Araştırma Makalesi

Türkiye’nin ilk iklim kanununa yönelik kamuoyu algıları, dezenformasyon, bilgi düzeyi ve destekleme niyeti analizi

Cilt: 32 Sayı: 1 26 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Türkiye’nin ilk iklim kanununa yönelik kamuoyu algıları, dezenformasyon, bilgi düzeyi ve destekleme niyeti analizi

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de 9 Temmuz 2025’te yürürlüğe giren ilk İklim Kanunu’na yönelik kamuoyu algısını analiz etmek ve bireylerin kanunu destekleme niyetlerini belirleyen bilişsel, normatif ve bilgi temelli faktörleri ortaya koymaktır. Çalışma, iklim yasalarına verilen desteğin yalnızca çevresel duyarlılık veya iklim değişikliğine inanma düzeyiyle açıklanıp açıklanamayacağını sorgulamayı hedeflemektedir.

Tasarım/Metodoloji/Yaklaşım: Araştırma nicel bir tasarıma sahiptir. Türkiye genelinde 926 katılımcıdan çevrim içi anket yöntemiyle toplanan veriler, Kısmi En Küçük Kareler Yapısal Eşitlik Modellemesi (PLS-SEM) kullanılarak analiz edilmiştir. Modelde bilgi düzeyi, dezenformasyon algısı, güven, iklim değişikliğine inanç, toplumsal beklenti ve İklim Kanunu’nu destekleme niyeti arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişkiler test edilmiştir.

Bulgular: Analiz sonuçları, İklim Kanunu’nu destekleme niyetinin en güçlü belirleyicisinin toplumsal beklenti olduğunu göstermektedir. Toplumsal beklenti, kanuna ilişkin bilgi düzeyi arttıkça güçlenmekte; olumsuz görüşler ve dezenformasyon algısı yükseldikçe zayıflamaktadır. Güven, iklim değişikliğine yönelik inancı güçlü biçimde şekillendirirken, iklim inancının destek niyeti üzerindeki doğrudan etkisi sınırlı kalmakta ve bu etki büyük ölçüde toplumsal beklenti üzerinden dolaylı olarak ortaya çıkmaktadır. Bulgular, rasyonel bilgi ile normatif algıların birlikte işlediğini göstermektedir.

Pratik uygulamalar: Sonuçlar, iklim politikalarının toplumsal kabulünü artırmak için teknik düzenlemelerden ziyade bilgilendirme, şeffaflık ve güven inşasına dayalı kamu iletişimi stratejilerinin önemine işaret etmektedir. Özellikle dezenformasyonla mücadeleye yönelik hedefli iletişim politikaları kritik görünmektedir. Sosyal çıkarımlar: Çalışma, iklim yasalarının toplumsal meşruiyetinin bireysel çevresel duyarlılıktan çok, toplumda oluşan ortak beklenti ve algılanan kamusal fayda üzerinden şekillendiğini ortaya koymaktadır.

Özgünlük/Değer Bu çalışma, Türkiye’nin ilk İklim Kanunu bağlamında kamuoyu desteğini ampirik olarak inceleyen ilk çalışmalardan biri olup, iklim politikalarına yönelik desteği bilgi, güven ve toplumsal beklenti etkileşimi üzerinden açıklayan bütüncül bir model sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Malatya Turgut Özal Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Araştırma Etik Kurulu'nun 17.07.2025 tarih ve 37 sayılı toplantısında etik açıdan uygun bulunmuştur (E-Belge Sayı No: E-35841939-050-316517, E-Belge Tarihi: 21.07.2025).

Kaynakça

  1. Adger, W.N. (2006), Vulnerability. Global Environmental Change, 16(3), 268–281. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2006.02.006
  2. Ajzen, I. (1991), The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179–211. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T
  3. Akinwande, M. O., Dikko, H. G., & Samson, A. (2015), Variance inflation factor: as a condition for the inclusion of suppressor variable (s) in regression analysis. Open Journal of Statistics, 5(07), 754-767.
  4. Averchenkova, A., Fankhauser, S., & Finnegan, J. (2020), The impact of strategic climate legislation: Evidence from expert interviews on the UK Climate Change Act. Climate Policy, 21(2), 251–263. https://doi.org/10.1080/14693062.2020.1819190
  5. Bamberg, S., & Möser, G. (2007), Twenty years after Hines, Hungerford, and Tomera: A new meta-analysis of psycho-social determinants of pro-environmental behaviour. Journal of Environmental Psychology, 27(1), 14–25. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2006.12.002
  6. Bernauer, T., & Beiser-McGrath, L. F. (2016), Simple reframing unlikely to boost public support for climate policy. Nature Climate Change, 6(7), 680–683. https://doi.org/10.1038/nclimate2948
  7. Bodansky, D. (2016), The legal character of the Paris Agreement. Review of European, Comparative & International Environmental Law, 25(2), 142–150. https://doi.org/10.1111/reel.12154
  8. Brulle, R. J. (2010), From environmental campaigns to advancing the public dialog: Environmental communication for civic engagement. Environmental Communication, 4(1), 82–98. https://doi.org/10.1080/17524030903522397

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Tarım Politikaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

23 Haziran 2026

Yayımlanma Tarihi

26 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

19 Aralık 2025

Kabul Tarihi

30 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 32 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Bayramoğlu, Z., Candemir, S., & Doğan, H. G. (2026). Türkiye’nin ilk iklim kanununa yönelik kamuoyu algıları, dezenformasyon, bilgi düzeyi ve destekleme niyeti analizi. Tarım Ekonomisi Dergisi, 32(1), 231-247. https://doi.org/10.24181/tarekoder.1845483
AMA
1.Bayramoğlu Z, Candemir S, Doğan HG. Türkiye’nin ilk iklim kanununa yönelik kamuoyu algıları, dezenformasyon, bilgi düzeyi ve destekleme niyeti analizi. TED - TJAE. 2026;32(1):231-247. doi:10.24181/tarekoder.1845483
Chicago
Bayramoğlu, Zeki, Serhan Candemir, ve Hasan Gökhan Doğan. 2026. “Türkiye’nin ilk iklim kanununa yönelik kamuoyu algıları, dezenformasyon, bilgi düzeyi ve destekleme niyeti analizi”. Tarım Ekonomisi Dergisi 32 (1): 231-47. https://doi.org/10.24181/tarekoder.1845483.
EndNote
Bayramoğlu Z, Candemir S, Doğan HG (01 Haziran 2026) Türkiye’nin ilk iklim kanununa yönelik kamuoyu algıları, dezenformasyon, bilgi düzeyi ve destekleme niyeti analizi. Tarım Ekonomisi Dergisi 32 1 231–247.
IEEE
[1]Z. Bayramoğlu, S. Candemir, ve H. G. Doğan, “Türkiye’nin ilk iklim kanununa yönelik kamuoyu algıları, dezenformasyon, bilgi düzeyi ve destekleme niyeti analizi”, TED - TJAE, c. 32, sy 1, ss. 231–247, Haz. 2026, doi: 10.24181/tarekoder.1845483.
ISNAD
Bayramoğlu, Zeki - Candemir, Serhan - Doğan, Hasan Gökhan. “Türkiye’nin ilk iklim kanununa yönelik kamuoyu algıları, dezenformasyon, bilgi düzeyi ve destekleme niyeti analizi”. Tarım Ekonomisi Dergisi 32/1 (01 Haziran 2026): 231-247. https://doi.org/10.24181/tarekoder.1845483.
JAMA
1.Bayramoğlu Z, Candemir S, Doğan HG. Türkiye’nin ilk iklim kanununa yönelik kamuoyu algıları, dezenformasyon, bilgi düzeyi ve destekleme niyeti analizi. TED - TJAE. 2026;32:231–247.
MLA
Bayramoğlu, Zeki, vd. “Türkiye’nin ilk iklim kanununa yönelik kamuoyu algıları, dezenformasyon, bilgi düzeyi ve destekleme niyeti analizi”. Tarım Ekonomisi Dergisi, c. 32, sy 1, Haziran 2026, ss. 231-47, doi:10.24181/tarekoder.1845483.
Vancouver
1.Zeki Bayramoğlu, Serhan Candemir, Hasan Gökhan Doğan. Türkiye’nin ilk iklim kanununa yönelik kamuoyu algıları, dezenformasyon, bilgi düzeyi ve destekleme niyeti analizi. TED - TJAE. 01 Haziran 2026;32(1):231-47. doi:10.24181/tarekoder.1845483

              

Dergimiz 2020 yılından itibaren Scopus veri tabanında taranmaya başlanmıştır.

Tarım Ekonomisi Dergisi, DergiPark'ın sunduğu LOCKSS sistemini kullanır. Arşivleme sistemi hakkında daha fazla bilgi için LOCKSS web sitesini ziyaret edebilirsiniz.
Depo Politikası : Arşiv Dünyasında, hakemli makalelere CrossRef tarafından sağlanan bir DOI numarası atanır.

 This website is licensed under the Creative Commons Attribution 4.0 International License.