Araştırma Makalesi

Telif Hukuku Kapsamında Metin ve Veri Madenciliğine İlişkin Mukayeseli Bir Analiz ve Türk Hukuku İçin Model Önerisi

Sayı: 66 29 Nisan 2026
PDF İndir
TR EN

Telif Hukuku Kapsamında Metin ve Veri Madenciliğine İlişkin Mukayeseli Bir Analiz ve Türk Hukuku İçin Model Önerisi

Öz

Bu çalışma, dijital dönüşümün ve büyük veri olgusunun merkezinde yer alan metin ve veri madenciliği faaliyetlerini telif hukuku perspektifinden analiz ederek Türk hukuku için bir model önerisi sunmayı amaçlamaktadır. TDM teknikleri, özellikle bilimsel araştırmalar ve yapay zekâ sistemlerinin eğitimi süreçlerinde veri setlerinden örüntü ve korelasyonlar elde edilmesini sağlayan temel bir araç niteliğindedir. Ancak bu süreçte gerçekleştirilen teknik kopyalama işlemleri, eser sahiplerinin çoğaltma hakkı ile TDM’nin ifadesel olmayan kullanım niteliği arasında yapısal bir gerilime yol açmaktadır. Çalışma kapsamında, ABD’deki adil kullanım doktrini, Avrupa Birliği’ndeki CDSM Direktifi istisnaları ve Japonya’daki esnek istisna modeli mukayeseli bir biçimde incelenerek, bu sistemlerin teknolojik inovasyon ile telif hakları arasında kurduğu denge değerlendirilmiştir. Türk telif hukukundaki mevcut durum ve yasal düzenleme girişimlerinin TDM tabanlı teknolojiler karşısında yetersiz kalabileceği tespit edilerek, uluslararası telif hukukundan kaynaklanan yükümlülükleri ile uyumlu, hem hukuki öngörülebilirliği sağlayan hem de bilişim çağında rekabetçiliği destekleyen özgün bir yasal sınırlama hükmü önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. ‘AI and Copyright: The Training of General‑purpose AI’ (Epthinktank, 28 April 2025)
  2. ‘America’s AI Action Plan’
  3. Bottis Μ and others, ‘Text and Data Mining in Directive 2019/790/EU Enhancing Web-Harvesting and Web-Archiving in Libraries and Archives’ (2019) 9 Open Journal of Philosophy 369
  4. Carroll M, ‘Copyright and the Progress of Science: Why Text and Data Mining Is Lawful’ (2019) 53 Copyright and the Progress of Science 893
  5. Caudwell J, ‘LibGuides: Text & Data Mining: What Is TDM?’
  6. Colonna L, ‘A Taxonomy and Classification of Data Mining’ (2013) 16 SMU Science and Technology Law Review 309
  7. US Copyright Office, ‘Copyright and Artificial Intelligence, Part 3: Generative AI Training Pre-Publication Version’
  8. ‘Data, Data Everywhere’ The Economist

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hukuk (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

21 Ocak 2026

Kabul Tarihi

21 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 66

Kaynak Göster

APA
Dalkıran, S. (2026). Telif Hukuku Kapsamında Metin ve Veri Madenciliğine İlişkin Mukayeseli Bir Analiz ve Türk Hukuku İçin Model Önerisi. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 66, 517-552. https://doi.org/10.54049/taad.1868335
AMA
1.Dalkıran S. Telif Hukuku Kapsamında Metin ve Veri Madenciliğine İlişkin Mukayeseli Bir Analiz ve Türk Hukuku İçin Model Önerisi. TAAD. 2026;(66):517-552. doi:10.54049/taad.1868335
Chicago
Dalkıran, Serkan. 2026. “Telif Hukuku Kapsamında Metin ve Veri Madenciliğine İlişkin Mukayeseli Bir Analiz ve Türk Hukuku İçin Model Önerisi”. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, sy 66: 517-52. https://doi.org/10.54049/taad.1868335.
EndNote
Dalkıran S (01 Nisan 2026) Telif Hukuku Kapsamında Metin ve Veri Madenciliğine İlişkin Mukayeseli Bir Analiz ve Türk Hukuku İçin Model Önerisi. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 66 517–552.
IEEE
[1]S. Dalkıran, “Telif Hukuku Kapsamında Metin ve Veri Madenciliğine İlişkin Mukayeseli Bir Analiz ve Türk Hukuku İçin Model Önerisi”, TAAD, sy 66, ss. 517–552, Nis. 2026, doi: 10.54049/taad.1868335.
ISNAD
Dalkıran, Serkan. “Telif Hukuku Kapsamında Metin ve Veri Madenciliğine İlişkin Mukayeseli Bir Analiz ve Türk Hukuku İçin Model Önerisi”. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi. 66 (01 Nisan 2026): 517-552. https://doi.org/10.54049/taad.1868335.
JAMA
1.Dalkıran S. Telif Hukuku Kapsamında Metin ve Veri Madenciliğine İlişkin Mukayeseli Bir Analiz ve Türk Hukuku İçin Model Önerisi. TAAD. 2026;:517–552.
MLA
Dalkıran, Serkan. “Telif Hukuku Kapsamında Metin ve Veri Madenciliğine İlişkin Mukayeseli Bir Analiz ve Türk Hukuku İçin Model Önerisi”. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, sy 66, Nisan 2026, ss. 517-52, doi:10.54049/taad.1868335.
Vancouver
1.Serkan Dalkıran. Telif Hukuku Kapsamında Metin ve Veri Madenciliğine İlişkin Mukayeseli Bir Analiz ve Türk Hukuku İçin Model Önerisi. TAAD. 01 Nisan 2026;(66):517-52. doi:10.54049/taad.1868335