PP (Philips Perron) birim kök testleri yapılmıştır. Ekonomik büyüme ve doğalgaz tüketimi arasındaki uzun dönemli ilişki ARDL sınır testi ile incelenmiştir. Sonuçlara göre değişkenler arasında uzun dönemli ilişki bulunmuştur. Sonunda doğalgaz tüketimi ve ekonomik büyüme arasındaki nedensellik ilişkisi VECM (Vector Error Correction Model) Granger Nedensellik Analizi ile test edilmiştir. Doğalgaz tüketimi ile ekonomik büyüme arasında uzun dönemli VECM Granger nedensellik ilişkisi çift yönlü olarak yoktur.

Anahtar Kelimeler

Doğalgaz,Ekonomik Büyüme,Enerji,Yenilenebilir Enerji

Kaynakça

Acet, H., Güvenek, B., Kasap, O. &Mangır, F., (2017). Relationship between natural gas consumption and economic growth ın Turkey, The Sixth International Conference in Economics,July 25-27, Paris, 1-11.
Alma D., & Çılbant C., (2016). Türkiye’de doğalgaz tüketimi ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki, Bitlis Eren Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Akademik İzdüşüm Dergisi,1(1), 1-11.
Al-Mulali, U. &Öztürk, İ., (2015). Natural gas consumption and economic growth nexus: panel data analysis for GCC countries, Renewable And Sustainable Energy Reviews, 51, 998-1003.
Arouri, M., Shahbaz, M. &Teulon, F., (2014). Short -and long- run relationships between natural gas consumption and economic growth: evidence from Pakistan, Economic Modelling, 4, 219-226.
Bakırtaş, T. &Bildirici, M. E., (2014). The relationship among oil, natural gas and coal consumption and economic growth ın BRICTS (Brazil, Russian, India, China, Turkey and South Africa) countries, Energy, 65, 134-144.
Bayraç, H. N. (1999). Uluslararası doğalgaz piyasasının ekonomik analizi, Türkiye’deki gelişimi ve Eskişehir uygulaması, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Basılmamış Doktora Tezi, Eskişehir.
Bayraç, H. N. &Doğan, E., (2015). Türkiye’de enerji tüketiminin ekonomik büyüme üzerindeki etkileri: Markov Switching yaklaşımı,EYC2015, EY International Congress on Economics II, “Growth, Inequality and Povety”, Ankara, November 5-6 2015, Paper ID Number: 10.
Bayraç, H. N., (2018), Uluslararası doğalgaz piyasasının ekonomik yapısı ve uygulanan politikalar, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 3, 13-36.

Chang, T., Gupta, R., Inglesi-Lotz, R., Masabala, L.S., Simo-Kengne, B.D. & Weideman, J.P. (2016). The causal relationship between natural gas consumption and economic growth: evidence from the G7 countries, Applied Economics Letters, 23(1), 38 -46.
Çorımgaz. (2020, 20 Temmuz).Doğal Gaz Nedir?. Erişim adresi: https://www.corumgaz.com.tr/page.aspx?SayfaIcerik=7Destek, M. A., (2016). Natural gas consumption and economic growth: panel evidence from OECD countries, Energy, 114, 1007-1015.
Dickey, D. A. & W. A. Fuller (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root, Journal of the American Statistical Association, 74, 427–431.
Doğal Gaz Nedir? Doğal Gazın Tarihi ve Oluşumu.Erişim adresi: https://www.tesisat.org/dogal-gaz-nedir-dogal-gazin-tarihi-ve-olusumu.htmlThe World bank(2019, 12 Aralık). Erişim adresi: https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.KD?locations=TRVikipedi (2020, 20 Temmuz).
Doğalgaz,Erişim adresi: https://tr.wikipedia.org/wiki/Do%C4%9Falgaz#:~:text=Do%C4%9Fal%20gaz%20yer%20kabu%C4%9Funun%20i%C3%A7indeki,ad%C4%B1%20verilen%20hidrokarbon%20bile%C5%9Fi%C4%9Finden%20olu%C5%9Fur.
Dünya Gazetesi (2020, 20 Temmuz). Türkiye’nin cari açığında ‘enerji’ yük oldu.Erişim adresi: https://www.dunya.com/ekonomi/turkiyenin-cari-aciginda-enerji-yuk-oldu-haberi-416032
Engle, R. & Granger, C. W. J. (1987). Co-ıntegration and error correction: represention estimation and testing, Econometrica,55(2), 251-276.
Farooq, A., Hassan, M. S., Mahmood, H., Tahir, M. N. & Wajid, A. (2018). Natural gas consumption and economic growth ın pakistan: production function approach, Global Business Review, 19(2), 297-310.
Farhani, S., Shahbaz, M. & Rahman, M. M. (2014). Natural gas consumption and economic growth ın France: evidence for the role of exports, capital and labor,Business School, Working Paper Series, 1 -22.
Göral, F. (2015). Doğal gaz fiyatlarını etkileyen faktörler: panel veri analizi, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Granger, C. W. (1969). Investigating causal relations by econometric models and cross-spectral methods. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 37(3), 424-438.
International Energy Agency. (2020, 20 Temmuz).Data and Statistics. Erişim adresi: https://www.iea.org/data-and-statistics?country=WORLD&fuel=Natural%20gas&indicator=Natural%20gas%20final%20consumption
Işik , C. (2010). Natural gas consumption and economic growth ın Turkey: a bound test approach, Energy System, 1 ( 22). 441-456.
Johansen, S. (1988). Statistical analysis of cointegration vectors, Journal of Economics Dynamic and Control, 12(2 -3), 231–254.
Karaaslan, İ. (2017). Doğalgaz tüketimi ve ekonomik büyüme ilişkisi: OECD ülkeleri örneği, 1. Uluslararası Ekonomi, Finans ve Ekonometri Öğrenci Sempozyumu, 62 -66.
Kocabıyık, T. (2016). Johansen eşbütünleşme testinde karar aşamalarının analizi, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, CİEP Özel Sayısı, 40-50.
Lebe, F. &Tatlı H. (2017). Türkiye’de doğalgaz tüketimi, sermaye ve istihdamın ekonomik büyümeyle ilişkisi: eşbütünleşme ve nedensellik analizi,Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi,32(1), 1 -28.
Lim, H. J. & Yoo, S. H. (2012). Natural gas consumption and economic growth in Korea: a causality analysis, Energy Sources, Part B: Economics, Planning and Policy, 7(2), 169-176.
Mastorakis, N. &Yazdi S. K. (2014). Natural gas consumption and economic growth in Iran, Advances In Environmental Technology and Biotechnology, 165-172.
Öztürk, İ. &Solarin, S. A. (2016). The relationship between natural gas consumption and economic growth ın opec members, Renewable And Sustainable Energy Reviews, 58, 1348-1356.
Pesaran, M. H., Shin, Y. & Smith, R. J. (2001). Bo-unds testing approaches to the analysis of level relationships, Jo-urnal of Applied Econometrics, 16, 289–326.
Petform. (2020, 20 Temmuz).Türkiye Doğal Gaz Piyasası.Erişim adresi: https://www.petform.org.tr/dogal-gaz-piyasasi/turkiye-dogal-gaz-piyasasi/Phillips, P. & Perron P. (1988). Testing for a unit root in time series regression, Biometrica, 75, 335-46
Sıvılaştırılmış ve Sıkıştırılmış Doğal Gazcılar Derneği. (2019, 12 Aralık).Çevre ve doğal gaz.Erişim adresi: http://www.lngcng.org.tr/CevreVeDogalGaz.aspxTesisat.org. (2020, 20 Temmuz).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ekonomi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Hasan Umutlu ^*
0000-0002-2604-3573
Türkiye

Hüseyin Naci Bayraç
0000-0001-9212-987X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

28 Ekim 2020

Gönderilme Tarihi

17 Mayıs 2020

Kabul Tarihi

1 Ekim 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 20 Sayı: 40

DOI

https://doi.org/10.30976/susead.738737

IZ

https://izlik.org/JA24SL67KY

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Umutlu, H., & Bayraç, H. N. (2020). TÜRKİYE’DE DOĞALGAZ TÜKETİMİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ: GRANGER NEDENSELLİK ANALİZİ. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 20(40), 217-226. https://doi.org/10.30976/susead.738737

AMA

1.Umutlu H, Bayraç HN. TÜRKİYE’DE DOĞALGAZ TÜKETİMİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ: GRANGER NEDENSELLİK ANALİZİ. SUSEAD. 2020;20(40):217-226. doi:10.30976/susead.738737

Chicago

Umutlu, Hasan, ve Hüseyin Naci Bayraç. 2020. “TÜRKİYE’DE DOĞALGAZ TÜKETİMİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ: GRANGER NEDENSELLİK ANALİZİ”. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi 20 (40): 217-26. https://doi.org/10.30976/susead.738737.

EndNote

Umutlu H, Bayraç HN (01 Ekim 2020) TÜRKİYE’DE DOĞALGAZ TÜKETİMİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ: GRANGER NEDENSELLİK ANALİZİ. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi 20 40 217–226.

IEEE

[1]H. Umutlu ve H. N. Bayraç, “TÜRKİYE’DE DOĞALGAZ TÜKETİMİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ: GRANGER NEDENSELLİK ANALİZİ”, SUSEAD, c. 20, sy 40, ss. 217–226, Eki. 2020, doi: 10.30976/susead.738737.

ISNAD

Umutlu, Hasan - Bayraç, Hüseyin Naci. “TÜRKİYE’DE DOĞALGAZ TÜKETİMİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ: GRANGER NEDENSELLİK ANALİZİ”. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi 20/40 (01 Ekim 2020): 217-226. https://doi.org/10.30976/susead.738737.

JAMA

1.Umutlu H, Bayraç HN. TÜRKİYE’DE DOĞALGAZ TÜKETİMİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ: GRANGER NEDENSELLİK ANALİZİ. SUSEAD. 2020;20:217–226.

MLA

Umutlu, Hasan, ve Hüseyin Naci Bayraç. “TÜRKİYE’DE DOĞALGAZ TÜKETİMİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ: GRANGER NEDENSELLİK ANALİZİ”. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, c. 20, sy 40, Ekim 2020, ss. 217-26, doi:10.30976/susead.738737.

Vancouver

1.Hasan Umutlu, Hüseyin Naci Bayraç. TÜRKİYE’DE DOĞALGAZ TÜKETİMİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ: GRANGER NEDENSELLİK ANALİZİ. SUSEAD. 01 Ekim 2020;20(40):217-26. doi:10.30976/susead.738737

Cited By

Doğalgaz Kullanım Tercihinde Etkili Olan Sosyo-Ekonomik Faktörlerin Analizi: Rize Örneği

Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi

https://doi.org/10.53487/ataunisosbil.944448

Investigation on the mechanical properties of X42N, grade A and grade B steel pipes joined by electric arc and TIG welding

Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1068748

Exploring the Causal Relationship Among Trout Production, Price and Subsidy in Türkiye

Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi

https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1132332

Türkiye’de Finansal ve Ticari Küreselleşmenin Enerji Politikalarına Yansımaları: Doğal Gaz Tüketiminde Doğrusal Olmayan Etkileşimler

Gaziantep University Journal of Social Sciences

https://doi.org/10.21547/jss.1675854