Aaker Marka Değeri Modeli çerçevesinde ayçiçek yağı tüketiminde tüketicilerin kooperatif markalarına ilişkin algıları

Öz

Amaç: Ayçiçek yağı, Türkiye’de yaygın olarak tüketilen temel gıda ürünlerinden biridir. Bu araştırmanın amacı, Çanakkale ilinde yaşayan tüketicilerin Trakyabirlik markasına yönelik algılarını Aaker’in Marka Değeri Modeli çerçevesinde incelemektir.

Tasarım / Metodoloji / Yaklaşım: Araştırma, Çanakkale ilinde ikamet eden 383 tüketici ile anket yöntemi kullanılarak yürütülmüştür. Marka farkındalığı, marka çağrışımları, algılanan kalite ve marka sadakati boyutları arasındaki ilişkiler spearman korelasyon analizi ile, reklam etkisi ise lojistik regresyon analizi ile değerlendirilmiştir.

Bulgular: Spearman korelasyon analizi sonuçları şu şekildedir: Marka farkındalığı ile marka çağrışımları arasında pozitif yönde ve güçlü düzeyde bir ilişki (ρ=0.821, p<.01); marka farkındalığı ile marka sadakati arasında pozitif yönde ve orta düzeyde bir ilişki (ρ=0.446, p<.01); marka farkındalığı ile algılanan kalite arasında pozitif yönde ve orta düzeyde bir ilişki (ρ=0.413, p<.01); marka çağrışımları ile marka sadakati arasında pozitif yönde ve orta düzeyde bir ilişki (ρ=0.471, p<.01); marka çağrışımları ile algılanan kalite arasında pozitif yönde ve orta düzeyde bir ilişki (ρ=0.443, p<.01); marka sadakati ile algılanan kalite arasında pozitif yönde ve orta düzeyde bir ilişki (ρ=0.524, p<.01) tespit edilmiştir. Lojistik regresyon analizi ise Trakyabirlik reklamlarını görmüş olan bireylerin markayı gelecekte kullanma olasılığının, reklamı görmeyenlere kıyasla 3.151 kat daha yüksek olduğunu ortaya koymuştur.

Pratik Uygulamalar: Araştırma, reklam faaliyetlerinin marka tercihleri üzerinde güçlü bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Bu doğrultuda, Trakyabirlik’in reklam ve tanıtım stratejilerini güçlendirmesi, marka bağlılığını artırmada önemli bir araç olabilir.

Özgünlük / Değer: Bu çalışma, Aaker’in Marka Değeri Modeli çerçevesinde kooperatif markalarına yönelik tüketici algısını değerlendiren nadir araştırmalardan biridir. Özellikle reklamın marka tercihi üzerindeki belirleyici rolünü ortaya koyması bakımından literatüre katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Marka sadakati
• lojistik regresyon
• pazarlama stratejisi
• algılanan kalite
• satın alma niyeti

Consumer perception of cooperative brands in sunflower oil consumption within the framework of the Aaker Brand Equity Model

Öz

Purpose: Sunflower oil is one of the staple food products widely consumed in Türkiye. This study aims to explore consumers’ perceptions of the Trakyabirlik brand within the framework of Aaker’s Brand Equity Model in the province of Çanakkale.

Design/Methodology/ Approach: The study was conducted with 383 consumers living in Çanakkale using a survey method. The relationships between brand awareness, perceived quality, and brand loyalty were analyzed with correlation analysis, while the impact of advertising was evaluated through logistic regression analysis.

Findings: The results of Spearman correlation analysis are as follows: A positive and strong relationship between brand awareness and brand associations (ρ = 0.821, p < .01); a positive and moderate relationship between brand awareness and brand loyalty (ρ = 0.446, p < .01); a positive and moderate relationship between brand awareness and perceived quality (ρ = 0.413, p < .01); a positive and moderate relationship between brand associations and brand loyalty (ρ = 0.471, p < .01); a positive and moderate relationship between brand associations and perceived quality (ρ = 0.443, p < .01); and a positive and moderate relationship between brand loyalty and perceived quality (ρ = 0.524, p < .01). Logistic regression analysis indicated that individuals who had seen Trakyabirlik advertisements were 3.151 times more likely to use the brand in the future compared to those who had not.

Practical Implications: The findings suggest that advertising activities have a substantial impact on brand preference. Improving advertising and promotional strategies could be an effective way for Trakyabirlik to boost brand loyalty.

Originality/Value: This study is one of the few that examines consumer perceptions of cooperative brands within the framework of Aaker’s Brand Equity Model. It contributes to the literature by highlighting the decisive role of advertising in brand preference.

Anahtar Kelimeler

• Brand loyalty
• logistic regression
• marketing strategy
• perceived quality
• purchase intention

Etik Beyan

The survey conducted within the scope of the research was found ethically appropriate by the Çanakkale Onsekiz Mart University Scientific Research and Publication Ethics Board at its meeting dated 07/12/2023 and numbered 15/11.

Kaynakça

1. Aaker, D. A. (1991), Managing Brand Equity: Capitalizing on the Value of a Brand Name. New York: The Free Press.
2. Aaker, D. A. (1996), Building Strong Brands. New York: The Free Press.
3. Alonso, L. C. (2008, June), Sunflower in Spain: Past and present trends in an international context. In Proc. 17th Int. Sunflower Conf., Córdoba, Spain (pp. 53–68).
4. Altundal Biyan, N. (2019), ”Measuring Consumer-Based Brand Value: The Case of Starbucks. Alanya Academic Review, 3(2), 151–164. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.538245.
5. Bal, H. S. G., Göktolga, Z. G., & Karkacıer, O. (2006), “Gıda güvenliği konusunda tüketici bilincinin incelenmesi (Tokat ili örneği)”. Tarım Ekonomisi Dergisi, 12(1 ve 2), 9-18.
6. Bhuvaneshwari, R., & Umamaheswari, R. (2013), “A Study on Consumer Preference Towards Sunflower Oil”. Intercontinental Journal of Marketing Research Review, 1(9), 43–55.
7. Chivu, M., & Stancıu, S. (2024), “The sunflower oil market in Romania: trends and perspectives from the processing industry”. Scientific Papers Series Management, Economic Engineering in Agriculture & Rural Development, 24(4).
8. Everest, B., Niyaz, Ö. C., Tan, S., & Yercan, M. (2018), “Tüketicilerin kooperatif markalı ürünleri tercihinin incelenmesi: Çanakkale İli Örneği”. Turkish Journal of Agricultural and Natural Sciences, 5(4), 516-522.

9. Kadakoğlu, B., & Yılmaz, H. (2022), “Türkiye’de uygulanan tarımsal destekleme politikalarının ayçiçeği üretimine etkisinin analizi”. Tarım Ekonomisi Dergisi, 28(1), 89-98.
10. Kaptanoğlu, R. Ö., Kılıçarslan, M., & Tosun, A. (2019), “Brand and brand awareness”. The Journal of Social Science, 3(5), 248-266.
11. Kınıklı, F., & Yercan, M. (2023), “Üreticilerin süt satış yeri kararında etkili olan faktörlerin analizi: Kooperatif ve özel sektör karşılaştırması”. Tarım Ekonomisi Dergisi, 28(2), 195-202.
12. Koçoğlu, C. M., & Aksoy, R. (2017), “Tüketici temelli marka denkliği bileşenleri arasındaki ilişkiler üzerine bir araştırma” International Journal of Economic and Administrative Studies (18), 71-90.
13. Meral, U.B. (2019), “Sunflower (Helianthus annuus L.) Plant: Its Importance and Production: An Overview”. International Journal of Life Sciences and Biotechnology, 2019. 2(2): p. 58–71.
14. Meral, Y., & Şahin, A. (2013), “Consumers' perception of geographically indicated products: The case of Gemlik olives”. KSÜ Journal of Natural Sciences, 16(4), 16–24.
15. Ministry of Agriculture, Agricultural Product Markets, Sunflower Report 2024, (2025, 28 July), Access address https://arastirma.tarimorman.gov.tr/tepge/Belgeler/PDF%20Tar%C4%B1m%20%C3%9Cr%C3%BCnleri%20Piyasalar%C4%B1/2024-Temmuz%20Tar%C4%B1m%20%C3%9Cr%C3%BCnleri%20Raporu/Ay%C3%A7i%C3%A7e%C4%9Fi%20Tar%C4%B1m%20%C3%9Cr%C3%BCnleri%20Piyasalar%C4%B1%20Raporu%20Temmuz-2024-v5.pdf.
16. Ministry of Agriculture, Sunflower Situation Forecast Report 2024, (2025, 28 July) Access address://arastirma.tarimorman.gov.tr/tepge/Belgeler/PDF%20Durum Tahmin%20Raporlar%C4%B1/2024%20DurumTahmin%20Raporlar%C4%B1/Ay%C3%A7i%C3%A7e%C4%9Fi%20Durum%20Tahmin%20Raporu%202024-404%20TEPGE.pdf .
17. Newbold, P. (1995), Statistics for Business and Economics, Prentice Hall Inc., USA. Page 1016.
18. Nunnally, J. C. (1978), Psychometric theory (2nd ed.). McGraw-Hill.
19. Oğuz, H., & Mete, O. (2017), “Branding in cooperatives and the relationship between consumers and cooperative products: The case of Torku”. Third Sector Social Economy Journal, 52(Special issue), 386–424.
20. Sapmaz, K., & Yercan, M. (2015), “Tüketicilerin market markalı ve üretici markalı gıda ürünü tercihlerinin analizi: İzmir ili örneği”. Journal of Agriculture Faculty of Ege University, 52(3), 317-325.
21. Sarıtaş, A., & Duran, G. (2017), “A Study on the Effect of Global Brand Perception on Consumer Behaviour”. Bartın University Journal of Economics and Administrative Sciences, 8(15), 325-342.
22. Semerci, A., & Durmuş, E. (2021), ”Analysis of Sunflower Oil Production in Türkiye”. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 9(1), 56-62.
23. Soare, E., & Chiurciu, I. A. (2018), Considerations concerning the worldwide production and marketing of sunflower seeds.
24. Sulubulut, M. (2023), The Effect of Image on Consumer Satisfaction and Purchasing Behaviour Towards Agricultural Sales Cooperative Products: The Case of Kırşehir (Master's thesis). Retrieved from the National Thesis Centre database (Thesis No. 781786).
25. Taşkın, Ç., & Akat, Ö. (2010), “Measurement of consumer-based brand equity using structural equation modelling and a study in the durable consumer goods sector”. Journal of Business and Economic Research, 1(2), 1-16.
26. Toklu, İ. T. (2017), “Consumer preferences for the attributes of sunflower oil: An exploratory study with conjoint analysis”. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 7(1), 39–55.
27. Topcu, Y., Turhan, B., & Uzundumlu, A. S. (2010), “Analysis of factors affecting Turkish sunflower oil consumer behavior: the case of Erzurum province”. Italian Journal of Food Science/Rivista Italiana di Scienza degli Alimenti, 22(2).
28. TUIK (2020), Turkish Statistical Institute Address-Based Population Registration System Results, 2019.
29. TUIK, Plant Production Statistics (2025, 28 July), Access address: https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=Tarim-111.
30. UN, United Nations (28 July 2025), Access address: https://www.un.org/en/desa/cooperatives-launch-2025-international-year.
31. USDA, Oilseeds: World Markets and Trade Report (2025, 28 July), Access address: https://apps.fas.usda.gov/psdonline/circulars/oilseeds.pdf.
32. Yercan, M. (2007), “Türkiye ve Avrupa Birliğinde tarımın örgütlenme deseni ve tarımsal kooperatifler”. Tarım Ekonomisi Dergisi, 13(1-2), 19-29.
33. Yüzbaşıoğlu, R. (2021), “Consumer Preferences for Cooperative Branded Products: The Case of Tokat Province Central District”. International Journal of Agricultural and Wildlife Sciences, 7(3), 477-484.