Türkiye’nin ilk iklim kanununa yönelik kamuoyu algıları, dezenformasyon, bilgi düzeyi ve destekleme niyeti analizi
Öz
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de 9 Temmuz 2025’te yürürlüğe giren ilk İklim Kanunu’na yönelik kamuoyu algısını analiz etmek ve bireylerin kanunu destekleme niyetlerini belirleyen bilişsel, normatif ve bilgi temelli faktörleri ortaya koymaktır. Çalışma, iklim yasalarına verilen desteğin yalnızca çevresel duyarlılık veya iklim değişikliğine inanma düzeyiyle açıklanıp açıklanamayacağını sorgulamayı hedeflemektedir.
Tasarım/Metodoloji/Yaklaşım: Araştırma nicel bir tasarıma sahiptir. Türkiye genelinde 926 katılımcıdan çevrim içi anket yöntemiyle toplanan veriler, Kısmi En Küçük Kareler Yapısal Eşitlik Modellemesi (PLS-SEM) kullanılarak analiz edilmiştir. Modelde bilgi düzeyi, dezenformasyon algısı, güven, iklim değişikliğine inanç, toplumsal beklenti ve İklim Kanunu’nu destekleme niyeti arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişkiler test edilmiştir.
Bulgular: Analiz sonuçları, İklim Kanunu’nu destekleme niyetinin en güçlü belirleyicisinin toplumsal beklenti olduğunu göstermektedir. Toplumsal beklenti, kanuna ilişkin bilgi düzeyi arttıkça güçlenmekte; olumsuz görüşler ve dezenformasyon algısı yükseldikçe zayıflamaktadır. Güven, iklim değişikliğine yönelik inancı güçlü biçimde şekillendirirken, iklim inancının destek niyeti üzerindeki doğrudan etkisi sınırlı kalmakta ve bu etki büyük ölçüde toplumsal beklenti üzerinden dolaylı olarak ortaya çıkmaktadır. Bulgular, rasyonel bilgi ile normatif algıların birlikte işlediğini göstermektedir.
Pratik uygulamalar: Sonuçlar, iklim politikalarının toplumsal kabulünü artırmak için teknik düzenlemelerden ziyade bilgilendirme, şeffaflık ve güven inşasına dayalı kamu iletişimi stratejilerinin önemine işaret etmektedir. Özellikle dezenformasyonla mücadeleye yönelik hedefli iletişim politikaları kritik görünmektedir. Sosyal çıkarımlar: Çalışma, iklim yasalarının toplumsal meşruiyetinin bireysel çevresel duyarlılıktan çok, toplumda oluşan ortak beklenti ve algılanan kamusal fayda üzerinden şekillendiğini ortaya koymaktadır.
Özgünlük/Değer Bu çalışma, Türkiye’nin ilk İklim Kanunu bağlamında kamuoyu desteğini ampirik olarak inceleyen ilk çalışmalardan biri olup, iklim politikalarına yönelik desteği bilgi, güven ve toplumsal beklenti etkileşimi üzerinden açıklayan bütüncül bir model sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Kaynakça
- Adger, W.N. (2006), Vulnerability. Global Environmental Change, 16(3), 268–281. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2006.02.006
- Ajzen, I. (1991), The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179–211. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T
- Akinwande, M. O., Dikko, H. G., & Samson, A. (2015), Variance inflation factor: as a condition for the inclusion of suppressor variable (s) in regression analysis. Open Journal of Statistics, 5(07), 754-767.
- Averchenkova, A., Fankhauser, S., & Finnegan, J. (2020), The impact of strategic climate legislation: Evidence from expert interviews on the UK Climate Change Act. Climate Policy, 21(2), 251–263. https://doi.org/10.1080/14693062.2020.1819190
- Bamberg, S., & Möser, G. (2007), Twenty years after Hines, Hungerford, and Tomera: A new meta-analysis of psycho-social determinants of pro-environmental behaviour. Journal of Environmental Psychology, 27(1), 14–25. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2006.12.002
- Bernauer, T., & Beiser-McGrath, L. F. (2016), Simple reframing unlikely to boost public support for climate policy. Nature Climate Change, 6(7), 680–683. https://doi.org/10.1038/nclimate2948
- Bodansky, D. (2016), The legal character of the Paris Agreement. Review of European, Comparative & International Environmental Law, 25(2), 142–150. https://doi.org/10.1111/reel.12154
- Brulle, R. J. (2010), From environmental campaigns to advancing the public dialog: Environmental communication for civic engagement. Environmental Communication, 4(1), 82–98. https://doi.org/10.1080/17524030903522397
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Tarım Politikaları
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
23 Haziran 2026
Yayımlanma Tarihi
26 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
19 Aralık 2025
Kabul Tarihi
30 Nisan 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 32 Sayı: 1