11. KALKINMA PLANI (2019-2023) VE 12. KALKINMA PLANININ (2024-2028) BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA AMAÇLARI (SKA) ÇERÇEVESİNDE ANALİZİ

Öz

Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarına (SKA) ulaşmak, kapsamlı ve etkili bir stratejik planlama sürecinin yürütülmesiyle mümkündür. Bu nedenle, SKA'ların hayata geçirilmesinde kalkınma planları büyük öneme sahiptir. Ülkelerin SKA performansları, Birleşmiş Milletler (BM) ilgili birimleri tarafından düzenli olarak izlenmekte ve hazırlanan raporlarla ülkelerin mevcut durumları, ilerleme eğilimleri ve bölgesel-küresel karşılaştırmalar ortaya konmaktadır. BM 2023 yılı SKA Raporu, üye ülkelerin çoğunluğunun 2030 hedeflerinin oldukça gerisinde kaldığını ve bu durumun devam etmesi halinde küresel ölçekte ciddi sorunlar yaşanacağını vurgulamıştır. Raporda, Türkiye'nin SKA performansının da hedeflerden uzak olduğu belirtildiğinden, raporla gerçekleşme ve hedef bakımından ilişkili son iki kalkınma planı, rapor verileriyle karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Yapılan incelemelerde, Türkiye'nin 11. ve 12. Kalkınma Planları'nın SKA'larla kısmen uyumlu olduğu, ancak tam entegrasyon sağlanamadığı tespit edilmiştir. Gelecekteki planlarda, disiplinlerarası iş birliğine önem verilmesi, kaynak/kapasite artırımına yönelik çalışmaların hızlandırılması, yerel ihtiyaçlara uygun politika geliştirilmesi, etkili izleme ve değerlendirme sistemlerinin kurulması, çevresel sürdürülebilirlik ve sosyal kapsayıcılık alanlarında çaba gösterilmesi gerektiği sonuçlarına varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Planlama
• Kalkınma
• Kalkınma planlaması
• Sürdürülebilir kalkınma
• sürdürülebilir kalkınma amaçları

ANALYSIS OF THE 11TH DEVELOPMENT PLAN (2019-2023) AND THE 12TH DEVELOPMENT PLAN (2024-2028) WITHIN THE FRAMEWORK OF THE UNITED NATIONS SUSTAINABLE DEVELOPMENT GOALS (SDGs)

Öz

Achieving the Sustainable Development Goals (SDGs) requires the implementation of a comprehensive and effective strategic planning process. Therefore, development plans play a crucial role in the realization of the SDGs. The SDG performance of countries is regularly monitored by relevant United Nations (UN) bodies, and the reports prepared by these bodies present countries' current status, progress trends, and regional-global comparisons. The UN's 2023 SDG Report emphasized that most member states are significantly behind in meeting the 2030 targets and warned that serious global challenges will arise if this trend continues. The report noted that Türkiye's SDG performance is also far from the targets, prompting a comparative analysis of the last two development plans concerning the report's data on achievements and goals. The analysis revealed that Türkiye's 11th and 12th Development Plans are partially aligned with the SDGs but fall short of full integration. It was concluded that future plans should emphasize interdisciplinary collaboration, accelerate efforts to increase resources and capacity, develop policies aligned with local needs, establish effective monitoring and evaluation mechanisms, and intensify efforts in environmental sustainability and social inclusion.

Anahtar Kelimeler

• Planning
• Development
• Development planning
• Sustainable development
• sustainable development goals

Kaynakça

1. Bedir, A. (2019). Planlı kalkınmanın kavramsal çerçevesi, tarihsel gelişimi ve Türkiye’nin 11. kalkınma planı. Düşünce Dünyasında TÜRKİZ.
2. Birleşmiş Milletler. (2015). Sürdürülebilir kalkınma hedefleri. https://www.un.org/sustainabledevelopment/
3. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
4. Chimhowu, A. O., Hulme, D., & Munro, L. T. (2019). The ‘new’ national development planning and global development goals: Processes and partnerships. World Development, 120, 76-89. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2019.03.013
5. Ciliz, Y. (2019). Kalkınma planlamasında stratejik planlamaya geçişin Türk kamu yönetimi üzerindeki etkisi: Devlet Hava Meydanları İşletmesi örneği [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Mersin Üniversitesi.
6. Climate Action Tracker. (2022). Turkey country profile. https://climateactiontracker.org
7. Creswell, J. W. (2016). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni. Siyasal Kitabevi.
8. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2023). On birinci kalkınma planı 2019-2023. Erişim tarihi: 1 Nisan 2024, https://www.sbb.gov.tr

9. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2023). On ikinci kalkınma planı 2024-2028. Erişim tarihi: 1 Nisan 2024, https://www.sbb.gov.tr
10. Devlet Planlama Teşkilatı. (2019). Kalkınma planları: Tarihçe ve uygulama.
11. Flick, U. (2009). An introduction to qualitative research (4. baskı). Sage Publications.
12. Fukuda-Parr, S. (2016). From the Millennium Development Goals to the Sustainable Development Goals: Shifts in purpose, concept, and politics of global goal setting for development. Gender & Development, 24(1), 43–52. https://doi.org/10.1080/13552074.2016.1145895
13. Global Innovation Index. (2022). Global Innovation Index 2022: Turkey. https://www.globalinnovationindex.org
14. International Monetary Fund. (2021). Turkey: 2021 Article IV consultation (IMF Ülke Raporu No. 21/105). https://www.imf.org
15. International Renewable Energy Agency. (2021). Renewable energy statistics 2021. https://www.irena.org
16. Koçel, T. (2020). İşletme yöneticiliği (18. baskı). Beta Basım Yayım Dağıtım.
17. Kuznets, S. (1966). Modern economic growth: Rate, structure, and spread. Yale University Press.
18. Le Blanc, D. (2015). Towards integration at last? The Sustainable Development Goals as a network of targets. Sustainable Development, 23(3), 176-187. https://doi.org/10.1002/sd.1582
19. Nilsson, M., Griggs, D., & Visbeck, M. (2016). Policy: Map the interactions between Sustainable Development Goals. Nature, 534(7607), 320–322. https://doi.org/10.1038/534320a
20. OECD. (2021). Education at a glance 2021: Turkey. https://www.oecd.org
21. Özdemir, V. (2014). Türkiye’de planlı kalkınma deneyimleri. Marmara Üniversitesi. https://dumludag.files.wordpress.com/2013/09/ozdemir_planlama.pdf
22. Sachs, J. D., Lafortune, G., & Fuller, G. (2024). The SDGs and the UN Summit of the Future. Sustainable Development Report 2024. Paris: SDSN; Dublin: Dublin University Press. https://doi.org/10.25546/108572
23. Sachs, J. D., Lafortune, G., Fuller, G., & Drumm, E. (2023). Implementing the SDG Stimulus. Sustainable Development Report 2023. Paris: SDSN; Dublin: Dublin University Press. https://doi.org/10.25546/102924
24. Sen, A. (1999). Development as freedom. Oxford University Press.
25. Tosun, J., & Leininger, J. (2020). Governing the interlinkages between the Sustainable Development Goals: Approaches to attain policy integration. Global Sustainability, 3, e9. https://doi.org/10.1002/gch2.201700036
26. Türk Dil Kurumu. (2023). Güncel Türkçe Sözlük. Erişim tarihi: 1 Nisan 2024, https://sozluk.gov.tr
27. Uçar, S. A. (2022). Türkiye kalkınma planlarındaki sağlık göstergelerinin Birleşmiş Milletler İnsani Gelişim İndeksi ile karşılaştırmalı analizi [Yayımlanmamış doktora tezi]. İstanbul Okan Üniversitesi.
28. United Nations Department of Economic and Social Affairs. (2023). Integrating the Sustainable Development Goals into national development plans and strategies: Evidence, good planning practices, and practical steps (Consultancy Contract No. 2500263076). https://www.un.org/development/desa/
29. United Nations Development Programme. (2020). Human development report 2020: Turkey. http://hdr.undp.org
30. United Nations Environment Programme. (2021). Marine litter and microplastics: Global challenges and solutions. https://www.unep.org
31. United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 agenda for sustainable development. https://www.un.org/sustainabledevelopment
32. Ülgen, H. & Mirze, S. K. (2018). İşletmelerde stratejik yönetim (7. baskı). Beta Yayıncılık.
33. World Commission on Environment and Development. (1987). Our common future. Oxford University Press.
34. World Economic Forum. (2021). Global gender gap report 2021. http://www3.weforum.org
35. World Health Organization. (2020). Health system performance assessment: Turkey. https://www.who.int
36. World Justice Project. (2022). Rule of law index 2022: Turkey. https://worldjusticeproject.org
37. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. baskı). Seçkin Yayıncılık.