Romanian Immigrants Settled in Akşehir (1934-1936)

Öz

During the years when nation-states were gaining increasing prominence, one of the most critical aspects of the policies implemented was demographic studies. Within this framework, many states recognized the critical importance of internal security during World War I. Newly established states, including the Republic of Türkiye, increased pressures on internal differences under the pretext of ensuring internal security and forced migrations. The separation of communities that had lived together under Ottoman rule for centuries made migrations inevitable. Muslims living in the lost lands of Rumelia and the Caucasus during this period had to migrate to Anatolia in order to escape the massacres. The Republic of Türkiye, which was established after the collapse of the Ottoman Empire, accepted significant amounts of immigrants within its borders at certain periods within the framework of the signed agreements. The agreement signed between Türkiye and Romania on September 4, 1936 was a turning point and hundreds of thousands of Turks were emigrated to Anatolia. As of 1936, the number of Romanian immigrants entering Turkey was 61,750. 2% of them were settled in Akşehir. The migrations that are the subject of the research started in 1934 and continued until 1951, accelerating in 1936 when nation-state policies gained momentum. All kinds of information about those who came to Akşehir and the transactions made were recorded in the registry books, and the preservation of these made it possible for the research to be carried out. Our research was shaped in the light of these data obtained.

Anahtar Kelimeler

• migration
• settlement
• population
• Aksehir
• Romania.

Akşehir’e Yerleştirilen Romanya Muhacirleri (1934-1936)

Öz

Ulus Devletlerin giderek önem kazandığı yıllarda uygulanan politikaların belki de en önemli aşaması demografik yapıya yönelik yapılan çalışmalardır. Bu çerçevede I. Dünya Savaşı esnasında birçok devlet iç güvenliğin ne kadar önemli olduğunu görmüştür. Türkiye Cumhuriyeti başta olmak üzere yeni kurulmuş olan devletler bünyelerinde bulunan farklılıklara yönelik de iç güvenliği sağlama kaygısıyla baskılarını arttırmışlar ve onları göçe zorlamışlardır. Yüzlerce yıl Osmanlı hakimiyetinde bir arada yaşamış olan etnik farklılıkların ayrıştırılması göçleri kaçınılmaz hâle getirmiştir. Bu süreçte kaybedilen Rumeli ve Kafkasya topraklarında yaşamakta olan Müslümanlar katliamlardan kurtulmak için Anadolu’ya doğru zorunlu göç etmek durumunda kalmışlardır. Osmanlı Devleti’nin yıkılmasından sonra kurulan Türkiye Cumhuriyeti, İmzalanan antlaşmalar çerçevesinde belli dönemlerde önemli miktarlarda göçmeni sınırları içerisine almıştır. 4 Eylül 1936 yılında Türkiye ile Romanya arasında imzalanan antlaşma dönüm noktası olmuş yüzbinlerce Türk Anadolu’ya göç ettirilmiştir. 1936 yılı itibariyle Türkiye’ye giriş yapan Romanya muhacirinin sayısı 61.750 kişidir1. Bunların %2’si Akşehir’e iskân edilmiştir. Araştırmaya konu olan göçler 1934’te başlamış, ulus devlet politikalarının giderek hız kazandığı 1936’da hızlanarak 1951 yılına kadar devam etmiştir. Akşehir’e gelenlere dair her türlü bilgi ve yapılan işlemler kayıt defterlerine işlenilmiş ve bunların muhafaza edilmiş olması araştırmanın ortaya konmasına imkân tanımıştır. Araştırmamız da elde edilen bu veriler ışığında şekillenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• göç
• iskân
• nüfus
• Akşehir
• Romanya.

Kaynakça

1. BCA (Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi). Tasnif Edilmemiş 3 Numaralı Konya-Çumra İlçesi- Kaşınhanı Kasaba ve Köylerinde Muhacir Aded ve Vaziyetlerine Ait Kayıt Defteri.
2. BCA (Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi). Tasnif Edilmemiş 4 Numaralı Akşehir İlçesi Toprak İskân
3. Memurluğu 1936 Yılında İskân Edilen Romanya ve Bulgaristan Göçmenlerinin Esas Kayıt Defteri.
4. BCA (Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi). Tasnif Edilmemiş 5 Numaralı Bulgaristan- Romanya
5. Göçmenlerine Ait İskân Kayıt Defteri 1936-40.
6. BCA (Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi). Tasnif Edilmemiş 6 Numaralı Akşehir Toprak İskân
7. Memurluğu 1934-46 Yıllarında İskân Edilen Romanya ve Bulgaristan Göçmenleri Esas Kayıt Defteri.
8. BCA (Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi). Tasnif Edilmemiş 11 Numaralı Bulgaristan ve Romanya

9. Göçmenlerine Ait İskân Kayıt Defteri.
10. BCA (Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi). Tasnif Edilmemiş 40 Numaralı Akşehir İlçesi Toprak İskân
11. Memurluğu. 1936-1937-1938-1939 Yıllarına Ait Komisyon Karar Defteri.
12. BCA (Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi). Tasnif Edilmemiş 42 Numaralı Akşehir İlçesi Toprak İskân
13. Memurluğu Romanya Göçmenleri İkinci Kafile.
14. Abdula, İ. (2005), Türkiye-Romanya arasında göç ve göçmen meselesi (1878-1940). (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Ankara.
15. Ağanoğlu, H.Y. (2001), Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Balkanlar’ın makus talihi göç. İstanbul: Kum Saati Yayınevi.
16. Armaoğlu, F. (2016), 20. Yüzyıl siyasi tarihi (1914-1995). İstanbul: Timaş Yayınları.
17. Aslan, Z. (2020), Türkiye’de göç ve göçmenler (1914-1960), Karadeniz, Batum, Bulgaristan, Türkistan
18. Türkleri ile Romanya Yahudileri. İstanbul: Libra Yayınları.
19. Babuş, F. (2006), Osmanlı’dan günümüze etnik-sosyal politikalar çerçevesinde göç ve iskân siyaseti ve uygulamaları. İstanbul: Ozan Yayıncılık.
20. Bahar, O. (2004), “Türkiye’de Atatürk Dönemi’nde (1923-1938) uygulanan para politikaları”.
21. Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. Yönetim ve Ekonomi Dergisi. Yıl 2004. Cilt 11. Sayı 1. Manisa. (s. 155-166).
22. Bozçalışkan, A.&Avaber, T. (2021), “Güç yönetimine dair bir kesit: Dobruca’dan Türkiye’ye göçler. BELGİ. Sayı 21. Pamukkale Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi. Denizli. (s. 383-396).
23. Duman, Ö. (2008), “Atatürk döneminde Romanya’dan Türk göçleri (1923-1938)”. Bilig. Sayı 45. (s. 23-44).
24. Emek İnan, C. (2016), “Türkiye’de göç politikaları: İskân Kanunları üzerinden bir
25. inceleme”. Göç Araştırmaları Dergisi. Ed: Nedim İpek. C. 2. S. 3. Ocak-Haziran. (s. 10-23).
26. Erkoç, M. (2008), Akşehir tarihi kent merkezinin korunmasında yayalaştırmanın etkinliğinin
27. İrdelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü. Konya.
28. Güven, İ. (2003), “1940’dan Günümüze Öğretmenlerin Ekonomik Sorunlarının Tarihsel
29. Analizi”. Milli Eğitim Dergisi. Sayı 160. Güz 2003.Erişim
30. Adresi.(https://dhgm.meb.gov.tr/yayimlar/dergiler/milli_egitim_dergisi/160/guven.htm)
31. Işık, S. (2011), Balkan Antantı, Balkan Paktı ve Türkiye. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
32. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Edirne.
33. Kurtulgan, K. (2010), Balkan Muhacirlerinin Konya Vilayetine İskânı (1923-1933). Konya: Çizgi Kitabevi.
34. Metin, Ö. (2011), Atatürk dönemi Türkiye-Romanya ilişkileri (1923-1938). (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Ankara.
35. Özalper, M. (2019), “Türkiye’nin bölgesel barış girişimleri ekseninde 17 Ekim 1933 tarihli
36. Türkiye-Romanya Dostluk, Saldırmazlık, Hakemlik ve Uzlaştırma Antlaşması”.
37. Tarih Okulu Dergisi (TOD). Yıl 12. S. XXXVIII. Şubat. (s. 443-446).
38. Sağır, A.&Adem, Z. (2019), “Romanya’dan Türkiye’ye gelen göçmenlerle Türk Toplumu arasındaki ilişkinin çözümlemesi: Türk yazılı basınında 1934-1938 Dönemi”. AAM Dergisi. S. 99. (s. 141-213).
39. Soysal, M. (2000), Tarihçeleri ve açıklamaları ile birlikte Türkiye’nin siyasal andlaşmaları.
40. I.Cilt (1920-1945). 3. Baskı. Tamim-Resmî Gazete 16 Ağustos 1957. Ankara: TTK Basımevi.
41. Temizer, A. (2014), “İkinci Balkan Savaşı’nda Romanya”. Uluslararası Sosyal
42. Araştırmalar Dergisi. Cilt 7. Sayı 31. (s.403-413).
43. Yeşertmen, E. (2021), İkinci Dünya Savaşı Öncesi Romanya’dan Türkiye’ye Göçler ve İskân
44. (Çumra Örneğinde 1935-1939). (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Artvin
45. Çoruh Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü. Artvin.
46. Yılmaz, M. (1996), Konya Vilâyetinde Muhacir Yerleşmeleri (1854-1914). (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Konya.
47. Yörük, D. (2008), “XV-XVI. Asırlarda Akşehir Kent Merkezinin Nüfus Yapısı”. Bilig. S. 45. Konya. (s.165-198).
48. Aysan, M.A. (2014), “Ekonomideki Son Gelişmeler”, The Balkan Countries First International
49. Conference on Accounting and Auditing , Edirne. Erişim Adresi:
50. (https://www.istanbulymmo.org.tr/dosyalar/sunumlar/2014_03_13%20Mustafa%20Ays an%20sunumu.pdf)
51. Bulgaristan Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı, Erişim Adresi:
52. (https://www.mfa.bg/tr/embassies/turkey/2430)
53. Rumeli Balkan Stratejik Araştırmalar Merkezi, 3.06-Lı-Model-Göçler-Demografi, Erişim Adresi:
54. (https://www.rubasam.com/rumeliden-turkiyeye-goclerin-nufuz-analizi.html/3-06-limodel-
55. gocler-demografi).
56. Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlık İstatistik Genel Direktörlüğü (1937), 20 İlkteşrin 1935 Genel
57. Nüfus Sayımı, Neşriyat Sayısı: 75, Cilt 60, Mehmet İhsan Basımevi, Ankara.
58. Erişim Adresi: ( https://kutuphane.tuik.gov.tr/pdf/0015557.pdf).