Türkiye-İsrail İlişkilerinde Rekabet Alanları: Bölgesel Güç Mücadelesinin Dinamikleri

Öz

Türkiye ile İsrail arasındaki rekabet, bölgesel güvenlik, diplomasi ve ekonomik dinamikler çerçevesinde bütüncül biçimde sürmektedir. Bu çalışma, iki ülke arasındaki ilişkileri Suriye sahasındaki güvenlik dinamikleri, Doğu Akdeniz’de enerji rekabeti, ticaret koridorları, savunma sanayii gelişmeleri ve istihbarat faaliyetleri kapsamında incelemektedir. Nitel araştırma yöntemi seyrinde, söylem analizi ve literatür taraması doğrultusunda hazırlanan çalışmanın bulguları; karşılıklı güvensizlik ortamının oluştuğu ve farklılaşan stratejik öncelikler ile bölgesel nüfuz arayışlarının mevcut ilişkilerde yapısal bir nitelik kazandığı şekliyle ileri sürülebilir. Nitekim İsrail’in bölgesel güvenlik stratejileri ve Gazze bağlamında uluslararası kamuoyunda tartışılan askerî uygulamaları, diplomatik gerilimleri derinleştiren unsurlar arasında yer almaktadır. Bununla birlikte, iki ülkenin savunma teknolojileri ve istihbarat kapasitesindeki gelişmeler, karşılıklı caydırıcılığı güçlendiren bir denge mekanizması oluşturmaktadır. Türkiye ile İsrail rekabeti bu çerçevede hem çatışma riskini artıran hem de kapasite dönüşümünü hızlandıran ikili bir görünüm sergilemekte, bölgesel istikrarın sürdürülebilirliği büyük ölçüde rekabetin yönetim biçimine bağlı olduğu değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye
• İsrail
• Rekabet
• Jeopolitik
• Savunma
• İstihbarat.

Areas of Competition in Turkish-Israeli Relations: Dynamics of the Regional Power Struggle

Öz

The competition between Turkey and Israel continues in a comprehensive manner within the framework of regional security, diplomacy, and economic dynamics. This study examines the relations between the two countries in the context of security dynamics in Syria, energy competition in the Eastern Mediterranean, trade corridors, developments in the defense industry, and intelligence activities. Based on qualitative research methods and a literature review, the study’s findings suggest that an environment of mutual distrust has emerged, and that diverging strategic priorities and the pursuit of regional influence have taken on a structural nature within current relations. Indeed, Israel’s regional security strategies and military operations in the context of Gaza-which have been the subject of debate in the international community-are among the factors contributing to the escalation of diplomatic tensions. At the same time, developments in the defense technologies and intelligence capabilities of both countries are creating a balancing mechanism that strengthens mutual deterrence. Within this framework, the competition between Turkey and Israel presents a dual nature that both increases the risk of conflict and accelerates capacity transformation; the sustainability of regional stability is assessed to depend largely on how this competition is managed.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye
• Israel
• Rivalry
• Geopolitics
• Defense
• Intelligence.

Etik Beyan

Bu çalışma etik beyan gerektirmemektedir.

Teşekkür

Çalışmalarımda destekleri olan sevgili eşim Seda YILDIZ’a minnettarım.

Kaynakça

1. Ağaoğlu, A. T. (2024). Güvenlikten iş birliğine: Türkiye’nin Ortadoğu politikalarında değişim ve süreklilik. Iğdır Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11, 35-52. https://doi.org/10.58618/igdiriibf.1485453
2. Ismail, A. (2025). The Lebanese-Israeli Maritime Agreement: A Conflict Resolution Model or a Geopolitical Stopgap? Pólusok Folyóirat, 6(2), 58–73. https://doi.org/10.15170/PSK.2025.06.02.04
3. Arı, Y. (2024). Gölgede kalan yıkım: İsrail’in devlet destekli terörü ve soykırım trajedisi tarihi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 11(2), 639-665. https://doi.org/10.51702/esoguifd.1491769
4. Arslan, O. F., & Kazancı, B. A. (2025). The geopolitical significance of the Development Road in IMEC's future: An alternative to Belt and Road Project. Pamukkale University Journal of Social Sciences Institute, 69, 49-63. https://doi.org/10.30794/pausbed.1509836
5. Bınarcı, B. (2024). Stratejik ortam ve tehdit tanımlamaları çerçevesinde Türkiye’nin Suriye politikası (2002-2014). Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (80), 283-308. https://doi.org/10.51290/dpusbe.1454774
6. Çevik, V. A. (2025). Koridor savaşları çağında kalkınma yolu: Fırsatlar ve zorluklar. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(1), 249-267.
7. Çiçekçi, C. (2020). Türkiye’nin İsrail siyaseti: Yapısal, analitik ve dönemsel bir inceleme (2001-2016) (Doktora tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü).
8. Dağdeviren, I., & Kedikli, U. (2023). Devletin güvenlik ve terörle mücadele aracı olarak istihbarat yöntemleri ve önemli uygulama örnekleri: İngiltere, ABD, İsrail ve Türkiye. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 23(3),1351-1368. https://doi.org/10.11616/asbi.1327856

9. Darıcılı, A. B. (2019). Türkiye’nin siber güvenlik politikalarının analizi; Türkiye’nin siber güvenlik modeli için öneriler. TESAM Akademi Dergisi, 6(2), 11-33. https://doi.org/10.30626/tesamakademi.613517
10. Duran, M. A. (2024). Türkiye-İsrail ilişkileri ekseninde Türkiye’nin Orta Doğu politikası ve Filistin meselesine yaklaşımı (1948-1958). Atatürk Yolu Dergisi, (75), 159-175. https://doi.org/10.46955/ankuayd.1510619 Duran, B., & Yılmaz, N. (2011). Ortadoğu'da modellerin rekabeti: Arap Baharı'ndan sonra yeni güç dengeleri. SETA, (ss. 17-86).
11. Erdurmaz, A., & Bagci, H. (2024). Türkiye-Israel relations with the Justice and Development Party (AKP), under the shadow of Hamas. Jurnal ICMES, 8(1), 22-44. https://doi.org/10.35748/jurnalicmes.v8i1.195
12. Hashimova, L., & Şeyşane, V. (2025). Türkiye ve İsrail’in Suriye iç savaşına yönelik politikalarının karşılaştırmalı analizi (2011–2022). Anadolu Strateji Dergisi, 7(2), 1–30. https://doi.org/10.5281/zenodo.18085676
13. İstikbal, D. (2022). Türk savunma sanayii modeli ve teknolojik dönüşüm. SETA, (ss. 1-63).
14. Kahraman, Ö. F. (2019). Doğu Akdeniz enerji sarmalını İsrail enerji politikaları penceresinden değerlendirmek. Ortadoğu Çalışmaları Dergisi, 11(2), 420-438.
15. Karasoy, H. A. (2022). Yeni nesil savaş ve siber istihbarat. Güvenlik Bilimleri Dergisi, 11(1), 223-240. https://doi.org/10.28956/gbd.1015517
16. Kedikli, U., & Deniz, T. (2015). Enerji kaynakları mücadelesinde Doğu Akdeniz havzası ve deniz yetki alanları uyuşmazlığı. Alternatif Politika, 7(3), 399-423.
17. Köylü, M. (2018). Suriye, PYD/YPG yapılanması ve Zeytin Dalı Harekâtı. ASSAM Uluslararası Hakemli Dergi, 5(11), 70-86.
18. MİT Akademi. (2025). 12 Gün Savaşı ve Türkiye İçin Dersler. Erişim tarihi: 23 Şubat 2026, https://mia.edu.tr/uploads/f/01082025_1.pdf
19. Oruç, H. (2025a). Israel’s Syria policy: From civil war to revolution and from revolution to the present day. Cenk Journal, 1(1), 30-42. https://doi.org/10.5281/zenodo.15769927
20. Oruç, H. (2021b). Türkiye’nin İsrail, Filistin ve Ürdün politikaları. In B. Duran, K. İnat, & M. Caner (Eds.), Türk dış politikası yıllığı 2021 (ss. 169-197). SETA Yayınları.
21. Özsan, M. (2024). 2002-2022 yılları arasında Türkiye-İsrail ilişkilerinin değerlendirilmesi (Yüksek lisans tezi, İstanbul Gelişim Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü).
22. Özcan, G. (2005). Türkiye-İsrail ilişkilerinde dönüşüm: Güvenliğin ötesi. İstanbul: Türkiye Ekonomi ve Sosyal Etüdler Vakfı (TESEV).
23. Sarıaslan, F. (2019). Türkiye-İsrail ilişkilerinde değişmeyen dinamik: Ekonomi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 74(4), 1065-1102. https://doi.org/10.33630/ausbf.536442
24. Sezgin, Ş., & Sezgin, S. (2018). Dünya’da ve Türkiye’de savunma sanayi: Genel bir bakış. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 5(12), 1-19.
25. Seren, M. (2021). Türk istihbaratının değişen dinamikleri: Son 10 yılda reform, siyasa ve operasyonel açılım. TESAM Akademi Dergisi, 8(2), 371-405. https://doi.org/10.30626/tesamakademi.956792
26. Süvari, K., & Salihi, E. (2022). Suriye krizinde İsrail’in güvenlik politikaları: Tehditler ve fırsatlar. Ortadoğu Araştırmaları Dergisi, 2(2), 92-105.
27. Şayır, M. (2018). Arap basınında Türkiye araştırma imajında kırılma noktaları. Eskiyeni, 36, 73-87.
28. Şahin, G., & Güzel, S. (2021). Orta Doğu güvenliğinde yeni açılımlar ve İbrahim Antlaşması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15-28. https://doi.org/10.20875/makusobed.951573
29. Türkeş, İ., & Şahin, G. (2023). Karşılıklı bağımlılık kuramı çerçevesinde Türkiye İsrail ilişkileri: Ortak çıkarlar, beklentiler ve farklılıklar. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 75, 102-119. https://doi.org/10.51290/dpusbe.1133103
30. Yaycı, C. (2012). Doğu Akdeniz'de yetki alanlarının paylaşılması sorunu ve Türkiye. Bilge Strateji, 4(6), 1-70.
31. Yesevi, Ç. G. (2020a). İsrail-Türkiye ilişkilerinin değerlendirilmesi. 21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü. https://21yyte.org/tr/israil/i-srail-turkiye-i-liskilerinin-degerlendirilmesi
32. Yesevi, Ç. G. (2018b). İsrail istihbarat örgütleri ve güvenlik yapıları. İstanbul: Akademik Yayıncılık.
33. Yıldız, M. (2024a). Turkey's strategic "Development Road" project: Geopolitical impacts and regional opportunities. Anasay, 29, 63-73.
34. Yıldız, M. (2025b). İsrail dış politikasının temel dinamikleri: Tarihsel süreç üzerinden genel bir değerlendirme. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(Filistin Özel Sayısı), 34-53. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1580980
35. Yıldız, M. (2026c). Ortadoğu'da yeni denge arayışı: Türkiye için üç senaryo. Star Açık Görüş. http://www.star.com.tr/acik-gorus/orta-doguda-yeni-denge-arayisi-turkiye-icin-uc-senaryo-haber-2004404/
36. Yılmaz, N. (2024). Kalkınma Yolu Projesi’nin Irak ve Ortadoğu jeopolitiğine etkisi. Ulaştırma ve Altyapı Araştırma Makalesi, 1, 34-50.
37. Yoldaş, Ç. (2025). Küreselleşmenin savaş teknikleri üzerindeki etkisi: Hibrit savaş ve istihbarat. Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 9(38), 22. https://doi.org/10.52096/usbd.9.38.22
38. Uzer, U. (2011). Türkiye-İsrail ilişkilerinde bunalım. Ortadoğu Etütleri, 2(2), 137-168.