Araştırma Makalesi

SORUMLULUK İSNADINDA ULUSLARARASI YARGI ORGANLARINCA UYGULANAN KRİTERLER VE AİHM’İN YAKLAŞIMI

Sayı: 67 30 Temmuz 2026
PDF İndir
TR EN

SORUMLULUK İSNADINDA ULUSLARARASI YARGI ORGANLARINCA UYGULANAN KRİTERLER VE AİHM’İN YAKLAŞIMI

Öz

Devlet sorumluluğu meselesi uluslararası hukukun tartışmalı konuları arasında güncelliğini korumaktadır. Devletin kendi ülkesi dışında ve resmi kurumu olmayan aktörlerce gerçekleştirilen eylemlerden devlete sorumluluk isnadı sözkonusu olduğunda, mesele daha karmaşık hale gelmektedir. Üzerinde tartışmaların halen devam ettiği BM Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun 2001 tarihli Devletlerin Uluslararası Hukuka Aykırı Eylemlerinden Doğan Sorumluluklarına İlişkin Taslak Maddelerinde de yer verilen bu mesele uluslararası mahkemelerin karşısına artan sıklıkla çıkmaktadır. Uluslararası mahkemeler devletin ülkesi dışında ve resmî kurumları haricindeki aktörlerce gerçekleştirilen eylemlerden devlete sorumluluk isnadı amacıyla farklı kriter ve eşikler benimsemektedirler. Uluslararası Adalet Divanı “etkin kontrol”, Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi ile Uluslararası Ceza Mahkemesi “genel kontrol” kriterleri tercih ederken, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin içtihadında bir çeşitlilik görülmektedir. Bu çerçevede makalede, AİHM’in bu kriter çeşitliliği, uluslararası hukukun parçalanması tartışmaları içinde; sorumluluk isnadı ve yargılama yetkisi kavramlarını birlikte kullanması ise sorumluluk hukukunun genel ilkeleriyle uyumu bağlamında ele alınmaktadır. İnceleme sonucunda, uluslararası mahkemelerce görev ve yetki alanlarına göre farklı kriterler benimsenmesinin uluslararası hukuk bakımından bir çelişki teşkil etmediği değerlendirilmekle birlikte, AİHM’in kriter çeşitliliğinin; içtihadının öngörülebilirliğine zarar vermeyecek ve tutarlı şekilde uygulanarak sorumluluk kavramının kapsamını istenmeyen şekilde genişletecek esnek yaklaşımlardan kaçınılmasının önem taşıdığı sonucuna varılmaktadır. Sorumluluk, İsnat, Etkin Kontrol, AİHM, Yargılama Yetkisi, Parçalanma

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Çalışmanın tüm süreçlerinin araştırma ve yayın etiğine uygun olduğunu, etik kurallara ve bilimsel atıf gösterme ilkelerine uyduğumu beyan ederim

Kaynakça

  1. Altıparmak K, ‘Bankovic: An Obstacle to the Application of the European Convention on Human Rights in Iraq?’ (2004) 9(2) Journal of Conflict & Security Law 213
  2. Arsava F, ‘AİHS’nin Extraterritorial Bağlayıcılığı’ (2026) 23 Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1
  3. Azaklı Köse M, ‘Uluslararası Hukukta Eylemin Devlete Atfedilmesi ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Çerçevesinde Ülke Dışı Yetki Arasındaki İlişki’ (2021) 41(1) Public and Private International Law Bulletin 261
  4. Crawford J, State Responsibility: The General Part (Cambridge University Press 2013)
  5. Crawford J and Olleson S, ‘The Nature and Forms of International Responsibility’ in Malcolm D Evans (ed) International Law (2nd edn, Oxford University Press 2006)
  6. Dzehtsiarou K, ‘What is Law for the European Court of Human Rights?’ (2018) 49 Georgetown Journal of International Law 89
  7. International Law Commission, ‘Draft Articles on Responsibility of States for Internationally Wrongful Acts’ (November 2001) UN Doc A/56/10
  8. International Law Commission, ‘Fragmentation of International Law: Difficulties Arising from the Diversification and Expansion of International Law’ (18 July 2006) UN Doc A/CN.4/L.702

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hukuk (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

19 Şubat 2026

Kabul Tarihi

28 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 67

Kaynak Göster

APA
Yılmaz, M. (2026). SORUMLULUK İSNADINDA ULUSLARARASI YARGI ORGANLARINCA UYGULANAN KRİTERLER VE AİHM’İN YAKLAŞIMI. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 67, 353-382. https://doi.org/10.54049/taad.1888495
AMA
1.Yılmaz M. SORUMLULUK İSNADINDA ULUSLARARASI YARGI ORGANLARINCA UYGULANAN KRİTERLER VE AİHM’İN YAKLAŞIMI. TAAD. 2026;(67):353-382. doi:10.54049/taad.1888495
Chicago
Yılmaz, Melike. 2026. “SORUMLULUK İSNADINDA ULUSLARARASI YARGI ORGANLARINCA UYGULANAN KRİTERLER VE AİHM’İN YAKLAŞIMI”. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, sy 67: 353-82. https://doi.org/10.54049/taad.1888495.
EndNote
Yılmaz M (01 Temmuz 2026) SORUMLULUK İSNADINDA ULUSLARARASI YARGI ORGANLARINCA UYGULANAN KRİTERLER VE AİHM’İN YAKLAŞIMI. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 67 353–382.
IEEE
[1]M. Yılmaz, “SORUMLULUK İSNADINDA ULUSLARARASI YARGI ORGANLARINCA UYGULANAN KRİTERLER VE AİHM’İN YAKLAŞIMI”, TAAD, sy 67, ss. 353–382, Tem. 2026, doi: 10.54049/taad.1888495.
ISNAD
Yılmaz, Melike. “SORUMLULUK İSNADINDA ULUSLARARASI YARGI ORGANLARINCA UYGULANAN KRİTERLER VE AİHM’İN YAKLAŞIMI”. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi. 67 (01 Temmuz 2026): 353-382. https://doi.org/10.54049/taad.1888495.
JAMA
1.Yılmaz M. SORUMLULUK İSNADINDA ULUSLARARASI YARGI ORGANLARINCA UYGULANAN KRİTERLER VE AİHM’İN YAKLAŞIMI. TAAD. 2026;:353–382.
MLA
Yılmaz, Melike. “SORUMLULUK İSNADINDA ULUSLARARASI YARGI ORGANLARINCA UYGULANAN KRİTERLER VE AİHM’İN YAKLAŞIMI”. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, sy 67, Temmuz 2026, ss. 353-82, doi:10.54049/taad.1888495.
Vancouver
1.Melike Yılmaz. SORUMLULUK İSNADINDA ULUSLARARASI YARGI ORGANLARINCA UYGULANAN KRİTERLER VE AİHM’İN YAKLAŞIMI. TAAD. 01 Temmuz 2026;(67):353-82. doi:10.54049/taad.1888495