KAMU PERSONELİ İSTİHDAMINDA KULLANILAN SÖZLÜ SINAVIN HUKUKA UYGUNLUK DENETİMİ

Öz

İdarenin yerine getirmek zorunda olduğu çeşitli görevler bulunmaktadır. Toplum içinde idare görevlerini yerine getirirken insan kaynağına ihtiyaç duymaktadır. İdarenin insan kaynağını kamu personeli oluşturmaktadır. Yeterli ve kaliteli kamu personeli istihdamı idarenin yerine getirdiği faaliyetlerin niteliğini de artıracaktır. Bu nedenle kamu personelinin seçimi, yetiştirilmesi, unvan değişimi ve görevde yükselmesi gibi konularda objektif esaslar ve yeterlilik ölçütleri uygulanmalıdır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda kamu personeli istihdamında liyakat temel ilke olarak kabul edilmiştir. Kamu personeli düzeni içerisinde liyakatin korunması için yazılı ve sözlü sınav kullanılmaktadır. Yazılı sınavı tamamlayıcı olarak sözlü sınav kamu personel sistemi içinde geniş şekilde uygulanmaktadır. Çalışmamızda sözlü sınav liyakat ilişkisi incelenerek hukuku denetiminde sorun meydana getiren konulara çözüm önerileri getirilmiştir. Bunu yaparken idarenin yerine getirdiği sözlü sınavların yargısal denetiminde hangi ölçütlerin kullanıldığı ve bu ölçütlerin etkin yargısal denetime imkân verip vermediği tartışılmıştır. Yüksek mahkeme kararlarındaki değişim ele alınmıştır. Sözlü sınavların yetki, şekil, konu, sebep ve amaç unsurlarının, mevzuat ve yargı kararları analiz edilerek, bu sınavların nasıl daha adil, şeffaf ve objektif hale getirilebileceği incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Yargı denetimi
• sözlü sınav
• idari yargılama
• liyakat ilkesi
• kamu personeli

The Judicial Review of the Legality of Oral Examinations in Public Personnel Recruitment

Öz

The administration is responsible for fulfilling various duties. While carrying out these duties within society, the administration requires human resources, which are provided by public personnel. The employment of sufficient and qualified public personnel enhances the quality of the activities carried out by the administration. Therefore, objective principles and competency criteria should be applied in matters such as the selection, training, promotion, and title changes of public personnel. In the Civil Servants Law No. 657, merit is accepted as the fundamental principle in the employment of public personnel. To ensure the preservation of merit within the public personnel system, both written and oral examinations are used. The oral examination is widely used as a complementary assessment to the written exam within the public personnel system. In this study, the relationship between oral examinations and merit is examined, and solutions are proposed for issues arising in judicial review. The study discusses the criteria used in the judicial review of oral examinations conducted by the administration and whether these criteria allow for effective judicial oversight. Changes in high court rulings are also addressed. By analyzing the elements of authority, form, subject, reason, and purpose in oral examinations, along with relevant legislation and court decisions, the study explores how these exams can be made more fair, transparent, and objective.

Anahtar Kelimeler

• Judicial review
• oral examination
• administrative adjudication
• merit principle
• public personnel

Kaynakça

1. Akyılmaz B, ‘Takdir Yetkisinin Yargısal Denetimi’ (1998) 1 Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi 23
2. Akyılmaz B, Sezginer M and Kaya C, Türk İdare Hukuku (17th edn, Seçkin 2023)
3. ——, Türk İdari Yargılama Hukuku (8th edn, Seçkin 2023)
4. Atay EE, İdare Hukuku (3rd edn, Seçkin 2022)
5. Bilke E, ‘Kamu Görevine Girişte Sözlü Sınav’ (2023) 1 Periodicum Iuris 153
6. Blackburn S, A Dictionary of Philosophy (3rd edn, Oxford University Press 2016)
7. Bunson M, Encyclopedia of Ancient Rome (3rd edn, Infobase Learning 2012)
8. Çağlayan R, İdari Yargılama Hukuku (11th edn, Seçkin 2019)

9. ——, ‘İdârî Yargılama Usûlünde Dâvâ Açma Süresine İlişkin Güncel Kararlar Üzerine Bâzı Mülâhazalar’ (2022) 26 Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 207
10. Camp PM and Lomax WR, ‘Bilateralism and the Merit Principle’ (1968) 28 Public Administration Review 132 accessed 13 August 2024
11. Cane P, Administrative Law (4th edn, Oxford University Press 2011)
12. Çınarlı S, Bilgi̇n H and Özel KC, ‘Yargı Kararları Işığında İdari Yargıda Şekle Aykırılık Sebebiyle Dava Dilekçesinin Reddi -İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 3. ve 5. maddesi Bağlamında Değerlendirmeler’ (2023) 25 Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 477
13. Demi̇relli L and Aydın R, ‘Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Türk Kamu Personel Yönetiminin Örgütlenmesi’ [2020] Yasama Dergisi 49
14. Foley M and others, ‘Best Person or Best Mix? How Public Sector Managers Understand the Merit Principle’ (2022) 81 Australian Journal of Public Administration 401
15. Göçgün M, ‘İdari İşlemin Konu Unsuru’ (Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü 2016)
16. Gözler K, İdare Hukuku, vol I (2nd edn, Ekin Basım Yayın Dağıtım 2009)
17. Özbek M, ‘İdarî Uyuşmazlıkların Çözümünde Yargılama Dışı Usuller (I)’ [2005] TBB Dergisi 90
18. Özkal Sayan İ, ‘Türkiye’de Kamu Personel Sistemi: İdari, Askeri, Akademik, Adli Personel Ayrımı’ (2009) 64 Ankara Üniversitesi SBF Dergisi 201
19. Özkal Sayan İ and Güneşer Demirci A, ‘Kamu Personelinin Değerlendirilmesinde Performans Sistemine Geçiş Sürecinin Analizi’ (2018) 73 Ankara Üniversitesi SBF Dergisi 667
20. Öztürk KB, ‘İdari İşlemin Sebep Unsur: Yeni Bir Tanım Denemesi’, Prof. Dr. Metin Günday Armağanı, vol 2 (Atılım Üniversitesi Yayınları 2020)
21. Öztürk NK, ‘Liyakat Sistemini Korumanın Farklı Bir Yolu: Liyakat Ilkesi Koruma Kurulu’ [2002] Türk İdare Dergisi 129
22. Şahin E, ‘Kamu Görevlisi Alımında Sözlü Sınav ve Mülakat Yöntemleri Ile Yargısal Denetim Sorunu’ (2023) 81 Ankara Barosu Dergisi 63
23. Sezer Y and Bilgin H, ‘Sözlü Sınavların Yargısal Denetimi’ [2009] TBB Dergisi 168
24. Tan T, ‘Sınav ve Jüri Değerlendirmelerinin Yargısal Denetimi’ (1996) 51 Ankara Üniversitesi SBF Dergisi 409
25. Ulu G, ‘İdari İşlemin Unsurlarının İşlevi’ (2020) 19 İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 74
26. Uz A, ‘Anayasal Bir Hak Olarak Kamu Hizmetine Girme Hakkı ve Liyakat İlkesi’ (2011) 2 İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 59
27. Yenice K, ‘Not Takdiri ve Denetim’ [1980] Danıştay Dergisi 15