Entitlement of Rights and Administrative Judicial Practices within the Scope of Law No. 7269

Yıl 2026, Sayı: 66 , 227 - 258 , 29.04.2026

Tuba Tarhan Başpınar

https://doi.org/10.54049/taad.1841119

https://izlik.org/JA27PZ47EA

Öz

Due to its geopolitical location, Turkey frequently experiences earthquakes, which highlight the state's responsibilities in this regard. In accordance with Article 5 of the 1982 Constitution, the state has an obligation to protect the fundamental rights and freedoms of its citizens and ensure their welfare before, during, and after an earthquake. In this context, the institution of “right of ownership" (hak sahipliği), one of the important applications for earthquake victims, is discussed. The right of ownership is based on the principle that the state provides housing or credit to disaster victims whose buildings are destroyed or severely damaged, and it is a requirement of the social state principle. This application aims to protect the housing, life, and economic rights of disaster victims. This study meticulously examines the legal framework of the right of ownership, particularly the provisions of Law No. 7269 on Measures to be Taken and Aid to be Provided Due to Disasters Affecting Public Life, and the Regulation on the Determination of Those Entitled to Rights Due to Disaster. The Law No. 7269 and the Regulation on the Determination of Those Entitled to Rights Due to Disaster govern issues such as the conditions for applying for the right of ownership, who can be entitled to rights (real persons, married children living with parents, shop and bakery owners), and compulsory earthquake insurance. Controversial issues such as the interpretation of the phrase "in that place" and the inability of legal entities to benefit from the right of ownership are addressed, with evaluations made in light of Constitutional Court decisions. The study aims to reveal the practical application of the right of ownership due to earthquakes and to concretize the issue by examining relevant legislation and judicial decisions.

Anahtar Kelimeler

right of ownership , Law No. 7269 , right to housing , earthquake

7269 sayılı Kanun Kapsamında Hak Sahipliği ve İdari Yargı Uygulamaları

https://izlik.org/JA27PZ47EA

Öz

Türkiye'nin jeopolitik konumu nedeniyle sıkça yaşadığı depremler, devletin bu konudaki sorumluluklarını ön plana çıkarmaktadır. 1982 Anayasası'nın 5. maddesi uyarınca devletin deprem öncesi, sırası ve sonrasında vatandaşların temel hak ve hürriyetlerini koruma ve refahını sağlama yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu kapsamda, depremzedelere yönelik önemli uygulamalardan biri olan hak sahipliği müessesesi çalışmamızda ele alınmaktadır. Hak sahipliği, binaları yıkılan veya ağır hasar gören afetzedelere devlet tarafından konut veya kredi sağlanması prensibine dayanır ve sosyal devlet ilkesinin bir gereğidir. Bu uygulama ile afetzedelerin barınma, yaşam ve ekonomik haklarının korunması amaçlanmaktadır. Bu çalışmada, hak sahipliğinin yasal çerçevesi, özellikle 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun ve Afet Sebebiyle Hak Sahibi Olanların Tespiti Hakkında Yönetmelik hükümleri detaylı olarak incelenmektedir. 7269 sayılı Kanun ve Afet Sebebiyle Hak Sahibi Olanların Tespiti Hakkında Yönetmelik, hak sahipliği başvuru koşulları, kimlerin hak sahibi olabileceği gibi konuları düzenlemektedir. Ancak hak sahipliğine ilişkin hukuki uyuşmazlıklarda hak sahipliğinin hangi kriterlere göre verileceği, mevzuatta yer alan unsurların nasıl değerlendirileceği konusu belirsizliğini korumaktadır. Bu nedenle çalışmamız, deprem sebebiyle hak sahipliğinin uygulamadaki yerini ortaya koymayı ve ilgili mevzuat ile yargı kararlarını inceleyerek konunun somutlaştırılmasını hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

hak sahipliği , 7269 sayılı Kanun , konut hakkı , deprem

Kaynakça

• Akyılmaz B, Sezginer M ve Kaya C, Türk İdare Hukuku (14. Baskı, Savaş Yayınevi 2021)
• Akıntürk T, Yeni Medeni Kanuna Göre Uyarlanmış Medeni Hukuk (9. Baskı, Beta Yayınları 2003)
• Algan B, Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Hakların Korunması (1. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2007)
• Bulut N, Prof. Dr. Turhan Tufan Yüce’ye Armağan (Bölüm:Sosyal Devletim Düşünsel Temelleri ve Çağdaş Sosyal Devlet Anlayışı) (1.Baskı, Dokuz Eylül Üniversitesi Yayınları 2001)
• Çapar Asuman, ‘İdarenin Kolluk Yetkilerini Genişleten Bir Sebep Olarak Doğal Afet’ (2023) 11 [2] Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1308
• Doğru O ve Nalbant A, İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi Açıklama ve Önemli Kararlar Cilt II (2. Baskı, Legal Yayıncılık 2016)
• Döner A, Türk Anayasa Hukuku (7. Baskı, Yetkin Yayınları 2025)
• Ersöz A.K. , ‘7269 Sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun’un ve Bu Kanun Kapsamındaki Hak Sahipliği Kurumunun Türk İdare
• Hukuku Bakımından Değerlendirilmesi’ (2023) 14 [2] İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 486
• Fendoğlu HT, Türk Anayasa Hukukunda Normlar ve Hiyerarşisi (Dünü-Bugünü) (1.Baskı, Türkiye Adalet Akademisi Yayınları 2016)
• Gökkaya V, ‘5510 Sayılı Kanun Kapsamında Hak Sahipliği Ve Hak Sahiplerine Sağlanan Parasal Haklar (Yayımlanmamış Doktora Tezi)’ (Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü 2025)
• Gören Z, ‘Sosyal Devlet İlkesi ve Anayasa Hukuku Açısından Yaşam Kalitesi’ (1997) 14 Anayasa Yargısı Dergisi 93
• Gözler K, İdare Hukuku Cilt I (3. Baskı, Ekin Basım Yayın Dağıtım 2019)
• Gözler K, İdare Hukuku Cilt II (3. Baskı, Ekin Basım Yayın Dağıtım 2019)
• Gözler K, İnsan Hakları Hukuku (4. Baskı, Ekin Basım Yayın Dağıtım 2022)
• Gözübüyük Ş, Gölcüklü F ve Saygılı A, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Uygulaması (12. Baskı, Turhan Kitabevi 2019)
• Günday M, İdare Hukuku (11. Baskı, İmaj Yayınevi 2017)
• Güriz A, Hukuk Başlangıcı (20. Baskı, Siyasal Kitabevi 2022)
• Kaboğlu İ, Özgürlükler Hukuku (5. Baskı, AFA Yayınları 1998)
• Kaplan O, ‘7269 Sayılı Kanun Çerçevesinde İdarenin Afet Sonrası Hasar Tespit İşlemlerinin Özellikleri ve Yargısal Denetimi’ (2024) 6 [1] Yaşar Hukuk Dergisi 49
• Karahanoğulları O, İdarenin Hukukla Kavranması: Yasallık ve İdari İşlemler (Yargı Kararlarına Dayalı Bir İnceleme) (3. Baskı, Turhan Kitabevi 2015)
• Kaya F, Ulusal ve Uluslarası Boyutlarıyla Konut Hakkı (1. Baskı, Adalet Yayınları 2013)
• Özay İH, Günışığında Yönetim (1. Baskı, Alfa Yayınları 1986)
• Özbudun E, Türk Anayasa Hukuku (10. Baskı, Yetkin Yayınları 2010)
• Özkan O, İdari Yargı Uygulamasında Doğal Afetler, Deprem ve Hukuk (1. Baskı, İstanbul Barosu Yayınları1999)
• Şahin C ve Sipahioğlu Ş, Doğal Afetler ve Türkiye (1. Baskı, Gündüz Eğitim ve Yayıncılık 2013)
• Tercan B, ‘Türkiye’de Afet Politikaları ve Kentsel Dönüşüm’ (2018) 3 [5] Abant Kültürel Araştırmalar Dergisi 102
• Üstün G, Kentsel Dönüşüm Hukuku (1. Baskı, On iki Levha Yayıncılık 2014)
• Yaşar Şatıroğlu P, ‘Doğal Afetlerde Hak Sahipliği Kavramının Danıştay Kararları Işığında Açıklanması ve İdarenin Kusur Sorumluluğu Açısından Kavramın Değerlendirilmesi’ (2023) 81 Ankara Barosu Dergisi 242
• Yıldırım E, ‘Lanetlenecek Bir Ruh, Tekmelenecek Bir Beden : Şirketlerin, İnsan Hakları Olabilir mi?’ (2017) 2 YBHD 63
• Yılmaz E, Hukuk Sözlüğü, (7.Baskı, Yetkin Yayınları 2002)
• Anayasa Mahkemesi, E: 2023/134; K: 2023/209, T: 30.11.2023
• Anayasa Mahkemesi, E: 2024/93, K: 2025/98, T: 22.04.2025
• Anayasa Mahkemesi, Mehmet Surma Başvurusu, Başvuru No: 2019/7113, K.T: 05.10.2022
• Anayasa Mahkemesi, Mehmet Şentürk Başvurusu, Başvuru No: 2014/13478, K.T: 25.7.2017
• Anayasa Mahkemesi, Sedat Şanlı Başvurusu, Başvuru No: 2018/6812, K.T: 03.07.2019
• Anayasa Mahkemesi, E: 2024/93, K: 2025/98, T: 22.04.2025
• Anayasa Mahkemesi, Şehmus Ayrıç ve Diğerleri Başvurusu, Başvuru No: 2019/8389, K.T: 02.02/2022
• Niemietz v Germany App no 13710/88 (ECHR, 16 December 1992).
• Danıştay Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E: 2016/3029, K: 2017/538, T: 09.02.2017
• Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E:2016/3287, K:2018/4663, T: 08.11.2018
• Danıştay 14. Dairesi, E: 2011/8485, K: 2011/1330, T: 10.10.2001
• Danıştay 14. Dairesi, E: 2015/5572, K: 2018/495, T: 08.02.2018
• Danıştay 4. Dairesi, E: 2024/1151, K: 2025/3488, T: 29.05.2025
• Ankara Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesi, E: 2018/708, K: 2018/982, T: 09.07.2018
• Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi E: 2024/3374, K: 2025/21169, T: 17.04.2025
• Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesinin E: 2024/3910, K: 2025/1859, T: 30.05.2025
• Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi, E: 2022/4225, K: 2025/2055, T: 20.06.2025
• Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi E: 2024/4257, K: 2025/2027, T: 19.06.2025
• Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi E: 2024/4280, K: 2025/2039, T:2 0.06.2025
• Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesi, E: 2024/10053, K: 2025/715, T: 13.03.2025
• Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesi, E: 2025/18, T: 26/03/2025
• Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi, E: 2025/482, K: 2025/1795, T: 30.05.2025
• Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesi, E: 2025/3960, K: 2025/1999, T: 07/08/2025
• Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesi, YD İtiraz No: 2025/30, T: 29.04.2025
• Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesi, YD İtiraz No: 2025/31, T: 06/05/2025
• Adıyaman 2. İdare Mahkemesi, E: 2024/1927, K: 2025/34, T: 15.01.2025
• Diyarbakır 4. İdare Mahkemesi, E: 2023/1198, K: 2024/479, T: 03.05.2024
• Elazığ 2. İdare Mahkemesi, E: 2023/676, K: 2024/390, T: 13.03.2025
• Elazığ 2. İdare Mahkemesi, E: 2023/1480, K: 2024/510, T: 17.04.2024
• Elazığ 1. İdare Mahkemesi, E: 2023/1512, K: 2024/624, T: 19.04.2024
• Elazığ 1. İdare Mahkemesi, E: 2023/1563, K: 2024/819, T: 20.05.2024
• Elazığ 1. İdare Mahkemesi, E: 2024/109, K: 2024/736, T: 06.05.2024
• Elazığ 1. İdare Mahkemesi, E: 2024/145, K: 2024/737, T: 06.05.2024
• Kahramanmaraş 3. İdare Mahkemesi, E: 2023/1334, K: 2024/1190, T: 07.06.2024
• Kahramanmaraş 3. İdare Mahkemesi, E: 2023/1380 K: 2024/1050, T: 29.05.2024
• Kahramanmaraş 3. İdare Mahkemesi, E: 2023/1540, K: 2024/2212, T: 28.10.2024
• Kahramanmaraş 3. İdare Mahkemesi, E: 2023/1819, K: 2025/264, T: 19.02.2025
• Kahramanmaraş 3. İdare Mahkemesi, E: 2023/2119, K: 2025/175, T: 31.01.2025
• Kahramanmaraş 3. İdare Mahkemesi, E: 2023/2263, K: 2024/319, T: 28.02.2024
• Kahramanmaraş 2. İdare Mahkemesi, E: 2023/2616, K: 2024/1586, T: 02.05.2024
• Kahramanmaraş 3. İdare Mahkemesi, E: 2023/2841, K: 2024/2425, T: 27.11.2024
• Kahramanmaraş 3. İdare Mahkemesi, E: 2024/11, K:2024/2213, T:28.10.2024.
• Kahramanmaraş 4. İdare Mahkemesi, E: 2024/55, K: 2025/1240, T: 16.04.2025
• Kahramanmaraş 4. İdare Mahkemesi, E: 2024/84 K:2025/1911, T: 27.05.2025
• Kahramanmaraş 3. İdare Mahkemesi, E: 2024/88, K: 2024/1372, T: 04.07.2024
• Kahramanmaraş 2. İdare Mahkemesi, E: 2024/140 K: 2024/2483 T: 23,10,2024
• Kahramanmaraş 4. İdare Mahkemesi, E: 2024/266, T: 03.03.2025
• Kahramanmaraş 4. İdare Mahkemesi, E: 2024/1389, K: 2025/577, T: 27.02.2025
• Kahramanmaraş 3. İdare Mahkemesi, E: 2024/1735, K: 2024/2586, T: 29.11.2024
• Kahramanmaraş 4. İdare Mahkemesi, E: 2024/2604, K: 2025/1242, T: 16/04/2025