Fiziksel İnşadan Metinsel İnşaya: Türkiye'de Mimarlık Tarihi ve Tarihçiliğinin Serüveni
Öz
Mimarlık bilgi alanının modern anlamda şekillenişi; mimarlığın kurumsallaşması,
mimarın profesyonelleşmesi ve bir disiplin haline gelişiyle doğrudan ilintilidir. XV.
yüzyıldan itibaren başlayan bu süreçte mimarlık tarihi de XX. yüzyılın sonlarına
doğru artık özerk bilgi alanını tesis etmiştir. Bu metinde öncelikle, mimarlık tarihinin
mimarlığın genel literatürüyle olan ilişkileri irdelenecektir. Mimarlıktan ayrılan üç
ana alanla, mimarlığın şimdiki alt bilgi alanlarıyla ve yakın ilişkide olduğu sanat tarihi,
şehir tarihi gibi disiplinlerle kurulacak bilgi ağı söz konusu irdelemeyi ayrıntılandıracaktır.
Böylece mimarlık tarihi literatürünü değerlendirmek için bir altyapı oluşturulacaktır.
Metinde irdelenecek asıl nokta Türkiye’de mimarlık tarihi ve mimarlık tarihçiliğinin
seyri olacaktır. Bu seyir Antik, Bizans, Selçuklu, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemi
mimarlık tarihi literatürünü oluşturan önemli çalışmalarla örneklendirilecekir. Ara
başlıklardan anlaşılabileceği gibi, her çalışma aralığı bir takım kavramlar aracılığıyla
yorumlanmaya çalışılacaktır. En sonunda da mimarlık tarihi alanının yeni yönelimlerine
işaret edilecektir.
Anahtar Kelimeler
From Physical Construction to Textual Construction: History and the Historiography of Architecture in Turkey
Öz
The shaping of the sphere of architectural knowledge in the modern sense is directly
related to the institutionalization and professionalization of architecture. In a process
starting from the 15th century, architectural history began to constitute an independent
sphere of knowledge by the end of the 20th century. This paper first tackles
the relationship of architectural history with the general literature of architecture.
Then it elaborates on this analysis by establishing an information network between
the three main fields separating from architecture, the present sub-fields of architectural
knowledge and related disciplines like art history and urban history. Hence an
infrastructure will be laid for an analysis of the literature of architectural history.
The real focus of the paper will be the course of the history and the historiography of
architecture in Turkey. This course will be exemplified with leading works from the
Antiquity, Byzantium, Seljuks, Ottomans and the Republican Period. As can be
understood from the subheadings, each study period will be interpreted through
some concepts. In the end, the new orientation of the field of architectural history
will be pointed out.
Anahtar Kelimeler
