Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Hukuki Rejimi ve Anayasal Sınırları

Öz

2017 yılında yapılan Anayasa değişikliği ile yürütme organına, Anayasadan doğrudan kaynaklanan ve herhangi bir kanundan yetki almaya gerek olmaksızın kullanılabilen, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi adı altında bir düzenleme yetkisi tanınmıştır. Cumhurbaşkanı yürütme yetkisine ilişkin konularda ilk elden düzenleme yapma imkânına kavuşmuştur. Bu yönüyle Cumhurbaşkanlığı kararnameleri yürütmenin yapmış olduğu klasik düzenleyici işlemlerinden ayrılmaktadır. Bununla birlikte Cumhurbaşkanı herhangi bir sınıra tabi olmaksızın Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkaramayacaktır. Anayasa Mahkemesinin denetimine tabi olan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında öngörülen anayasal sınırlara tabi olmak kaydıyla, kanun ile kararname arasında çatışma durumunda kanuna üstünlük tanınarak anayasaya uygun şekilde düzenlenecek, bu sayede yasama yetkisinin genelliği ve devredilmezliği ilkesi de gözetilmiş olacaktır. Dolayısıyla Cumhurbaşkanına tanınan bu düzenleme yetkisi, yasama yetkisinin genelliğini ortadan kaldıran bir yetki olmadığı gibi aynı zamanda yürütme fonksiyonunun etkin şekilde yerine getirilmesini ve yürütmenin düzenleme kapasitesini güçlendirmeyi sağlayan anayasal bir araçtır. Bu çerçevede Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin, anayasadan kaynaklanan ilk elden düzenleme yetkisi içeren, belirli anayasal sınırlar içerisinde hareket eden, yürütme alanı içinde ve mahfuz alanla belirlenen konularda düzenleyici kurallar içeren, hiyerarşik olarak kanunlardan aşağı bir konumda olmayan, kanunlara eş değer düzeyde etkinliği olan düzenleyici işlemler olduğu söylenebilecektir.

Anahtar Kelimeler

• Yürütme yetkisi
• düzenleyici işlem
• asli düzenleme yetkisi
• yetki kullanımında anayasal sınırlar
• mahfuz düzenleme alanı
• yasama genelliği.

The Legal Regime And Constitutional Limits Of Presidential Decrees

Öz

The 2017 constitutional amendment granted the executive branch a regulatory power called Presidential Decree, directly stemming from the Constitution and requiring no authorization from any law. The President gained the ability to make direct regulations on matters related to executive power. In this respect, Presidential Decrees differ from the classic regulatory actions of the executive branch. However, the President cannot issue Presidential Decrees without any limitations. Subject to the review of the Constitutional Court, Presidential Decrees, while subject to the constitutional limitations stipulated in the seventeenth paragraph of Article 104 of the Constitution, will be regulated in accordance with the Constitution, with the law prevailing in case of conflict between the decree and the law. This ensures the principle of the generality and inalienability of legislative power. Therefore, this regulatory power granted to the President does not eliminate the generality of legislative power; rather, it is a constitutional tool that enables the effective performance of the executive function and strengthens the executive's regulatory capacity. In this context, it can be said that presidential decrees are regulatory acts that contain regulatory authority stemming from the constitution, operate within certain constitutional limits, operate within the executive sphere and on matters defined by protected areas, are not hierarchically inferior to laws, and have an equivalent level of effectiveness to laws.

Anahtar Kelimeler

• Executive power
• regulatory act
• primary regulatory power
• constitutional limits on the exercise of power
• reserved regulatory scope
• legislative generality

Kaynakça

1. Açıl M, ‘2017 Anayasa Değişiklikleri Çerçevesinde Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri’ (2018) 76 (2) İstanbul Hukuk Mecmuası 725-756
2. Alkan H, ‘Cumhurbaşkanlığı Sistemi Yasama alanını daraltıyor mu?’ Açık Görüş 03 Şubat 2026.
3. Akarçay B. A, ‘Yasama Fonksiyonuna Hâkim olan İlkeler ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Anayasal Etkisi’ (2025) 17(2) Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi 233-259
4. Ardıçoğlu M. A, ‘Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ (2017) 3 Ankara Barosu Dergisi 20-51
5. Aslan, V, ‘Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Kanunlara Uygunluğunun Denetimi ve Çeşitli Hususların Kararname İle Düzenleneceğinin Kanunlarda Belirtilmesi Üzerine’ (2019) 36 (1) Anayasa Yargısı Dergisi 139–161
6. Atar Y, ‘Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Hukuki Rejimi ve Anayasallık Denetimi’ (2019) 36 (1) Anayasa Yargısı Dergisi 241-259
7. Atar Y, Türk Anayasa Hukuku (17. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2024).
8. Avcı M, ‘Türkiye’de Olağan Dönem Kanun Hükmünde Kararname’leri İle İlgili Bazı Sorunlara İlişkin Değerlendirmeler’ (2012) 16 (1) Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 33-61

9. Barın T, Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Hukuki Rejimi ve Anayasallık Denetimi (1. Baskı, Onikilevha Yayınları 2020).
10. Bozdağ B, ‘Komisyon Konuşması’ (2016) 1 26. Dönem, 2. Yasama Yılı, 28.12.2016 tarihli TBMM Anayasa Komisyonu Tutanak Dergisi 23
11. Can O, ‘Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Hukuki Rejimi Anayasa Mahkemesi Yaklaşımı’ (2020) 37 (1) Anayasa Yargısı Dergisi 133–192
12. Candan T, ‘Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ve Hukuki Niteliği’ Turgut Candan Düşüncelerim 11 Şubat 2026.
13. Coşkun V, ‘16 Nisan 2017 Tarihinde Kabul Edilen Anayasa Değişikliklerinin Değerlendirilmesi’ (2017) 22 (36) Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 3-30
14. Demirel T, ‘Anayasa Değişiklik Teklifi Üzerine’ (2017) 85 Liberal Düşünce Dergisi 137-155
15. Doğan B, ‘Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Yasama Yetkisinin Devredilmezliği İlkesi Bağlamında Değerlendirilmesi’ (2020) 28 (3) Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 965-1003
16. Duman B, ‘Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri; Hukuki Niteliği, Rejimleri, Denetimi ve Mukayeseli Hukuktaki Yeri’ (2019) 5(2) Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 537-592
17. Eren A, Anayasa Hukuku Ders Notları (Seçkin Yayıncılık 2024)
18. Eren A, ‘Anayasa Mahkemesinin Kanun Hükmünde Kararnamelere İlişkin İçtihadı Doğrultusunda Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Değerlendirilmesi’ (2019) 36 (1) Anayasa Yargısı Dergisi 1-72
19. Esen S, ‘2016 Anayasa Değişiklik Teklifinin Değerlendirilmesi’ (2016) 4 Ankara Barosu Dergisi 45-73
20. Fendoğlu H. T, ‘Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri Mahfuz Düzenleme Alanı mıdır?’ (2019) 3 Ankara Barosu Dergisi 277-310
21. Görücü V, ‘Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Normlar Hiyerarşisindeki Statüsü Üzerine’ (2024) 6 (2) ASBÜ Hukuk Fakültesi Dergisi 1698-1737
22. Gözler K, Türk Anayasa Hukuku (3. Baskı, Ekin Basım Yayın Dağıtım 2019)
23. Gözler K, ‘Yorum İlkeleri’ (2012) Kamu Hukukçuları Platformu Toplantısı 1-81
24. Güller A, ‘2017 Anayasa Değişikliği Sonrası Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerine Ait Mahfuz Alan Meselesi’ (2021) 23 (3) Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 944-966
25. İba Ş ve Söyler Y, ‘Yeni Hükümet Sisteminde Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Cumhurbaşkanı Kararının Nitelik Farkı ve Hukuki Sonuçları’ (2019) 36 (1) Anayasa Yargısı Dergisi 195–223
26. Kahraman M ve Balkan A, ‘Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ve Denetimi’ (2018) 4 (19) International Journal of Academic Value Studies 239-242
27. Kent B, ‘Türk ve Alman Hukukunda Genel Düzenleyici İşlemler’ (2011) LXIX (1 -2) İÜHFM 485-504
28. Keskinsoy Ö, Kaya S. B ve Meri T, ‘Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ (2020) 75 (4) Ankara Üniversitesi SBF Dergisi 1383-1416
29. Köker L, ‘Cumhurbaşkanlığı Kararnâmesi Üzerine Bâzı Tesbitler ve Eleştiriler’ 28 Ocak 2026.
30. Küçük A, Türkiye’de Başkanlık Sistemi (Adres Yayınları, 2020)
31. Küçük A ve Doğan B, ‘Türkiye’de 2017 Anayasa Değişikliği Kapsamında Yürütmenin Asli Düzenleme Yetkisi ve Mahfuz Düzenleme Alanı’, (2019) 9 (1) SDÜHFD. 1-60
32. Narter R ve Kaya S. B, Hukuk İhdası Rejiminde Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (1. Baskı, Yetkin Yayınları 2020)
33. NTV Haber, ‘Cumhurbaşkanı Erdoğan yemin etti (Yeni sistem resmen başladı)’ erişim 5 Ocak 2026.
34. Sağlam F, ‘Kanun Hükmünde Kararnâme Çıkarma Yetkisinin Sınırları Uygulamasının Yaygınlaşmasından Doğabilecek Sorunlar’ (1984) 1 Anayasa Yargısı Dergisi 261-271
35. Sezer A, ‘Normlar Hiyerarşisi ve Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri’ (2019) 36 (1) Anayasa Yargısı Dergisi 353-412
36. Söyler Y, Yeni Başkanlık Sisteminde Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (Seçkin Yayıncılık 2018)
37. Tanör B ve Yüzbaşıoğlu N, 1982 Anayasasına Göre Türk Anayasa Hukuku (17. Baskı, Beta Yayıncılık 2018)
38. Taşdöğen S, ‘Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri’ (2016) 65 (3) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 937-966
39. Tekin A, ‘Olağanüstü Hâl Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Ön Denetimi’ 2022 39 (2) Anayasa Yargısı Dergisi 83-124
40. Tunç H, Türk Anayasa Hukuku (Gazi Kitabevi 2018)
41. Özbudun E, Türk Anayasa Hukuku (25. Basım, Yetkin Yayınları 2025)
42. Özdemir H. E, ‘Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Hukuki Çerçevesi’ (2019) 6 (1) Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 265-282
43. Özgen S, ‘İdarenin Düzenleme Yetkisi ve Sınırı, Anayasa Mahkemesi Tarafından Belirlenen Ölçütler ve Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri’ (2022) 154 Danıştay Dergisi 197-251
44. Özyar M, ‘Mevzuatımızda Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri’ (2020) 7 (13) Ombudsman Akademik Dergisi 157-191
45. Ülgen Ö, ‘Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Niteliği ve Türleri’ (2018) 1 Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 3-39
46. Yasin M, ‘Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Türk İdari Teşkilat Hukukuna Etkileri’ (2019) 36(1), Anayasa Yargısı Dergisi 315-333.
47. Yelken H, Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Anayasal Denetimi (Seçkin Yayıncılık 2022)
48. Yeniay L ve Yeniay G, ‘Türk Hukukunda Yürütme Organının Düzenleme Yetkisi ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’, (2019) 36 (1) Anayasa Yargısı Dergisi 105–138
49. Yıldırım T, ‘Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri’ (2017) 23 (2) Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 13-28
50. Yılmaz H, ‘Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Konu Bakımından Yetki Sınırları’ (2020) 78(1) İstanbul Hukuk Mecmuası 225-263
51. Yüksek Seçim Kurulu (YSK) Karar No:663 (27 Nisan 2017) erişim 05.01.2026