Ev, Otel, Hapishane: Sakinlerinin Gözünde Huzurevi Yaşamı

Öz

Geleneksel olarak yaşlıların aile yanında yaşamlarını sürdürdüğü Türkiye’de, toplumsal dönüşümler huzurevlerini bir yaşam yeri alternatifi haline getirmiştir. Sayıları gün geçtikçe artan huzurevleri yaşlılar açısından ne ifade etmektedir? Huzurevinde yaşamak bir tercih mi yoksa zorunluluktan kaynaklı bir mecburiyet mi? Sakinleri huzurevi personeli ve imkanlarından memnun, burada yaşamaktan mutlu mudur? En önemlisi de huzurevi ailenin yerini tutabilmekte midir? Yukarıdaki sorulara cevap oluşturacak şekilde Türkiye’de huzurevi yaşamını ortaya koymak çalışmanın ana konusunu oluşturmaktadır. Bu kapsamda çalışmanın amacı, huzurevi yaşamını idealize eden ya da bütünüyle olumsuzlayan yaklaşımların ötesine geçerek, huzurevlerinin yaşlıların gözündeki yerini ve anlamını ortaya çıkarmaktır. Ayrıca, elde edilen bulgular doğrultusunda yaşlı bakımına ilişkin politika ve uygulamalara yönelik öneriler geliştirmek çalışmanın amaçları arasındadır. Çalışma, yaşlıların huzurevinde kalma gerekçelerini, memnuniyet düzeylerini, mutlu olup-olmadıklarını, ev ve aile yaşamına ilişkin tutumlarını birlikte değerlendirmektedir. Bulgular, huzurevlerinin yaşlılar için üç farklı anlam taşıdığını göstermektedir. Bir kısım yaşlı için huzurevi ikinci bir ev niteliğindedir. Bazıları için başka seçenekleri olmadığı için kaldıkları bir otel konumundadır. Kimi yaşlılar için ise huzurevi bir nevi hapishanedir. Bu çalışmada elde edilen sonuçlara göre huzurevleri, yaşlıların fiziksel bakım ve günlük yaşam ihtiyaçlarını büyük ölçüde karşılayan kurumlar olarak önemli bir işlev görmektedir. Ancak huzurevi, yaşlıların sevgi, aidiyet ve değer görme gibi duygusal beklentileri ile ruhsal dünyalarında oluşan boşlukları doldurmakta yetersiz kalmaktadır. Öz bir cümle ile huzurevi ailenin yerini tutamamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Aile
• Huzurevi
• Huzurevi Yaşamı
• Huzurevi Sakinleri

Home, Hotel, Prison: Nursing Home Life Through the Eyes of Its Residents

Öz

In Turkey, where elderly people have traditionally continued their lives within the family, social transformations have made nursing homes an alternative living arrangement. As their numbers steadily increase, what do nursing homes mean for older adults? Is living in a nursing home a matter of choice or a necessity born of obligation? Are residents satisfied with the staff and facilities, and are they happy living there? Most importantly, can a nursing home replace the family? Addressing these questions constitutes the main focus of this study, which aims to portray nursing home life in Turkey. The purpose of the study is to move beyond approaches that either idealize or wholly condemn nursing home life and instead reveal the place and meaning of nursing homes in the eyes of elderly residents. Furthermore, based on the findings, it aims to develop policy and practice recommendations regarding elderly care. The study evaluates together the reasons why elderly individuals reside in nursing homes, their levels of satisfaction, their sense of happiness, and their attitudes toward home and family life. The findings indicate that nursing homes carry three different meanings for residents. For some elderly individuals, the nursing home represents a second home. For others, it resembles a hotel where they stay because they have no alternative. For yet others, the nursing home is perceived almost as a prison. According to the results of this study, nursing homes play an important role as institutions that largely meet the physical care and daily living needs of older adults. However, they remain insufficient in fulfilling emotional expectations such as love, belonging, and feeling valued, and in filling the spiritual void experienced by residents. In essence, a nursing home cannot replace the family.

Anahtar Kelimeler

• Family
• Nursing Home
• Nursing Home Life
• Nursing Home Residents

Kaynakça

1. ğırman, E., & Gençer, M. Z. (2017). Huzurevinde, Evde Ailesiyle ve Yalnız Yaşayan YaşlıBireylerde Depresyon, Yalnızlık Hissi Düzeylerinin Karşılaştırılması. Çağdaş Tıp Dergisi, 7(3), 234-240. https://doi.org/10.16899/gopctd.349938
2. Arpacı, F., Tokyürek, Ş., ve Bilgili, N. (2015). Huzurevinde Yaşayan Yaşlı Bireylerde Yaşam Kalitesi. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi, 8(1).
3. Artan, T., & Irmak, H. S. (2018). Huzurevindeki Yaşlıların Huzurevinde Yaşlanmaya İlişkin Bakış Açılarının Değerlendirilmesi: İstanbul Bahçelievler, Zeytinburnu ve Sultangazi Huzurevi Örneği. Toplum ve Sosyal Hizmet, 29(2), 51-70.
4. Asayesh, F. E. ve Özben, M. (2019). Huzurevleri ve Yaşlılık: Ağrı ve İstanbul Örnekleri. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(2), 849-864.
5. Babacan Gümüş, A., Özgür, G., & Yıldırım, S. (2007). Huzurevinde Yaşayan Yaşlıların Baran, Umutsuzluk Düzeyleri ve Etki Eden Faktörler. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 23(2), 105-116.
6. Baran, A. G. (1996). Kurum bakımındaki yaşlıların sosyal yaşam koşulları: Ankara örneği. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 13(1-2).
7. Doğan, C. (2007). Türkiye'de Yaşlılık ve Huzurevi Olgusu. Bayraktar, M.F.(Ed.), Yaşlılık Dönemi ve Problemler (ss. 33-60). İstanbul: Ensar Neşriyat.
8. Erdoğan, N.(1993).Huzurevi Yaşlıları. Sosyoloji Dergisi, 4, 157-202.

9. Güler, T. (2001). Huzurevi Biyografileri. İstanbul: Can Yayınları.
10. Kafalı, M.(1990). Kaynaklarımıza Göre Türk Aile Yapısı. Tarihi Akışı İçerisinde Türklerde Aile Yapısı Sempozyumu Bildirileri. Kayseri: Erciyes Üniversitesi Yayınları.
11. Karaca, F. (2010). Huzurevinde Kalan Yaşlıların Hayata Bakış Açıları ve Gelecekle İlgili Beklentileri. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 21(21), 50-72. https://doi.org/10.21560/spcd.23326
12. Öğüt, S., Öğüt Düzen, K., & Polat, M. (2017). Huzurevlerinde Yaşayan Yaşlıların Yerinde Yaşlanma Konusundaki Duygu ve Düşünceleri. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 4(1), 522-526.
13. Sucu, N. (2018). Huzurevinde Kalan Yaşlıların Huzurevi İle İlgili Algıları, Deneyimleri ve Yaşam Beklentileri: Niğde Örneği. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi, 2(2), 134-157.
14. Taş, L., Cebecioğlu, G., ve Korkmaz, A. H. (2023). Sakinlerin Gözünden Huzurevi Yaşamını Anlamak. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 49, 211-234. https://doi.org/10.21497/sefad.1313306
15. Uncu, Y., Özçakır, A., Sadıkoğlu G, Alper Z, Özdemir H, Bilgel N.(2002). Bursa Huzur Evi Yaşlılarının Sosyodemografik Özellikleri ve Sağlık Taraması Sonuçları. Uludağ Tıp Dergisi.28(3):65-69.
16. Vatan, S., & Gençöz, T. (2004). Huzurevinde Yaşayan Sakinlerin Kuruma Yönelik Düşünce ve Beklentileri: Niteliksel Bir Çalışma. Kriz Dergisi, 12(2). https://doi.org/10.1501/Kriz_0000000208