Çehov'dan Beckett'e Köprü Sözcükler Words Bridging Chekhov to Beckett

Öz

Anahtar Kelimeler

• -

ÇEHOV’DAN BECKETT’E KÖPRÜ SÖZCÜKLER

Öz

Anton Çehov’un oyunlarında sunulan dünya Samuel Beckett’in sergilediği dünyayı önceler niteliktedir. Gün ışığının gözleri acıttığı Beckettyen dünyanın kapıları, içe dönük ve yaşadığı dünyaya inanmakta güçlük çeken Çehov tarafından aralanmıştır. Çehov’un yitip giden değerlere ağıtlarında teni incelten sözcüklerin, Beckett’in hiçliğe vurgu yapan oyunlarında insanın kaçınamadığı yazgısını, ölümü işaret ettiği görülür. Çehov’un oyun kişileri dünyaya bakışlarını özetleyen kimi sözcükleri özellikle birer ‘leitmotive’ gibi kullanırlar. Çehov’da dikkat çekici tekrarlarla rastladığımız bu sözcükler/sözcük grupları Beckett oyunlarında daha oylumlu bir işlev taşırlar. Artık sözcükler oyun kişilerinin duruşunu yansıtmaktan öteye geçerek oyunun durduğu zemini belirlemektedir. Beckett’te Çehov’un izlerini ararken sözcükler arasındaki sessizliklerin de üzerinde durulması gerekmektedir; söz,ses ve sessizlik arasındaki ilişki iki yazarın kurguladığı dünyada önemli roller üstlenmektedir. “Çehov’da Beckett’e Köprü Sözcükler” başlıklı bildirinin temel izleği, Çehov’un Beckettyen dünyaya kapıyı aralarken kullandığı anahtar sözcüklerin ardına düşmek; toplumsal arka plana bir dünya sahnesi olarak bakıp bu sahnede uçuşan repliklerin geçirdiği değişimi”diyaloga” değil “sözcükler” ile “sessizliğe” odaklanarak okumak ve bu okuma serüvenin sonuçlarını paylaşmaktır.

Kaynakça

1. BECKETT, Samuel, Godot’yu Beklerken, Tüm Düşenler, Oyun Sonu, Çev. Uğur Ün, Mitos Boyut Yay., İstanbul, 1993.
2. BECKETT, Samuel, Tüm Kısa Oyunları, Çev. Uğur Ün, Mitos Boyut Yay., İstanbul, 1993.
3. BECKETT, Samuel, Proust , çev. Orhan Koçak, Metis Yay., İstanbul, 2001
4. ÇEHOV, Anton, Ormancini, Çev. Ataol Behramoğlu, Bilgi. Yay., Ankara, ÇEHOV, Anton, Bütün Oyunları I, Çev. Ataol Behramoğlu, İş Bankası Yay., İstanbul, 2002.
5. ÇEHOV, Anton, Bütün Oyunları II, Çev. Ataol Behramoğlu, İş Bankası Yay., İstanbul, 2002.
6. FOUCAULT, Michel, Kelimeler ve Şeyler: İnsan BilimlerininBir Arkeolojisi, Çev. M. A. Kılıçbay, İmge Kitabevi, Ankara, 2001
7. JULIET, Charles, Samuel Beckett ile Görüşmeler, Çev. Sema Rifat, Om Yay., İstanbul, 2000.
8. KIERKEGAARD, Soren, Ölümcül Hastalık Umutsuzluk, Çev. M. Mukadder Yakupoğlu, Ayrıntı Yay., İstanbul, 2001.

9. YÜKSEL, Ayşegül, Samuel Beckett Tiyatrosu, YKY, İstanbul, 1992.
10. ZAFER, Zeynep, Anton Çehov’un Öykü Sanatı, Cem Yayınevi, İstanbul, Makale ve Söyleşiler KÖYLÜOĞLU, Feza “Pür Hekimcilik Üzerine Doğaçlama Bir Söyleşi”, He- kim Güncesi, Cilt 1, Sayı 1, Antalya Tabip Odası Yay., Antalya, Ağustos RODOP, Özen, “Can Sıkıntısı”, Gölge Tiyatro, Sayı 10, İzmir, 1997.
11. ŞENER, Sevda, “Çehov’un Oyunlarında Uzam ve Zaman”, Gölge Tiyatro, Sayı 10, İzmir, 1997 İnternet
12. REID, John, Anton Chekhov, www.LitEncyc.com. •