OSMANLI DEVLETİ DÖNEMİNDE ŞÛRÂ-YI DEVLET

Öz

Osmanlı Devleti son yüzyılında, dünyadaki iktisadi, teknik, askeri gelişmeleri yakalayabilmek için birçok alanda olduğu gibi devletin bürokratik yapısında da değişikliğe gitmiştir. Zira yapılacak reformlar ancak kaliteli ve yetişmiş bir teşkilat tarafından planlanabilir ve tatbikatı takip edilebilirdi. Böyle bir ortamda, bahsedilen amaç ile eşgüdümlü olarak Şûrâ-yı Devlet’in ihdası bürokratik dönüşümün en önemli parçalarından biridir. Yargı organlarından olan Danıştay’ın temellerinin dayandığı Şûrâ-yı Devlet, Türk idari yargı tarihinde önemli bir kilometre taşıdır. Osmanlı son dönem bürokrasisinde başlayan kurumların yapısal reform ve dönüşümlerinin yargı ayağında karşımıza çıkan önemli yeniliklerden biri de Şûrâ-yı Devlet kurumunun ihdasıdır. Devlet geleneği içinde pek önemli yer tutan ve şûrâ prensibinin kurumlaşmış örnekleri olan Divan-ı Hümayun, Meşveret Meclisleri, Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliye gibi tarihi birikimden de ilham almak suretiyle 1868 tarihinde açılan Şûrâ-yı Devlet’in kuruluşunda Sultan Abdülaziz’in gayreti önemli ve değerlidir. Şûrâ-yı Devlet, kanun layihalarının hazırlanması aşamasındaki yetkisi, idarenin faaliyetlerine yönelik sahip olduğu denetim yetkisi ve birtakım yargısal fonksiyonları ile Osmanlı Devleti bürokrasisi içinde önemli bir müessese olmuştur. Makalenin hazırlanışında Devlet Arşivleri, Osmanlı Devleti son dönemi ile alakalı kaleme alınan ansiklopediler ve Şûrâ-yı Devlet ile alakalı hazırlanan bilimsel çalışmalar taranmak suretiyle elde edilen veriler ışığında, betimsel metod tercih edilerek, okuyucunun zihninde söz konusu dönemin tasavvur edilmesi amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• ŞURA
• OSMANLI
• İdari Yargı
• Reform
• Danıştay

State the Shura in the Ottoman State Period

Öz

In the last century, the Ottoman Empire changed the bureaucratic structure of the state in order to capture the economic, technical and military developments in the world. Because the reforms to be carried out could only be planned and implemented by a qualified and trained organization. In such an environment, the creation of the State Council in coordination with the stated aim is one of the most important parts of bureaucratic transformation. The Shura State, on which the foundations of the Council of State, which is one of the judicial organs, are based, is an important milestone in the history of the Turkish administrative judiciary. One of the important innovations in the judicial leg of the structural reforms and transformations of the institutions that started in the bureaucracy of the Ottoman period is the creation of The Shura State institution. Sultan Abdülaziz’s effort are important and valuable in the establishment of Shuray-State, which was opened in 1868 by drawing inspiration from historical background such as the Divan-ı Humayun, Meshveret assemblies, Majlis-i Vala-Yi Ahkam - ı Courthouse, which is very important in the tradition of the state and which are institutionalized examples of the Shura principle. The Shura State became an important institution within the bureaucracy of the Ottoman Empire with its authority in the preparation of law regulations, its supervision authority for the activities of the administration and some judicial functions. In the light of the data obtained by scanning State Archives, encyclopedias written about the last period of the Ottoman Empire and scientific studies prepared about the state, the descriptive method is preferred and the reader’s mind is intended to envisage the period in question.

Anahtar Kelimeler

• Shura
• Ottoman
• Administrative Jurisdiction,
• Reform
• Council of State

Kaynakça

1. Aydın, Mehmet Akif: Türk Hukuk Tarihi, 13. Baskı, İstanbul, Beta Yayınevi, 2015.
2. Ahmet Şuayb: Hukuk-ı İdare, Editör: Halit Uyanık, Birinci Kısım, İstanbul, İ.Ü. Hukuk Fakültesi S.S. Onar İdare Hukuku ve İlimleri Uygulama ve Araştırma Merkezi, 2018.
3. Canatar, Mehmet, Yaşar Baş: ‘Şûrâ-yı Devlet Teşkilatı ve Tarihi Gelişimi, OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, Sayı 9, Ankara, 1998, ss. 111-148.
4. Çora, Emel: ‘Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Danıştay’ın Gelişim Süreci’, İÜSBE, 2015.
5. Dayınlarlı, Kemal: Türkçe Fransızca Hukuk Terimleri Sözlüğü, Ankara, Teknik Basım Sanayii Matbaası, 1984,
6. Demir, Abdullah: Hukuki Terimler Sözlüğü, İstanbul, Astana Yayınları, 2017.
7. Eraslan, Zeki: Şûrâ-yı Devletten Danıştaya, Yapısal ve Fonksiyonel Dönüşüm(1868-1922), Ankara, Türk Tarih Kurumu Yayınları,2018.