YAZININ DOĞAL GELİŞİMİNE BİLGİ KURAMI TEMELİNDE FARKLI BİR BAKIŞ (TÜRKÇE ÖRNEĞİNDE)

Çağlayan Yılmaz; Yasin Sancar

doi:10.21563/sutad.856431

YAZININ DOĞAL GELİŞİMİNE BİLGİ KURAMI TEMELİNDE FARKLI BİR BAKIŞ (TÜRKÇE ÖRNEĞİNDE)

Öz

İletilerdeki karakterlerin (harflerin veya rakamların) yazı dizgesindeki işlevlerini onların kullanım sıklıklarıyla ve buna bağlı olarak bilgi değerleriyle ilişkilendiren bilgi kuramı, bir yandan ölçülebilir (ve karşılaştırılabilir) veriler sunarken diğer yandan yazı dizgesinin gelişimi üzerine öngörüde bulunma imkânı sağlıyor. Ancak bunun için öncelikle standart bir alfabedeki karakterlerin iletilerdeki kullanım sıklıklarını gösteren veriler gerekiyor. Bu sebeple standart Türk alfabesindeki karakterlerin (“w”, “x”, “q” ve boşluk karakteri (–) ile birlikte) ve karakter permütasyonlarının (2’li, 3’lü, 4’lü, 5’li, 6’lı, 7’li ve 8’li permütasyonlar) son 10 yılda yayımlanmış 100 adet metinden seçilen pasajlarla oluşturulan derlemdeki kullanım sıklıkları tespit edildi. Sonrasında bu sıklık değerleri üzerinden iletilerde kullanılan her karakter ve karakter bloğunun bilgi değeri hesaplandı. Bilgi değerlerine ilişkin elde edilen verilerle, söz konusu karakter ve karakter bloklarının işaretlenme aşamaları açıklanmaya çalışıldı. Ulaşılan sonuçlar, Türkçedeki sözcüklerinin günümüz konuşma ve yazı dilindeki kullanımıyla ve tarihî metinlerdeki şekilleriyle ilişkilendirildi.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Abramson, N. (1963). Information theory and coding. New York: Mc Graww-Hill Kitap Şirketi Yay.
Atalay, B. (1985). Dîvânü lûgat-it-Türk. Ankara: Türk Dil Kurumu Yay.
Ergenç, İ. (2002). Konuşma dili ve Türkçenin söyleyiş sözlüğü. İstanbul: Multilingual Yay.
Gemalmaz, E. (1982). Standart Türkiye Türkçesi’nin formanlarının enformatif değerleri ve bu değerlerin ihtiyaç hâlinde bu dilin gelişimine muhtemel etkileri. Erişim adresi: http://efrasiyap.tripod.com/yazilar/STT2.pdf
Günşen, A. (2000). Kırşehir ve yöresi ağızları. Ankara: Türk Dil Kurumu Yay.
Hartley, R. V. L. (1928). Transmission of information. The Bell System Tecnical Journal, 7, 535-563.
Ifrah, G. (1998). Rakamların evrensel tarihi, (K. Dinçer, Çev.). Ankara: TUBİTAK Yay.
Ercilasun, A. B. (Ed.) (1991). Karşılaştırmalı Türk lehçeleri sözlüğü. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sanat ve Edebiyat

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Çağlayan Yılmaz Bu kişi benim
0000-0002-1995-212X
Türkiye

Yasin Sancar Bu kişi benim
0000-0002-4200-1293
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

20 Nisan 2020

Gönderilme Tarihi

6 Ocak 2020

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Sayı: 48

DOI

https://doi.org/10.21563/sutad.856431

IZ

https://izlik.org/JA79US36WF

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yılmaz, Ç., & Sancar, Y. (2020). YAZININ DOĞAL GELİŞİMİNE BİLGİ KURAMI TEMELİNDE FARKLI BİR BAKIŞ (TÜRKÇE ÖRNEĞİNDE). Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 48, 65-82. https://doi.org/10.21563/sutad.856431

AMA

1.Yılmaz Ç, Sancar Y. YAZININ DOĞAL GELİŞİMİNE BİLGİ KURAMI TEMELİNDE FARKLI BİR BAKIŞ (TÜRKÇE ÖRNEĞİNDE). SUTAD. 2020;(48):65-82. doi:10.21563/sutad.856431

Chicago

Yılmaz, Çağlayan, ve Yasin Sancar. 2020. “YAZININ DOĞAL GELİŞİMİNE BİLGİ KURAMI TEMELİNDE FARKLI BİR BAKIŞ (TÜRKÇE ÖRNEĞİNDE)”. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, sy 48: 65-82. https://doi.org/10.21563/sutad.856431.

EndNote

Yılmaz Ç, Sancar Y (01 Nisan 2020) YAZININ DOĞAL GELİŞİMİNE BİLGİ KURAMI TEMELİNDE FARKLI BİR BAKIŞ (TÜRKÇE ÖRNEĞİNDE). Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi 48 65–82.

IEEE

[1]Ç. Yılmaz ve Y. Sancar, “YAZININ DOĞAL GELİŞİMİNE BİLGİ KURAMI TEMELİNDE FARKLI BİR BAKIŞ (TÜRKÇE ÖRNEĞİNDE)”, SUTAD, sy 48, ss. 65–82, Nis. 2020, doi: 10.21563/sutad.856431.

ISNAD

Yılmaz, Çağlayan - Sancar, Yasin. “YAZININ DOĞAL GELİŞİMİNE BİLGİ KURAMI TEMELİNDE FARKLI BİR BAKIŞ (TÜRKÇE ÖRNEĞİNDE)”. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi. 48 (01 Nisan 2020): 65-82. https://doi.org/10.21563/sutad.856431.

JAMA

1.Yılmaz Ç, Sancar Y. YAZININ DOĞAL GELİŞİMİNE BİLGİ KURAMI TEMELİNDE FARKLI BİR BAKIŞ (TÜRKÇE ÖRNEĞİNDE). SUTAD. 2020;:65–82.

MLA

Yılmaz, Çağlayan, ve Yasin Sancar. “YAZININ DOĞAL GELİŞİMİNE BİLGİ KURAMI TEMELİNDE FARKLI BİR BAKIŞ (TÜRKÇE ÖRNEĞİNDE)”. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, sy 48, Nisan 2020, ss. 65-82, doi:10.21563/sutad.856431.

Vancouver

1.Çağlayan Yılmaz, Yasin Sancar. YAZININ DOĞAL GELİŞİMİNE BİLGİ KURAMI TEMELİNDE FARKLI BİR BAKIŞ (TÜRKÇE ÖRNEĞİNDE). SUTAD. 01 Nisan 2020;(48):65-82. doi:10.21563/sutad.856431