Ege Bölgesi Sahil Kuşağına Uyumlu Arpa (Hordeum vulgare L.) Çeşit ve Genotiplerinin Verim ve Bazı Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi

Öz

Bu Çalışma, Ege Bölgesi Sahil Kuşağına uygun ümitvar arpa hatlarının 2013-2014 üretim sezonunda verim ve kalite özelliklerini belirlemek amacıyla, Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü deneme tarlaları ile Karacabey Tarım İşletmesi tarlalarında kurulmuştur. Arazi denemeleri tesadüf blokları deneme deseninde, dört tekerrürlü tek deneme şeklinde yürütülmüştür. Denemede Ege Bölgesi Arpa Islah Araştırmaları projesinde ön plana çıkmış 20 adet arpa hattı ile beraber beş adet (Kaya7794, Akhisar 98, Hilal, Sancak ve Bayrak) tescilli çeşit standart olarak yer almıştır. Bu hat ve çeşitlere ait tane verimi (kg/da), bin tane ağırlığı (g), hektolitre ağırlığı (kg/hl), tane irilik oranı (%) ve protein oranı (%) özellikleri belirlenmiştir. Yürütülen çalışmada lokasyonların standartların ortalaması 359 kg/da olup deneme ortalamaları 395 kg/da olarak gerçekleşmiştir. Lokasyonlarda en yüksek standart 409 kg/da ile Sancak olurken, en düşük standart 290 kg/da ile Kaya7794 olmuştur. Lokasyonların ortalamasını 8 hat geçerken 506 numaralı hat 552 kg/da ile en yüksek verimi verirken 548 kg/da ile 523, 522 kg/da ile de 509 numaralı hat 2 inci ve 3 üncü sıraları almıştır. Verim bakımından Menemen lokasyonu ilk sırada yer almıştır. Yapılan elek analizinde 2.5+2.8 mm ve üzerinde %95 irilik değeri ile 512 numaralı hat ilk sırada yer alırken bunu %92 irilik değeri ile 511 numaralı hat takip etmiş standartlardan Hilal çeşidi %91 irilik değeri ile üçüncü sırada yer almıştır. Tane iriliği bakımından Karacabey lokasyonu ilk sırayı almıştır. Protein yüzdeleri bakımından Karacabey lokasyonu ilk sırayı almış, hektolitre ve 1000 tane ağırlıkları bakımında lokasyonlar birbirlerine yakın değerler vermişlerdir. Çalışma sonunda en yüksek tane verimi 506, 523 ve 509 numaralı hatlardan, en yüksek bin tane ağırlığı 508, 511 ve 521 numaralı hatlardan elde edilirken, 506, 515 numaralı hatlar ve Sancak en yüksek hektolitre ağırlığı değerlerine ulaşmıştır. En yüksek protein % si ise 515, 509, 507 ve 517 numaralı hatlardan elde edilmiştir. Sonuçlara göre, Ege Bölgesi sahil kuşağına uyumlu ümitvar arpa hatlarında; tane verimi ve bazı kalite kriterlerine göre 506, 523, 509, 522, 519, 512 ve 519 numaralı hatlar ümitvar olarak bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Arpa,Hordeum vulgare L.,verim,kalite

Determination of Improved Barley Lines and Varieties Suitable for The Coastal Areas Conditions of Aegean Region

Öz

This study was conducted to in 2013-14 growing seasons find out improved barley lines suitable for Aegean Agricultural Research Instutue and Karacabey agricultural enterprises field. Experimental design was completely randomized blocks desingns with four replications for the field trials. Following characters were assessed for 20 lines and five registered varieties (Akhisar98, Vamıkhoca98, Kaya7794, Bornova92, Hilal): grain yield (kg/da), 1000 grain weight (g),  hektoliter weight (kg/hl) and big grain rate (≥ 2.5 mm), and protein days to spikeling. In the end of the study, the high yield improved barley lines were lines 506.523 and 519, 1000 grain weights were higher for the lines 508.511 and 521 whereas lines 506.515 and Sancak had higher hektoliter. Protein rates were higher for the lines 515.505, 507 and 517 weight. According to results,  the improved barley lines 506, 523, 509, 522, 519, 512 and 519 were found out promising lines for The Coastal Areas of Aegean Regıon for high yield, and some more guality properties.

Anahtar Kelimeler

• Barley,Hordeum vulgare L.,grain yield,guality

Kaynakça

1. Anonim, 2007. T.C. Başbakanlık Türkiye İstatistik Kurumu, Ankara. http://www.tuik.gov.tr
2. Anonim, 2010. T.C. Başbakanlık Türkiye İstatistik Kurumu, Ankara. http://www.tuik.gov.tr
3. Atlı A., Koçak N., Köksel H. ve Tuncer T., 1989.Yemlik ve maltlık arpada kalite kriterleri ve arpa ıslah progamlarında kalite değerlendirmesi. Arpa Malt Semineri, Konya, s. 23-37
4. Bulgurlu Ş., 1971. Yemler. Ege Üni. Zir. Fak. Yayın No. 100. Ders Kitabı, Bornova, İzmir.
5. Elgün A., Türker S. ve Bilgiçli N., 2001. Tahıl ve ürünlerinde analitik kalite kontrolü. Selçuk Üniv. Ziraat Fak. Gıda Müh. Bölümü. Yay. No: 2, Konya
6. Engin A.,1989. Biralık arpalarda önemli kalite özellikleri ve bunların malt kalitesi üzerine etkileri.Arpa-Malt Semineri, S:38-41, Konya
7. Engin A., Başgül A. ve Özkara R., 1999. Orta Anadolu’da Hububat Tarımının Sorunları ve Çözüm Yolları Sempozyumu, 8-11 Haziran 1999, Konya, 524-531
8. Çölkesen M., Cesurer L., Yürürdurmaz C., Demirbağ V., Çiçek A., Başgül A. ve Engin A., 1999. Kahramanmaraş koşullarına uygun yüksek verimli arpa çeşitlerinin belirlenmesi. Türkiye 3. Tarla Bitkileri Kongesi (15-18 Kasım) Cilt 1 (Genel ve Tahıllar) s: 234-239, Adana

9. Kırtok Y. ve Genç İ., 1980. Çukurova koşullarında değişik kökenli arpa çeşitlerinin verim ve verim unsurları üzerine araştırmalar. TUBİTAK VII. Bilim Kongesi Yayın No: 552, TOAG Seri No: 115: 157-170
10. Kün E., 1988. Serin iklim tahılları ders kitabı. A.Ü.Z.F.Yayınları, Yayın No: 1032/299, s:187-195, Ankara
11. Poehlman M.I., 1985. Adaptation and distribution. barley, american society of agronomy Number 26 in the Series, Madison, Wisconsin
12. Sarı N., İmamoğlu A., 2007. Yazlık arpa (Hordeum vulgare L.) çeşitlerinin ege bölgesinde performanslarının belirlenmesi. Anadolu J. of AARI, 17(1): 1-7