İnterdisipliner Bir Alan Olarak Maden Hukukunun Kamu Hukuku ile Özel Hukuk Ayrımı İçerisindeki Yeri ve Maden Hukuku Araştırma Merkezi Kurulması Önerisi

Yıl 2026, Sayı: 66 , 419 - 464 , 29.04.2026

Cemal Dursun

https://doi.org/10.54049/taad.1815700

https://izlik.org/JA28BH76ZN

Öz

Bu makalede maden hukukunun kamu hukuku ile özel hukuk ayrımındaki yeri incelenmektedir. Öncelikle ayrımın Roma hukukundan bu yana tarihsel izleri sürülmüş, gelişimi ve evrimi incelenmiştir. Daha sonra modern dönemlerde ayrımın içerdiği anlamdan hareketle maden hukukunun muhtelif hukuk disiplinleri ile temas ettiği alanlar ele alınmıştır. Bu yapılırken maden hukukunun interdisipliner özelliğinin araştırmacılar için yarattığı zorluklar dile getirilmiş, bunu aşabilmek amacıyla bir maden hukuku araştırma merkezi kurulması önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

maden , kamu , özel , hukuk , ayrım

Place of Mining Law as an Interdisciplinary Area within the Distinction between Public Law and Private Law and the Proposal for Mining Law Research Centre

https://izlik.org/JA28BH76ZN

Öz

This article examines the place of mining law within the distinction between public and private law. First and foremost, the historical traces of this distinction, dating back to Roman times and law, are explored, and its development and evolution are examined. Drawing on the meaning of this distinction in modern times, the areas where mining law interacts with various legal disciplines are expanded upon. In doing so, the challenges posed by the interdisciplinary nature of mining law for researchers are highlighted, and it is proposed that a mining law research centre is established by stakeholders to alleviate the concerns caused by this impediment.

Anahtar Kelimeler

mining , public , private , law , distinction

Kaynakça

• Akad M ve Dinçkol A, 1982 Anayasası (Madde Gerekçeleri ve Maddelerle İlgili Anayasa Mahkemesi Kararları) (Alkım 1998)
• Akbulut B, Kabahatler Hukuku (2. Baskı, Adalet Yayınevi 2025)
• Akdemir E, ‘Avrupa Bütünleşmesinin Tarihçesi’ iç Belgin Akçay ve İlke Göçmen (eds), Avrupa Birliği; Tarihçe, Teoriler, Kurumlar ve Politikalar (Seçkin Yayınları 2012)
• Akipek JG, Akıntürk T ve Ateş D, Kişiler Hukuku (1. Cilt, Güncellenmiş ve Yenilenmiş 19. Baskı, Beta Yayınları 2024)
• Anton D, Deep Sea Mining and the Legal Regime Governing Seabed Mineral Resources beyond National Jurisdiction (2013)
• Arden H ve Pıçakcı Y, ‘JORC Kodu ve Türkiye’deki Kaynak ve Rezerv Sınıflandırmasına Etkileri” (2014) Madencilik Dergisi 43 102
• Aydın E, Maden Çıkarma İşlemlerinin Çevreye Etkileri (EÜFBE, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, 2012)
• Badura P, Staatsrecht (Systematische Erläuterung des Grundgesetzes) (5. Auflage, Beck 2012)
• Bagge S, State Formation in Europe, 843–1789: A Divided World (1st edn, Routledge 2019)
• Bastida E, ‘Mineral Law: New Directions’ iç E. Bastida, T. Wälde, J. Warden-Fernandez (eds), International and Comperative Mineral Law & Policy: Trends and Prospects (Kluwer Law International 2004)
• Bastida E, ‘Mining Law in the Context of Development: An Overview’ iç C. P. Andrews-Speed (ed) International Competition for Resources: The Role of Law, the State and of Markets (Dundee University Press 2008)
• G Baycık, İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Açısından Maden İşçileri (Yetkin Yayınları 2006)
• Bilgin Ö ve Koç E, ‘Mermer Madenciliğinde Çevresel Etkiler’ (2013)28 Madencilik Türkiye
• Bongaerts JC, ‘The Humboldtian model of higher education and its significance for the European University on responsible consumption and production’ (2022) 167(10) BHM Bergund Hüttenmännische Monatshefte
• Bremen J, ‘Dispute Resolution in International Mining Agreements’ 2009 Engineering and Mining Journal Coing H, ‘Europäisierung der Rechtswissenschaft’ (1990) Neue JuristischeWochenschrift
• Corpus Iuris Civilis, Th. Mommsen, P. Krüger, R. Schoell, ve W. Kroll (eds) (3 cilt, Weidmann 1872–1895)
• Çevikçelik M, “3213 sayılı Maden Kanunu uyarınca Maden Hukukundan Kamulaştırma Usulü” Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi (2020) 24(1).
• Çevikçelik M, Türk İdare Hukukunda Maden İşletme ve Rödovans Sözleşmeleri (Seçkin 2017)
• Dagan H ve Zipursky BC, ‘Chapter 1: Introduction: the distinction between private law and public law’ iç H. Dagan ve B. C. Zipursky (eds), Research Handbook on Private Law Theory. (Edward Elgar Publishing 2020)
• Deegan A, ‘The Public/Private Law Dichotomy and its Relationships with the Policy/Operational Factors Distinction in Tort Law’ (2001) 1(2) QUT Law Review
• Dessureault S ve Kahraman M, ‘Disiplinler Arası Bir Yapı Olan Madencilikte Eğitimin ve Bilginin Önemi’ (2010) 10 Madencilik Türkiye
• Dinan D, Avrupa Birliği Tarihi (ç. Hale Akay, Kitap Yayınevi 2008)
• Dondorp H ve Schrage EJH, ‘The Sources of Medieval Learned Law’ iç Cairns JW, du Plessis PJ (eds), The Creation of the Ius Commune: From Casus to Regula (Edinburgh University Press 2010)
• Dorn WL, ‘The Prussian Bureaucracy in the Eighteenth Century’, (1931) 46(3) Political Science Quarterly
• Dural M ve Sarı S, Türk Özel Hukuku Cilt I (Temel Kavramlar ve Medeni Kanunu’nun Başlangıç Hükümleri) (19. Baskı, Filiz Kitabevi 2024)
• Duran L, ‘Atatürk Döneminde Danıştay’ (1982) 15(3) Amme İdaresi Dergisi
• Duran L, ‘İdari Yargı Adlileşti’ (2011) 3(1-3) İdare Hukuku ve İlimleri Dergisi
• Duran L, ‘Yargıtay’ın Kamu Hukukuna Değgin Son Kararları Üzerine Mülahazalar’ 18(2) AİD
• Dursun C, ‘Avrupa Kritik Mineraller Tüzüğü ve Türkiye İçin Önemi’ (2024) 6(1) Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi
• Dursun C, Rödovans Sözleşmesi (Yetkin Yayınları 2022)
• Dursun C ve Erhan Bulut Z, ‘Kritik Mineraller, Mineral Güvenlik Ortaklığı ve Türkiye’ (2025) 8.2 Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi
• Dursun C ve Özdemir Mallı N, Maden Kanunu (Yetkin Yayınları 2025)
• Ergüder İ ve Babayiğit E, ‘Kömür Üretimi ve Arkeoloji; Seyitömer Höyüğü Jeofizik Çalışması’ (2013) 2(4) Madencilik Türkiye Bilimsel (Yeraltı Kaynakları Dergisi)
• Erişgin N, ‘Çevre Hukuku’ iç Hukuk Merceği (Cilt 10, Ankara Barosu Yayınları 2010)
• Fedele D, ‘Between private and public law: The contribution of late medieval ius commune to the conceptualisation of diplomatic representation’ (2020) 18 Clio@Themis
• Fındıkgil Y, Maden Hukuku (İTÜ Yayınları, 1966)
• Fitzmaurice A, Sovereignty, Property and Empire, 1500–2000 (Cambridge University Press 2014)
• Gaius, Institutiones (Selahattin Eren, Oniki Levha 2024).
• Gauché S, ‘La Formation Du Droit Minier Français L’exemple Du Dauphine (XIVe-Début XIXe Siècle)’ (2003) 81/1 Revue Historique de Droit Français et Étranger
• Gemalmaz MS, ‘Çevre Hakkı ve Türk Düzenlemesi’, iç Ord. Prof. Dr. Sulhi Dönmezer’e Armağan (1987)
• Göğer E, Maden Hukuku (AÜHF Yayınları 1979)
• Gülan A, ‘Kamu Hizmeti Kavramı’ (2011) 9(1-3) İdare Hukuku ve İlimleri Dergisi
• Gülan A, Maden İdare Hukukumuzun Ana İlkeleri ve Temel Müesseseleri (Mevzuat ve Yargı Kararları Işığında Eleştirel Bir Yaklaşım Denemesi) (Lamure 2008)
• Gülan A, ‘Türkiye’de Kamu Hizmetlerinin Gelişimi’ (1998) LVI(1-4) İHFM
• Habashi F, Schools of Mines: the beginnings of mining and metallurgical education (Métallurgie Extractive Québec 2003)
• Hamza G, ‘The Classification (Divisio) into ‘Branches’ of Modern Legal Systems (Orders) and Roman Law Traditions’ (2006) 47 Annales
• Heirbaut D, ‘Feudal law’, iç H. Pihlajamäki, M. D. Dubber, & M. Godfrey (eds), The Oxford handbook of European legal history (OUP 2018)
• Hirt AM, ‘Centurions, Quarries, and the Emperor’ iç Paul Erdkamp, Koenraad Verboven ve Arjan Zuiderhoek (eds), Ownership and Exploitation of Land and Natural Resources in the Roman World (Oxford, 2015)
• Jan Schröder, ‘Privatrecht und öffentliches Recht: Zur Entwicklung der modernen Rechtssystematik in der Naturrechtslehre des 18. Jahrhunderts’ iç Hermann Lange (ed), Festschrift für Joachim Gernhuber zum 70. Geburtstag, (Tübingen 1993)
• Jolowicz H.F. ve Nicholas B, Historical Introduction to the Study of Roman Law (3. bs, Cambridge University Press, 1972)
• Kangal ZT, Kabahatler Hukuku (23. Baskı, Adalet Yayınevi 2022)
• Kartalkanat A, ‘Anayasalarımızda Doğal Servet ve Kaynaklar’ (1993) 43 Jeoloji Mühendisliği
• Kaya Bozok F, ‘Ruhsatsız Maden Üretiminden Doğan Ceza Sorumluluğu’ (2024) 32 SÜHFD.
• Kenanoğlu MM, ‘1858 Arazi Kanunnamesi ve Uygulanması’ (2006) 1 Türk Hukuk Tarihi Araştırmaları
• Kennedy D, ‘The Stages of the Decline of the Public/Private Distinction’ (1982) 130 University of Pennsylvania Law Review
• Kilambo SR. ‘Black peoples’ control of South Africa’s mining industry in the post-apartheid South Africa’ (2023)
• Kojo NC, ‘Demystifying Dutch Disease’ (2014) 6981 World Bank Policy Research Working Paper
• Kolovos E, ‘Mines and the Environment in Halkidiki: A Story from the Ottoman Past’ (2015) 50 Journal of Balkan Studies
• Lauterpacht H, Private Law Sources and Analogies of International Law: With Special Reference to International Arbitration (ilk baskı 1927 The Lawbook Exchange, Ltd. 2002)
• Liedholm Johnson E, Mineral Rights: Legal Systems Governing Exploration and Exploitation (Royal Institute of Technology (KTH) 2010)
• Maitland FW, ‘The Forms of Action at Common Law: A Course of Lectures’ iç A. H. Chaytor, W. J. Whittaker (eds) (Cambridge University Press 1936)
• Mayer O, Deutsches Verwaltungsrecht (4 Bde, Nachdruck 1969, selbständige franz. Fassung, 1903/06)
• Mommsen T, Krueger P ve Watson A, The Digest of Justinian. Philadelphia (1985, University of Pennsylvania Press)
• Nabeel A. Mancheri, Benjamin Sprecher, Gwendolyn Bailey, Jianping Ge, Arnold Tukker, ‘Effect of Chinese policies on rare earth supply chain resilience’ (2019) 142 Resources, Conservation and Recycling
• Oğuzman MK ve Barlas N, Medeni Hukuk (Giriş, Kaynaklar, Temel Kavramlar) (31. Bası Oniki Levha 2025)
• Otacı C, ‘Çevrenin Kasten ve Taksirle Kirletilmesi Suçuna (TCK 181, 182) İlişkin Yargıtay 4. Ceza Dairesi Kararlarında Belirlenen İlkeler’ 2015(1) Ankara Barosu Dergisi
• Onar SS, ‘Osmanlı İmparatorluğunda İslam Hukukunun Bir Kısmının Codification’u: Mecelle’ (1955) XX(1-4) İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası
• Örücü E, ‘Kamu Hukuku – Özel Hukuk: Kavram ve Ölçüt Karmaşası’ (1991) 1-3 İdare Hukuku ve İlimleri Dergisi (Prof. Dr. İsmet Giritli’ye Armağan)
• Özdamar D, ‘Maden Hakkı ve Maden İrtifakı’ (2001) iç Prof. Dr. Mahmut Tevfik BİRSEL’e Armağan (Dokuz Eylül Üniversitesi Yayını) 319-335
• Özdemir Mallı N, Maden Hukukunda Yaptırımlar ve Kentleşme Nedeniyle Ruhsatların Kısıtlanması (Yetkin Yayınları 2022)
• Özkan YZ, Maden ruhsat sahaları değerleme yöntemleri (İkinci Adam Yayınları, 2021)
• Özmen MÖ, Türkiye’de Madencilik Sektöründe Vergi Uygulamaları (DEÜSBE Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi 2011)
• Öztürk KB, Kamu Hizmeti İmtiyaz Sözleşmeleri (AÜ SBE Yüksek Lisans Tezi, 2000)
• Pielow JC ve Koopmann HM, ‘Energy Law in Germany’ iç Martha M. Roggenkamp, Anita Rønne, Catherine Redgwell, Iñigo del Guayo (eds) Energy Law in Europe (OUP 2001)
• Pennington K, ‘Ancient, Medieval, and Early Modern Concepts of the Ius commune’ (2024) 27 Clio@Themis
• Pennington K, ‘Introduction to the Courts’, iç Hartmann, Wilfried, Pennington ve Kenneth (eds), The History of Courts and Procedure in Medieval Canon Law (Catholic University of America Press 2016)
• Pound R, ‘Public Law and Private Law’, (1939) 24 Cornell L. Rev.
• Rosenfeld M, ‘Rethinking the boundaries between public law and private law for the twenty first century: An introduction’ (2013) 11(1) International Journal of Constitutional Law
• Rüping H ve Jerouschek G, Grundriss der Strafrechtsgeschichte (6. Auflage, C.H. Beck 2011)
• Samuel G, ‘Western Law of Obligations’ iç Mauro Busani ve Franz Werro (eds), European Private Law: A Handbook (Volume I) (Stämpfli 2009)
• von Savigny FC, System des heutigen römischen Rechts (Band 1, Berlin 1840)
• Saymen FH ve Elbir HK, Türk Eşya Hukuku (Aynî Haklar) (Hak Kitabevi, 1954)
• Schwarz AB, ‘Medenî Hukuk ve Roma Hukuku’ (1939) İÜHFM (Prof. Dr. Cemil Bilsel’e Armağan)
• Sezginer M, ‘İdarenin Müdahale Ettiği Özel Hukuk Sözleşmeleri (Birleşik İradeli “Birleşme” Sözleşmeler)’ (2013) XVII(1-2) Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi
• Serozan R, Medeni Hukuk (Genel Bölüm/Kişiler Hukuku) (B. İlkay Engin, Yeşim M. Atamer hz, Gözden Geçirilmiş 9. Bası, Oniki Levha 2022)
• Simons PC ve Macklin A, The Governance Gap: Extractive Industries, Human Rights, and the Home State Advantage (Routledge, 2014)
• Stein P, Roman law in European history (1999 Cambridge University Press)
• Stojković MD, ‘Saxon Miners in Serbian Medieval Laws and Written Texts’ (2010) 17(5) Mining History: the Bulletin of the Peak District Mines Historical Society
• Stolleis M, Geschichte des öffentlichen Rechts in Deutschland: Reichspublizistik und Policeywissenschaft: 1600 – 1800 (1. Cilt C.H. Beck 1988)
• Süzel C, ‘Maden Çalışanları Zorunlu Ferdi Kaza Sigortası’ iç Prof. Dr. Hasan Erman’a Armağan (2015)
• Şahin B, ‘Türkiye’de Madenciliğin Geleceği’ (2013) 31 Madencilik Türkiye
• Şahin CY, Amerikan Federal İdare Hukukunda Regülasyon (ve Türk İdare Hukukuna Yansımaları) (Oniki Levha 2010)
• Tanrıver S, ‘Madencilik Alanında Bir İhtisas Mahkemesinin Oluşturulmasına Gerek Olup Olmadığı Üzerine Bazı Düşünceler’ (2010) 4 Ankara Barosu Dergisi
• Telli S, İdare Hukuku ve Uluslararası Hukuk Açısından Madenler (S Yayınları 1989)
• The New Extractivism: A Post-Neoliberal Development Model or Imperialism of the Twenty-First Century? Henry Veltmeyer and James Petras (eds) (Zed Books, 2014)
• Topaloğlu M, Madencinin Hukuki Sorumluluğu (AÜSBE, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi 1998)
• Topaloğlu M, Maden Hukuku (Karahan Kitabevi 2011)
• Topaloğlu M, “Maden Çalışanları Zorunlu Ferdi Kaza Sigortası” (2017) in Prof. Dr. iur. Merih Kemal Omağ’a Armağan (eds Nihal Ural Çınar, Ceren Yıldız) (3. Cilt, Seçkin Ankara)
• Topaloğlu M, “Maden Sevkinin Hukuki Açıdan Değerlendirilmesi”, Türkiye 15. Kömür Kongresi Bildiriler Kitabı (Zonguldak 2006)
• Topaloğlu M, The Mining Law (Vedat Kitapçılık 2024)
• Toptaş M, Çimen S ve Kavaklı N, ‘5995 sayılı Maden Kanunu ile Yapılan Değişikliklerin Ruhsat Sayıları ve Toplanan Harç Gelirleri Üzerindeki Etkileri’ (2014) 6 Madencilik Türkiye Bilimsel (Yeraltı Kaynakları Dergisi)
• Troly G, ‘Le code minier et le développement durable, une perspective historique’ (2008) 49 Responsabilité & Environnement
• Uler Y, İdarî Yargıda İptal Kararlarının Sonuçları (Sevinç Matbaası, 1970)
• Ulusoy A, Yeni Türk İdare Hukuku (Yetkin Yayınları 2019)
• Uzun M, ‘Türkiye’de Madencilik Sektörünün Vergilendirilmesi’ (2014) 16(2) D.E.Ü. Hukuk Fakültesi Dergisi
• Yavuz C, Acar F, Özen B, Türk Borçlar Hukuku Özel Hükümler (Birinci Cilt, Beta Yayınları 2022)
• Yıldız TD ve Topaloğlu M, ‘Bringing Mining Rights as Capitals to the Trading Companies from the Perspective of Valuation of Licences’ (2021) 23(3) Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
• Yıldız TD, ‘The impacts of EIA procedure on the mining sector in the permit process of mining operating activities & Turkey analysis’ (2020) Resources Policy 67
• Yıldız TD, How can the effects of EIA procedures and legislation foreseen for the mining operation activities to mining change positively in Turkey? Resources Policy (2021) 72
• Yıldız TD, “The ownership and regime of mines in the evolution of the Turkish mine legislation” (2013) in 23rd International Mining Congress and Exhibition, Antalya, Turkey
• Yılmaz İ, Türk İş Hukukunda Maden İşçileri (Oniki Levha 2024)
• Yiğit U ve Öztürk İ, ‘Maden Arama ve İşletme Faaliyetlerinden Kaynaklanan Mali Yükümlülükleri ve Bunların Hukuki Niteliğinin Analizi’ Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi (2017) XXI 3
• Yörükoğlu A ve Şafak Ş, ‘Dünya Maden Sınıflandırma Sistemleri ve Türkiye’deki Gelişmeler’ (2012) 45 Sektör Maden
• Yüğrük Yücekaya E, İdare Hukuku Açısından Ormanların Hukuki Rejimi (Yetkin Yayınları 2025)
• Wälde T, ‘Mineral Development Legislation: Result and Instrument of Mineral Development Planning’ (1988) 12(2) Natural Resources Forum 176
• Wälde T, ‘International Investment Arbitration: Transnational Ordering of Energy and Resources Law’ (2008) Journal of World Energy Law and Business