CEBRİ İCRA KANUN TASLAĞI'NIN İCRA HUKUK MAHKEMESİ NEZDİNDE ŞİKAYET BAŞVURUSUNA İLİŞKİN DÜZENLEMELERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Adalet Bakanlığınca teşkil olunan Bilim Komisyonu tarafından hazırlanan Cebri İcra Kanun Taslağı (CİKT/ “Taslak”) Eylul 2025’te Bakanlıkça kamuoyuna sunulmuştur. Bu çalışmada, Taslakta ayrıntılı hükümlerle yeniden düzenlenen (hakimsiz icra organı işlemlerine karşı) şikâyet yolu, yine Taslakla teşkili öngörülen icra hukuk mahkemesinin görev alanındaki şikâyet başvurularına ilişkin düzenlemeler temelinde, incelenip değerlendirilmektedir. Taslakta, şikayet yoluna ilişkin İİK’da fazla önem arzetmeyen genel ve özel şikayet başvuruları ayrımı pekiştirilip geliştirilmiş olup; ayrıca süreli-süresiz şikâyet ayrımı da her iki başvuru türüne sari kılınarak belirgin hale getirilmiştir. Keza, şikâyet başvuru şekli ile içeriğine ilişkin özel hükümler sevk olunmuş ve şikâyet yolunda cari yargılama ilkeleri de yeniden düzenlenmiştir. Çalışmada, Taslağın şikâyet yoluna ilişkin hükümlerinin genel olarak isabetli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte, süresiz (genel) şikâyet başvurusunun formülasyonunda şikayet sebeplerinin mevcut Kanundaki düzenlenişinin muhafazası ve şikâyet yargılama usulüne ilişkin mükerrer özel hükmün kaldırılması lüzumunun yanı sıra; şikâyet başvuru şekli ve şikâyet sebebi değişikliği hususlarında bazı önerilerde bulunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Cebri İcra Kanun Taslağı
• İcra (hukuk) mahkemesi
• İcra şikayeti
• Genel şikayet
• Özel şikayet.

Destekleyen Kurum

x

Proje Numarası

x

Etik Beyan

x

Teşekkür

x

Evaluation of the Turkish Draft Enforcement Law's Provisions Regarding Complaints Filed with the Enforcement Court

Öz

The Turkish Draft Enforcement and Bankruptcy Act (“Draft”), prepared by the Scientific Commission established by the Ministry of Justice, was presented to the public by the Ministry in September 2025. In this study, the complaint procedure (against enforcement agency ) redesigned with detailed provisions in the Draft is examined and evaluated on the basis of the regulations regarding complaint applications within the jurisdiction of the enforcement court of first instance, which is also envisaged to be established in the Draft. In the draft, the distinction between general and specific complaint applications, which is not given much importance in the present trDEBA, has been reinforced and developed; additionally, the distinction between time-limited and time-unlimited complaints has been clarified it to both types of applications. Additionally, specific provisions regarding the form and content of complaint applications have been introduced, and the current principles of adjudication in the complaint procedure have also been reorganized. The study concluded that the provisions of the Draft regarding the complaint procedure are generally accurate. However, in formulating the unlimited (general) complaint application, in addition to preserving the current legislative arrangement of the grounds for complaint and removing the redundant special provision regarding the complaint adjudication procedure; certain proposals are made regarding the form of complaint application and the amendment of complaint grounds.

Anahtar Kelimeler

• The Draft of Turkish Enforcement Law
• Enforcement (civil) court
• Enforcement and bankruptcy complaint
• General complaint
• Special complaint.

Destekleyen Kurum

x

Proje Numarası

x

Etik Beyan

x

Teşekkür

x

Kaynakça

1. Akkıran G, Borçlunun Haline Münasip Evinin Haczedilmezliği (Seçkin 2021)
2. Altuntaş F, Hukukta Akıl Yürütme Yöntemi Olarak Kıyas: Analoji (Onikilevha 2021)
3. Antalya OG, Hukuk Bilimine Katkı: Hukuk Metodolojisi C II (Seçkin 2021)
4. Arar K, İcra ve İflâs Hükümleri (Kişisel yayım 1944)
5. Arslan R ve diğerleri, İcra ve İflâs Hukuku (7. Baskı, Yetkin 2021)
6. Aşık İ, İcra Sözleşmeleri (Turhan 2006)
7. Atalı M, ‘Basit Yargılama Usûlü’ in H Pekcanıtez ve diğerleri (ed), Medenî Usul Hukuku C I-V (16. Baskı, Onikilevha 2025) 3561–3646
8. Atalı M, Ermenek İ ve Erdoğan E, Medenî Usûl Hukuku (6. Baskı, Yetkin 2023)

9. Atalı M, Ermenek İ ve Erdoğan E, İcra ve İflâs Hukuku (7. Baskı, Yetkin 2023)
10. Azmi (Feyzioğlu) S ve İzzet (Poroy) N, Yeni İcra-İflas Kanunu Esasları ve Şerhi (Kişisel yayım 1932)
11. Baş S, Türk Borçlar Hukukunda İptal Edilebilirlik Yaptırımı (Yetkin 2022)
12. Başpınar V, Mülkiyet Hakkını İhlal Eden Müdahaleler (Yetkin 2009)
13. Belgesay RM, İcra ve İflâs Kanunu Şerhi (2. Baskı, Kişisel yayım 1948)
14. Berkin N, Tatbikatçılara İcra Hukuku Rehberi (Filiz 1980)
15. Berti von S, Swiss Debt Enforcement and Bankruptcy Law (Kluwer 1997)
16. Bilge N ve Önen E, Medeni Yargılama Hukuku Dersleri (3. Baskı, Kişisel yayım 1978)
17. Boran Güneysu N, İcra Hukukunda Taşınmazların Kıymet Takdiri (Yetkin 2020)
18. Budak AC, Medeni Usûl Hukukunda Üçüncü Kişinin Korunması (Beta 2000)
19. Budak AC ve Karaaslan V, Medenî Usul Hukuku (8. Baskı, Filiz 2024)
20. Büyükay F, ‘İcra ve İflâs Hukukunda Menfi Tesbit Davası’ (PhD thesis, İstanbul Medipol Üniversitesi 2023)
21. Çelikoğlu CT, ‘Karşı Tarafa Tahmil Olunan Avukatlık Ücretinin Hukuki Niteliği’ (2014) 16 Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1093–1139
22. Çelikoğlu CT, İcra Dairesi Kararı (Ekin 2017)
23. Çelikoğlu CT, ‘HMK Yargılama Modelinde Sözlü Yargılama ve Hüküm’ (2018) 2 Legal-MİHDER 459–551
24. Çelikoğlu CT, İcra Mahkemesinin Yargısal Görevleri (Ekin 2023)
25. Çelikoğlu CT ve Kurtoğlu Y, İcra Kanunu Muvakkati (Ekin 2025)
26. Devellioğlu F, Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lügat (26. Baskı, AS Güneyçal ve M Çiçekler (ed), Aydın 2010)
27. Duran O, Medeni Usûl Hukukunda Taleple Bağlılık İlkesi (Seçkin 2020)
28. Erzurumlu Işık N, Medenî Usûl Hukukunda Yorum- Hukuk Yaratma ve İçtihadı Birleştirme Kararları (Onikilevha 2023)
29. Giussani A, ‘Remedies against Enforcement of Foreign Judgements’ (2020) 70 Studi Urbinati Scienze Giuridiche Politiche ed Economiche 267–284
30. Gözler K, ‘Yorum İlkeleri’ in O Ergül (ed), Anayasa Hukukunda Yorum ve Norm Somutlaşması (TBB 2013) 15–119
31. Gözler K, Hukuka Giriş (10. Baskı, Ekin 2013)
32. Gözler K, Hukukun Genel Teorisine Giriş (2. Baskı, Ekin 2023)
33. Gündoğdu SB, Medeni Yargıda Usûl Kurallarına Aykırılığın Anayasa Mahkemesi’nce Denetlenmesi (Onikilevha 2021)
34. Gürdoğan B, Türk-İsviçre İcra ve İflâs Hukukunda Rehnin Paraya Çevrilmesi (Kişisel yayım 1967)
35. Hatemi H, Hukuka ve Ahlaka Aykırılık Kavramı ve Sonuçları (İstanbul Üniversitesi 1976)
36. Işık M, İcra Hukukunda Borç Ödemeden Aciz Belgesi ve Bu Nitelikteki Haciz Tutanakları (Onikilevha 2019)
37. Karslı A, Medeni Usul Hukukunda Usuli İşlemler (Kişisel yayım 2001)
38. Karslı A, İcra ve İflâs Hukuku (3rd edn, Alternatif 2014)
39. Kaşak FE, Sözleşme Özgürlüğünün Sınırı Olarak Kanunun Emredici Hükümlerine Aykırılık (Onikilevha 2019)
40. Kerameus KD, ‘Enforcement Proceedings’ in M Cappelletti (ed), International Encyclopedia of Comparative Law, vol 16: Civil Procedure (Mohr Siebeck 2002) ch 10, 1–113
41. Kılıçoğlu E, İcra Sözleşmeleri (Arıkan 2005)
42. Koç E, ‘İcra Teşkilatına İlişkin Değişiklikler’ in CS Konuralp (ed), İcra Hukukunda Güncel Gelişmeler (Filiz 2025) 5–27
43. Kodakoğlu M, ‘İcra ve İflâs Hukukunda İhale Bedelinin Nemalandırılması’ (2021) 17 Legal-MİHDER 527–570
44. Kodakoğlu M, ‘Kıymet Takdirinin Yapılmasına İlişkin Bazı Meseleler ve Enflasyonun Kıymet Takdirine Etkisi’ (2023) 9 Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 351–383
45. Kramer XE, ‘The Structure of Civil Proceedings and Why It Matters: Exploratory Observations on Future ELI-UNIDROIT European Rules of Civil Procedure’ (2014) 19 Uniform Law Review 218–238
46. Kramer XE ve Kakiuchi S, ‘Austerity in Civil Procedure and the Role of Simplified Procedures’ (2015) 4 Erasmus Law Review 139–146
47. Kuru B, İcra ve İflâs Hukuku El Kitabı (2. Baskı, Adalet 2013)
48. Kuru B, Medenî Usûl Hukuku C 1-2 (Yetkin 2020)
49. Küçük AT, Vakıaların Toplanması Açısından Teksif İlkesi (Onikilevha 2021)
50. Mardin Ç, ‘Medeni Usul Hukukunda Adalete Erişim’ (PhD thesis, Marmara Üniversitesi 2024)
51. Mekki SA, ‘Prioritizing Efficiency in the Judicial System’ in B Hess ve diğerleri (ed), Comparative Procedural Law and Justice: Part XI-Intro (Luxembourg National Research Fund 2024) accessed 28 July 2026
52. Meriç N, Türk-İsviçre İcra Hukukunda Paylaştırma Kuralları ve Sıra Cetveline Müracaat Yolları (Yetkin 2015)
53. Muşul T, İcra ve İflas Hukukunda Rehnin Paraya Çevrilmesi (Adalet 2017)
54. Namlı M, İcra Hukukunda Taşınmaz Malların Haczi ve Paraya Çevrilmesi (Onikilevha 2019)
55. Oetiker C ve diğerleri, Enforcement in Switzerland (Stämpfli 2019)
56. Olgaç S ve Köymen H, İçtihatlarla İcra İflas Kanunu (Hak 1965)
57. Önen E, İnşai Dava (Ankara Üniversitesi 1981)
58. Özekes M, Medeni Usûl Hukukunda Hukuki Dinlenilme Hakkı (Yetkin 2003)
59. Özekes M, İcra Hukukunda Temel Haklar ve İlkeler (Adalet 2009)
60. Pekcanıtez H ve Simil C, İcra ve İflâs Hukukunda Şikâyet (2. Baskı, Vedat 2017)
61. Pekcanıtez H ve diğerleri, İcra ve İflâs Hukuku Ders Kitabı (10. Baskı, Onikilevha 2023)
62. Pekcanıtez H ve Özekes M (ed), Cebri İcra Kanunu Taslağı Değerlendirmesi (Onikilevha 2026)
63. Perez Ragone A, ‘General Report: The Conflicts between the Fundamental Rights of Creditor and the Debtor’ in International Association of Procedural Law and Korean Civil Procedure Association (ed), IAPL Seoul Conference 2014 (IAPL 2014) 599–758
64. Postacıoğlu İE, Medeni Usûl Hukuku Dersleri (6. Baskı, İstanbul Üniversitesi 1975)
65. Postacıoğlu İE, ‘Bankalar Birliği İcra ve İflas Kanunu Tadil Tasarısı Esasları’ in İstanbul Ticaret Odası (ed), İcra-İflas Kanunu Uygulamasında Güncel Sorunlar Sempozyumu (İTO 1978) 133–150
66. Postacıoğlu İE ve Altay S, İcra Hukuku (5. Baskı, Vedat 2010)
67. Serozan R, Hukukta Yöntem (Vedat 2015)
68. Sunar G, ‘Medeni Usul Hukukunda Basit Yargılama Usûlü’ (PhD thesis, Marmara Üniversitesi 2002)
69. Tahiroğlu F, Medenî Usûl Hukukunda Re’sen Araştırma İlkesi (Onikilevha 2021)
70. Tanrıver S, Medenî Usûl Hukuku C I-II (Yetkin 2016–2021)
71. Taşpınar S, ‘İsviçre Federal İcra ve İflâs Kanunu’nda Yapılan Değişikliklere Genel Bir Bakış’ in H Pekcanıtez (ed), Prof Dr Baki Kuru’ya Armağan (TBB 2004) 599–670
72. Taşpınar Ayvaz S, ‘İcra İflâs Hukukunda Hükümsüz İşlemler ve Hükümsüzlük’ in E Hanağası ve M Göksu (ed), Prof Dr Ramazan Arslan’a Armağan C 1-2 (Yetkin 2015) vol 2, 1539–1552
73. Taşpınar Ayvaz S, ‘Şikâyette Hukuki Dinlenilme Hakkı ve Bireysel Başvuru’ in Adalet Bakanlığı (ed), Mihbir XVII. Toplantısı: Anayasa- Medeni Usûl ve İcra-İflas Hukuku İlişkisi (Adalet Bakanlığı 2023) 171–180
74. Umar B, ‘Kuru/Arslan/Yılmaz’ın İcra ve İflas Hukuku Ders Kitabı Üzerine Gözlemler’ in H Pekcanıtez (ed), Prof Dr Baki Kuru’ya Armağan (TBB 2004) 685–705
75. Üstündağ MS, Medeni Yargılama Hukuku (7. Baskı, Kişisel yayım 2000)
76. Üstündağ MS, İcra Hukuku Esasları (8. Baskı, Kişisel yayım 2004)
77. Valloni LW ve Bloch D, Swiss Civil Procedure Code (Dike 2010)
78. Yıldırım MK, ‘Teksif ve Sözlülük İlkeleri Açısından Yargılama Usûlleri Hakkında Düşünceler’ in S Öztek, MK Yıldırım ve N Deren-Yıldırım (ed), Prof. Dr. Ergun Önen’e Armağan (Alkım 2003) 467–491
79. Yıldırım MK ve Deren-Yıldırım N, İcra ve İflâs Hukuku (9. Baskı, Beta 2025)
80. Yılmaz E, Medeni Yargılama Hukukunda Islah (2. Baskı, Yetkin 2010)
81. Yılmaz E, İcra ve İflâs Kanunu Şerhi (Yetkin 2016)