Aşçılık programı öğrencilerinin organik tarım ve organik ürünlere yönelik algıları

Öz

Amaç: Bu nitel çalışma, aşçılık programı öğrencilerinin organik tarım ve ürünlere ilişkin algı, bilgi düzeyi ve tercihlerini inceleyerek, aşçılık eğitimi programlarında sürdürülebilir gıda ve organik ürünlere yönelik farkındalığa katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Tasarım/Metodoloji/Yaklaşım: Temel nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş; bir meslek yüksekokulunda öğrenim gören 73 öğrenci (1. ve 2. sınıf) ile yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Veriler, içerik analiziyle tematik olarak değerlendirilmiştir.

Bulgular: Öğrenciler organik tarımı “kimyasal madde kullanılmayan” (%82.2) ve “doğal yöntemlere dayalı” (%64.4) olarak tanımlamakta; sağlık (%79.5) ve lezzet (%67.1) tercihlerin temel motivasyonlarıdır. Günlük yaşamda organik ürün kullanımı %86.3 oranında istenmesine rağmen erişim (%57.5) ve maliyet (%52.1) engel oluşturmaktadır. Eğitimde organik ürün bilgisi %75.3 oranında yetersiz bulunmakta; 2. sınıf öğrencileri çevresel farkındalık (%52.8) ve kendi üretim eğiliminde (%38.9) daha ileri düzeydedir.

Özgünlük/Değer: Çalışma, organik tarım politikalarının mutfak pratiğine yansımasını Türkiye’de ilk kez aşçılık öğrencileri özelinde nitel olarak ele almakta; sürdürülebilir mutfak eğitimi için müfredat revizyonu önerileriyle tarım ekonomisi ve gastronomi disiplinleri arasında disiplinlerarası katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Aşçılık eğitimi
• nitel araştırma
• organik tarım
• sürdürülebilir mutfak
• tüketici algısı

Etik Beyan

Amasya Üniversitesi Etik Kurulu'nun 10/07/2025 tarih ve E-30640013-108.01-274126 sayılı toplantısında etik açıdan uygun bulunmuştur

Culinary program students’ perceptions of organic farming and organic products

Öz

Purpose: This qualitative study aims to examine culinary program students’ perceptions, level of knowledge, and preferences regarding organic farming and organic products, and to contribute to raising awareness of sustainable food and organic products in culinary education programs.

Design/Methodology/Approach: A basic qualitative research design was adopted; data were collected from 73 students (1st and 2nd year) at a vocational school using a semi-structured interview form. The data were thematically analyzed through content analysis.

Findings: Students define organic farming as “free from chemicals” (82.2%) and “based on natural methods” (64.4%); health (79.5%) and taste (67.1%) are the primary drivers of preference. Despite an 86.3% desire to use organic products in daily life, access (57.5%) and cost (52.1%) pose significant barriers. Knowledge of organic products in culinary education is deemed insufficient (75.3%), while 2nd-year students exhibit higher environmental awareness (52.8%) and interest in self-production (38.9%).

Originality/Value: The study is the first in Turkey to qualitatively address the reflection of organic farming policies in kitchen practices through culinary students; it offers interdisciplinary contributions between agricultural economics and gastronomy by proposing curriculum revisions for sustainable culinary education.

Anahtar Kelimeler

• Culinary education
• qualitative research
• organic farming
• sustainable kitchen
• consumer perception

Etik Beyan

It was found ethically appropriate at the meeting of the Amasya University Ethics Committee dated 10/07/2025 and numbered E-30640013-108.01-274126.

Kaynakça

1. Akgül E. Barın S. Başyiğit Kılıç G. ve Bilecen Şen D. (2020), “Gıda Mühendisliği Bölümü Öğrencilerinin Organik Gıda Tüketim Tercihleri ve Algıları”, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 11(Ek Sayı 1), s.324-328. http://dx.doi.org/10.29048/makufebed.812139
2. Akgüngör, S. Miran, B. Akbay, C. Olhan, E. ve Nergis, N.K. (1999), İstanbul, Ankara ve İzmir İllerinde Tüketicilerin Çevre Dostu Tarım Ürünlerine Yönelik Potansiyel Talebinin Tahminlenmesi. Tarımsal Ekonomi Araştırma Enstitüsü, Ankara.
3. Akgüngör, S. Miran, B. and Akbay, C. (2010), "Consumer willingness to pay for organic products in urban Turkey", Journal of International Food and Agribusiness Marketing, Vol. 22 No. 3-4, pp.299-313. http://dx.doi.org/10.1080/08974431003641455
4. Aydın, B. (2026), “Gastronomi ve Mutfak Sanatları Öğrencilerinin Sürdürülebilir Gastronomi Algılarının Belirlenmesi”, GSI Dergileri Seri A: Turizm, Rekreasyon ve Spor Bilimlerindeki Gelişmeler, 9(1), s.163-181. http://dx.doi.org/10.53353/atrss.1795104
5. Aydoğdu, M.H. Kaya, F. Eren, M.E. ve Parlakçı Doğan, H. (2018), “Organik Ürün Tüketim Nedenleri Üzerine Bir Araştırma: Şanlıurfa Örneklemesi”, The Journal of Academic Social Science, 6(64), s.161-170. http://dx.doi.org/10.16992/ASOS.12764
6. Bahşi, N. ve Akça, A. (2019), “Tüketicilerin Organik Tarım Ürünlerine Bakış Açılarının Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma: Osmaniye ve Şanlıurfa İlleri Örneği”, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 22(1), s.26-34. http://dx.doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.443228
7. Baltacı, A. (2019), “Nitel Araştırma Süreci: Nitel Bir Araştırma Nasıl Yapılır?”, Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), s.368-388. http://dx.doi.org/10.31592/aeusbed.598299
8. Baş, M. Kahriman, M. Çakir Biçer, N. ve Seçkiner, S. (2024), "Türkiye'den Elde Edilen Sonuçlar: Tüketicileri Organik Gıda Satın Almaya Yönlendiren Faktörler Nelerdir? ", Foods, Vol. 13 No. 2, pp.302 http://dx.doi.org/10.3390/foods13020302

9. Bertoldo, J. Hsu, R. Reid, T. Righter, A. and Wolfson, J.A. (2022), "Attitudes and beliefs about how chefs can promote nutrition and sustainable food systems among students at a US culinary school", Public Health Nutrition, Vol. 25 No. 2, pp.498-510. http://dx.doi.org/10.1017/S1368980021003578
10. Bisenio, J.E. Moreno, J.E. Montales, C.L.B. and Recaña, G.M.A. (2025), "Student's perspective, interest, and awareness towards organic agriculture farming", International Journal of Research Publications, Vol. 165 No. 1, pp.67-71. http://dx.doi.org/10.47119/IJRP1001651120257485
11. Boz, İ. ve Kılıç, O. (2021), “Türkiye’de Organik Tarımın Gelişmesi İçin Alınması Gereken Önlemler”, Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi, 8(3), s.390-400. http://dx.doi.org/10.19159/tutad.980688
12. Boz, N. (2024), “Mutfakta Sürdürülebilir Gelecek: Gastronomi ve Mutfak Sanatları Eğitiminde Sürdürülebilirlik İncelemesi”, Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 7(1), s.29-41.
13. Bulut, E. (2018), “İstanbul İlinde Organik Gıda Tüketimini Etkileyen Özellikler Üzerine Bir Araştırma”, Yüksek Lisans Tezi. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Bursa.
14. Cakirli Akyüz, N. and Theuvsen, L. (2021), "Organic agriculture in Turkey: status, achievements, and shortcomings", Organic Agriculture, Vol. 11 No. 4, pp.501-517. http://dx.doi.org/10.1007/s13165-021-00362-2
15. Cohen, N. Fernandes N. D’Alessandro M. Tomaino Fraser K. and Greene J. (2025), "Developing a healthy and climate-friendly community college culinary curriculum", Gastronomy, Vol. 3 No. 1, pp.4. http://dx.doi.org/10.3390/gastronomy3010004
16. Creswell, J.W. (2013), Nitel Araştırma Yöntemleri: Beş Yaklaşıma Göre Nitel Araştırma ve Araştırma Deseni (M. Bütün ve S. B. Demir, Çev.), Pegem Akademi. Ankara.
17. Creswell, J.W. and Poth, C.N. (2018), Qualitative Inquiry and Research Design Choosing among Five Approaches (4th ed.), Sage Publications, Thousand Oaks.
18. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, (2023), 13.4 Organik Tarım Alanları ve Üretim Miktarları Çevresel Göstergeler, https://cevreselgostergeler.csb.gov.tr/organik-tarim-alanlari-ve-uretim-miktarlari-i-85837 (Erişim: 12.11.2025).
19. Dağıstan, E. Demirtaş, B. Yılmaz, Y. ve Tapkı, N. (2010), “Organik Ürün Tüketim Eğilimi”, Türkiye IX. Tarım Ekonomisi Kongresi, 22-24 Eylül, 2010, Şanlıurfa, Türkiye, s.312-319.
20. Demiryürek, K. (2011), “Organik Tarım Kavramı ve Organik Tarımın Dünya ve Türkiye’deki Durumu”, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 28(1), s.27-36.
21. Elo, S. and Kyngäs, H. (2008), "The qualitative content analysis process", Journal of Advanced Nursing, Vol. 62 No. 1, pp.107-115. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2007.04569.x
22. European Commission, (2022), Regulation (EU) 2018/848 on organic production and labelling of organic products. Official Journal of the European Union, https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2018/848/oj (Erişim: 12.11.2025).
23. FAO, (2021), Why is sustainable food and agriculture important? http://www.fao.org/ sustainability/backgroun d/en/ 08.11.2025 (Erişim: 08.11.2025).
24. FiBL and IFOAM, (2025), The World of Organic Agriculture: Statistics and Emerging Trends 2025, Research Institute of Organic Agriculture (FiBL) (Erişim: 10.11.2025).
25. Gaspar, M.C.d.M.P. Soar, C. Aguilera, M. Gomez, M.C. Celorio-Sardà, R. Comas-Basté, O. Larrea-Killinger, C. and Vidal-Carou, M.C. (2023), "Perceptions of food among college students in the field of food science: A food sustainability approach", Foods, Vol. 12 No. 5, pp.917. http://dx.doi.org/10.3390/foods12050917
26. Gökhan, O. ve Keskin, E. (2019), “Organik Gıda Kavramının Kelime İlişkilendirme Testi Aracılığıyla Analizi”, Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 7(4), s.3275-3289. http://dx.doi.org/10.21325/jotags.2019.528
27. Hsieh, H.-F. and Shannon, S.E. (2005), "Three approaches to qualitative content analysis", Qualitative Health Research, Vol. 15 No. 9, pp.1277-1288. http://dx.doi.org/10.1177/1049732305276687
28. IFOAM, (2009), One Earth, many minds annual report, (http://www.ifoam.bio/sites/default/files/page/files/ifoam_annual_report_2009.pdf) (Erişim: 10.11.2025).
29. İbiş, S. (2021), “Sürdürülebilir Gastronomide Organik Tarım ile İyi Tarım Uygulamalarının Yeri ve Önemi”, Sosyal, Beşerî ve İdari Bilimler Dergisi, 4(5), s.487-498. http://dx.doi.org/10.26677/TR1010.2021.731
30. Kurtuluş, S. Karapınar, E. ve Özkan, E. (2019), “Organik Ürün Tüketicilerinin Tipolojisi: Gönüllü Sadelik, Çevre Bilinci ve Değerler Açısından Pazar Bölümlerinin İncelenmesi”, Tüketici ve Tüketim Araştırmaları Dergisi, 11(1), s.107-142.
31. Lee, H.J. and Yun, Z.S. (2015), "Consumers’ perceptions of organic food attributes and cognitive and affective attitudes as determinants of their purchase intentions toward organic food", Food Quality and Preference, Vol. 39, pp.259-267. http://dx.doi.org/ 10.1016/j.foodqual.2014.06.002
32. McReynolds, K. Gillan, W. and Naquin, M. (2018), "An examination of college students’ knowledge, perceptions, and behaviors regarding organic foods", American Journal of Health Education, Vol. 49 No. 1, pp.48-55. http://dx.doi.org/10.1080/19325037.2017.1399837
33. Merriam, S. B. (2009), Qualitative Research: A Guide to Design and Implementation (2nd ed.), CA: Jossey-Bass. San Francisco.
34. Merriam, S.B. and Tisdell, E.J. (2015), Qualitative Research: A Guide to Design and Implementation (4th ed.). CA: Jossey-Bass. San Francisco.
35. Miles, M.B. and Huberman, A.M. (1994), Qualitative Data Analysis (2nd ed), Sage Publications, Thousand Oaks.
36. Mollaei, S. Minaker, L.M. Lynes, J.K. and Dias, G.M. (2023), "Perceptions and determinants of adopting sustainable eating behaviours among university students in Canada: a qualitative study using focus group discussions", International Journal of Sustainability in Higher Education, Vol. 24 No. 9, pp.252-298. http://dx.doi.org/10.1108/IJSHE-11-2022-0373
37. Nunez, G.H., Kovaleski, A.P. and Darnell, R.L. (2014), "Formal education can affect students’ perception of organic produce", HortTechnology, Vol. 24 No. 1, pp.64-70. http://dx.doi.org/10.21273/HORTTECH.24.1.64
38. Özdemir, S.S. (2022), “Organik Gıda Tüketiminin İki Güdüleyicisi Olarak Korku ve Haz: Türk Tüketiciler Üzerine Bir Araştırma”, OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 18(42), s.5651-5672. http://dx.doi.org/10.26466/opus.913999
39. Patton, M.Q. (2014), Nitel Araştırma ve Değerlendirme Yöntemleri (M. Bütün ve S. B. Demir (Çev.), Pegem Akademi. Ankara.
40. Sarıkaya, N. (2007), “Organik Ürün Tüketimini Etkileyen Faktörler ve Tutumlar Üzerine Bir Saha Çalışması”, Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (14), s.110-125. https://izlik.org/JA59TX29PS
41. Sırma, N. (2023), “Türkiye’nin Sürdürülebilir Gıda Sistem Dinamikleri”, Yüksek Lisans Tezi. İstanbul Topkapı Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
42. Sünnetçioğlu, A. Sünnetçioğlu, S. ve İstem, E. (2023), “Kendi Ürünlerini Yetiştiren Mutfak Şeflerinin Deneyimlerinin Sürdürülebilir Gastronomi Bakış Açısıyla Değerlendirilmesi”, Boyabat İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi E-Dergisi, 3(2), s.155-178. https://izlik.org/JA43UH42SH
43. Şahin, E. and Gök Demir, Z. (2023), "Decision tree analysis of sustainable and ethical food preferences of undergraduate students of gastronomy and culinary arts", Sustainability, Vol. 15 No. 4, pp.3266. http://dx.doi.org/10.3390/su15043266
44. Tahat, M.M. Alananbeh, K.M. Othman, Y.A. and Leskovar, D.I. (2020), "Soil health and sustainable agriculture", Sustainability, Vol. 12 No. 12, pp.4859. https://doi.org/ 10.3390/su12124859
45. Tarım ve Orman Bakanlığı, (2023), Organik Tarım İstatistikleri. Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü, https://www.tarimorman.gov.tr/Konular/Bitkisel-Uretim/Organik-Tarim/ Istatistikler (Erişim: 12.11.2025).
46. Türkiye Cumhuriyeti Resmî Gazete, (2004), 5262 Sayılı Organik Tarım Kanunu, Sayı: 25659, https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2004/12/20041203.htm (Erişim: 12.11.2025).
47. Ustaahmetoğlu, E. ve Toklu, İ.T. (2015), “Organik Gıda Satın Alma Niyetinde Tutum, Sağlık Bilinci ve Gıda Güvenliğinin Etkisi Üzerine Bir Araştırma”, Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(1), s.197-211. https://izlik.org/JA34SR43PU
48. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2022), Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (12. Baskı), Seçkin Yayıncılık. Ankara.