1. Kapsam ve Amaç
Bu beyan, Tasavvuf Araştırmaları Enstitüsü Dergisi'ne gönderilen çalışmaların hazırlık, değerlendirme ve yayım süreçlerinde Üretken Yapay Zekâ (GenAI) araçlarının etik kullanımına ilişkin kuralları belirler. Bu politika, Yayın Etiği Komitesi (COPE) tarafından belirlenen ilkelere dayanmaktadır.
2. Tanımlar
Üretken Yapay Zekâ (GenAI); ChatGPT, Gemini, Claude ve benzeri, kullanıcı girdilerine yanıt olarak metin, görsel veya diğer içerikleri üretebilen teknolojileri ifade eder.
3. Temel İlkeler ve Standartlar
3.1. Şeffaflık
Yazarlar, çalışmanın herhangi bir aşamasında GenAI kullanmışlarsa bunu açıkça beyan etmekle yükümlüdür.
3.2. Yazarlık ve Sorumluluk
Yapay zekâ araçları "yazar" olarak kabul edilemez ve çalışmanın künyesinde yazar olarak listelenemez. Yazarlar; çalışmanın doğruluğu, özgünlüğü ve bilimsel etiğe uygunluğu konusunda tek sorumlu mercidir.
3.3. Fikri Katkı
GenAI yalnızca dil editörlüğü veya veri görselleştirme gibi teknik destek süreçlerinde kullanılabilir. Temel hipotezlerin kurulması, bulguların yorumlanması ve sonuçların sentezlenmesi doğrudan yazarın fikri emeği olmalıdır.
4. Kabul Edilebilir Kullanım Alanları
Dil ve Üslup Düzenleme: Dil bilgisi kontrolü, akıcılığın artırılması ve akademik üslubun iyileştirilmesi.
Veri Görselleştirme: Ham verilerin grafik veya tabloya dönüştürülmesinde teknik destek (verilerin doğruluğu yazar sorumluluğundadır).
5. Yasaklı Kullanımlar
Veri Üretme: Gerçekte var olmayan veri, kaynakça veya bulguların yapay zekaya ürettirilmesi.
İntihal: Yapay zekâ tarafından üretilen metinlerin, uygun atıf yapılmadan veya yazarın kendi fikri ürünüymüş gibi sunulması.
6. Beyan Zorunluluğu ve Örnek Metin
Yazarlar, makalenin sonuna (Kaynakça öncesine) aşağıdaki formatta bir beyan eklemelidir:
Yapay Zekâ Beyanı: "Bu çalışmanın hazırlanması sürecinde [Araç Adı, Örn: ChatGPT-4] adlı yapay zekâ aracı [Kullanım Amacı, Örn: dilin akıcılığını kontrol etmek] amacıyla kullanılmıştır. Çalışmanın araştırma tasarımı, veri analizi ve sonuç bölümü tamamen yazarlar tarafından oluşturulmuş olup; yapay zekâ çıktılarının doğruluğu ve özgünlüğü yazarların sorumluluğundadır."
7. Editöryal Denetim ve Yaptırımlar
Dergi editörleri, beyan edilmemiş yapay zekâ kullanımından şüphelendiğinde ek inceleme (intihal yazılımları veya teknik analiz) talep edebilir. Etik ihlal tespit edilmesi durumunda COPE rehberliğinde; çalışmanın reddi, yayımlanmışsa geri çekilmesi veya ilgili kurumlara bildirim yapılması süreçleri işletilir.