ULUSLARARASI SİVİL HAVACILIK TEŞKİLATI (ICAO) KONSEYİNİN YARGISAL İŞLEVİ
Öz
Bu çalışma, en geniş katılımlı uluslararası andlaşmalardan biri olan 1944 tarihli Şikago Sözleşmesi’nin tarafı olan devletler arasındaki sivil havacılığa ilişkin uyuşmazlıklarda Sözleşme’nin, ihtilafın çözümüne yönelik olarak Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatına (ICAO) verdiği görev ve yetkileri incelemektedir. Bu çerçevede, teknik ve politik boyutlarıyla uluslararası hava seyrüseferini düzenlemeye ilaveten Sözleşme’nin 54(n) maddesine göre kendisine havale edilen Sözleşme ile ilgili herhangi bir konuyu değerlendirme ve 84. maddesine göre “Sözleşme’nin ve Eklerinin yorumlanması ve uygulanması” konularındaki anlaşmazlıkları karara bağlama yetkileri de verilen ICAO’nun daimî yürütme organı olan Konseyin uyuşmazlık çözüm işlevini tetkik etmektedir. Ayrıca tarihsel süreçte ICAO Konseyinin önüne gelen uyuşmazlıkları ele alarak Sözleşme’nin Konseye biçtiği rolün uygulamadaki görünümünü ortaya koymaktadır. Şikago Sözleşmesi’nin pek çok hükmünün ihlalinin gündeme geldiği bu uyuşmazlıklardan biri olan 2017 Körfez Krizi, Konseyin yaklaşımını ve pratiğini göstermek ve Konseyin Uluslararası Adalet Divanı ile ilişkisini açıklamak için bu çalışmada bir vaka incelemesi olarak ayrıca ele alınmaktadır. Bu tabloya bakıldığında, ICAO Konseyinin uyuşmazlık çözüm süreçlerinde çoğunlukla teknik ve diplomatik araçlara başvurduğu, yargısal nitelik taşıyan yetkilerini sınırlı ve ihtiyatlı biçimde kullandığı görülmektedir. Konseyin politik temelli kurumsal yapısı ve Şikago Sözleşmesi’nin uyuşmazlık çözüm mekanizması kurgusu, özellikle siyasi yönü ağır basan ihtilaflarda nihai bağlayıcı kararın ICAO bünyesinde verilerek çözüme ulaşılması ihtimalini azaltmaktadır. Bu durum, uluslararası sivil havacılığa ilişkin hukuki belirliliği ve öngörülebilirliği olumsuz etkilemektedir. Sonuç olarak bu makale, ICAO Konseyinin güncel uluslararası sivil havacılık ihtiyaçları ışığında yargısal işlevini daha etkili şekilde yerine getirmesinin gerekliliğini vurgulamakta; böylece ICAO’nun uluslararası sivil hava ulaşımının fırsat eşitliği temelinde güvenli, düzenli ve ekonomik anlamda verimli şekilde gerçekleşmesini sağlama amaçlarına katkıda bulunacağına işaret etmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Agreement between the United Nations and the International Civil Aviation Organization (New York, 13 May 1947), 8 U.N.T.S. 324 entered into force 13 May 1947; ICAO Doc 7970
- Convention on Commercial Aviation (La Habana, 20 Feb. 1928), 129 L.N.T.S. 223, entered into force 04 May 1929
- Convention on International Civil Aviation (Chicago, 7 Dec. 1944), 15 U.N.T.S. 295, entered into force 04 Apr. 1947
- Convention on the Privileges and Immunities of the Specialized Agencies (New York, 21 Nov. 1947) 33 U.N.T.S. 261, entered into force 02 Dec. 1948
- Convention relating to the Regulation of Aerial Navigation (Paris, 13 Oct. 1919), 11 L.N.T.S. 173, entered into force 29 Mar. 1922
- International Air Services Transit Agreement (Chicago, 7 Dec. 1944), 8 U.N.T.S. 390 entered into force 30 Jan. 1945
- Protocol relating to an Amendment to the Convention on International Civil Aviation (Article 3 bis) (Montreal, 10 May 1984), 2122 U.N.T.S. 337 entered into force 01 Oct. 1998; ICAO Doc 9436
- Vienna Convention on the Law of Treaties (Vienna, 23 May 1969) 1155 U.N.T.S. 331, entered into force 27 Jan. 1980
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Hukuk (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
30 Temmuz 2026
Gönderilme Tarihi
1 Mart 2026
Kabul Tarihi
28 Temmuz 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: 67