Genotip x Çevre İnteraksiyonunun Ekmeklik Buğdayda (T. aestivum L.) Bazı Kalite Özellikleri Üzerine Etkisi
Öz
Bu araştırma, ekmeklik buğdayda bazı kalite kriterleri (bin tane
ağırlığı, hektolitre ağırlığı, protein oranı, gluten miktarı, gluten indeksi ve
zeleny sedimentasyon) üzerine; genotip, çevre ve genotip x çevre interaksiyonun
etkilerini belirlemek amacıyla 2015–2016 yılında Edirne1, Edirne2, Keşan,
Lüleburgaz ve Tekirdağ lokasyonlarında yürütülmüştür. Yirmi beş genotipten
oluşan deneme, (beş çeşit ve yirmi hat) Tesadüf Blokları Deneme Desenine göre
dört tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Araştırmada genotiplerin beş farklı
çevredeki bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı, protein oranı, gluten, gluten
indeksi ve zeleny sedimentasyonu incelenmiştir. Genotip, çevre ve genotip x
çevre interaksiyonun incelenen tüm özellikler üzerine etkileri istatistiki
olarak önemli bulunmuştur. Bu özellikler üzerine genotip ve çevre etkileri
farklı düzeylerde olmuştur. Çevrenin sedimentasyona etkisi en az olurken, bin
tane ve hektolitre ağırlığı üzerine etkisi en fazla olmuştur. Genotiplerin tüm
lokasyonlardaki ortalama bin tane ağırlığı; 29.9–48.1 (39.71) g, hektolitre
ağırlığı; 78.3–85.7 (81.84) kg/hl, protein oranı; %10.0–12.9 (11.09), gluten
miktarı; %25.4–39.5 (32.20), gluten indeksi; %18.8–93.1 (66.88), sedimentasyon
ise 18.9–59.7 (41.03) ml arasında değişmiştir. İncelenen kalite özelliklerinden
protein, gluten ve bin tane ağırlığı arasında önemli bir ilişki belirlenirken,
diğer yandan da zeleny sedimentasyon, gluten indeks ve hektolitre ağırlığı
arasında da önemli ilişki tespit edilmiştir. Protein, gluten ve bin tane
ağırlığı yönünden 18, 25 ve 14 nolu genotipler ile Aldane çeşidi, zeleny
sedimentasyon, gluten indeks ve hektolitre ağırlığı bakımından ise 7 nolu
genotip en kaliteli olarak belirlenmiştir. Tekirdağ ve Edirne2 lokasyonları en
kaliteli çevre, Edirne1 lokasyonu ise kalitesi en düşük çevre olarak
belirlenmiştir. Tüm kalite özellikleri yönünden Aldane, 3, 7 ve 25 nolu
genotipler en kaliteli, 21, 19 ve 4 nolu genotipler ise kalitesi en düşük
genotipler olarak belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Altınbaş M., Tosun M., Yüce S., Konak C., Köse E., A. ve Akçalı Can R., 2004. Ekmeklik Buğdayda (T. aestivum L.) Dane Verimi ve Bazı Kalite Özellikleri Üzerinde Genotip ve Lokasyon Etkileri, Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 41(1): 65-74
- Anonim, 1990. AACC standard 55-30 American Association of Cereal Chemists
- Anonymous, 2013. FAO Statistics Division, FAOSTAT-Agriculture, http://www.fao.org/ faostat (Erişim tarih: 21.01.2016)
- Atlı A., 1987. Kışlık Tahıl Üretim Bölgelerimizde Yetiştirilen Bazı Ekmeklik ve Makarnalık Buğday Çeşitlerinin Kaliteleri ile Kalite Karakterlerinin Stabilitesi Üzerine Araştırmalar. Türkiye Tahıl Sempozyumu, 6-9 Ekim 1987, Bursa, 443-454
- Atlı A., 1999. Buğday ve Ürünleri Kalitesi. Orta Anadolu’da Hububat Tarımının Sorunları ve Çözüm Yolları Sempozyumu. 8-11 Haziran 1999, Konya. 498-506
- Aydın N., Bayramoğlu H. O., Mut Z. ve Özcan H., 2005. Ekmeklik Buğday (Triticum aestivum L.) Çeşit ve Hatlarının Karadeniz Koşullarında Verim ve Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi. AÜZF Tarım Bilimleri Dergisi, 11 (3):257-262
- Aydoğan S., Göçmen Akçaçık A., Şahin M. ve Kaya Y., 2007. Ekmeklik buğday (T. aestivum L.) genotiplerinde verim ve bazi kalite özellikleri arasindaki ilişkiler. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi, Cilt 16. Sayı. 1-2
- Demir İ., Yüce S., Tosun M., Sekin Y., Köse E. ve Sever C., 1999. İleri Ekmeklik Buğday Hatlarının Bazı Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi Üzerinde Bir Çalışma. Türkiye 3. Tarla Bitkileri Kongresi, 15–20 Kasım 1999, Adana, Cilt I Genel Tahıllar: s. 354–356
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Turhan Kahraman
*
Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü, Edirne, Türkiye
Türkiye
İrfan Öztürk
Bu kişi benim
Remzi Avcı
Bu kişi benim
Hüsnü Aktaş
Bu kişi benim
MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ, KIZILTEPE MESLEK YÜKSEKOKULU
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Kasım 2017
Gönderilme Tarihi
22 Ekim 2017
Kabul Tarihi
30 Kasım 2017
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2017 Cilt: 26
Cited By
Ekmeklik Buğday (Triticum aestivum L.) Genotiplerinde Genotip ve Çevrenin Tane Verimi ve Bazı Kalite Özellikleri Üzerine Etkisinin Temel Bileşen ve GGE Biplot Analizleri ile Değerlendirilmesi
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi
https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.845127ERZİNCAN’DA KURU FASULYE ÜRETİMİNDE TESPİT EDİLEN ENTOMOLOJİK PROBLEMLER
European Journal of Science and Technology
https://doi.org/10.31590/ejosat.786977Bazı fakültatif buğday genotiplerinin farklı çevrelere tepkileri
Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.20289/zfdergi.728602Tohum Kaplamasında Kullanılan Bazı Pestisitlerin Mısırın Morfolojik Ve Kalite Özelliklerine Etkileri
Journal of the Institute of Science and Technology
https://doi.org/10.21597/jist.1026820