GSM Operatörlerinin Baz İstasyonlarından Kaynaklanan Hukuki Sorumluluğu

Öz

Günümüzde cep telefonları günlük hayatın ve iş hayatının ayrılmaz bir parçası olarak görülmektedir. Cep telefonu kullanımındaki artışla birlikte haberleşmenin kesintisiz ve aksamadan gerçekleşebilmesi için ilgili altyapının sağlanması gerekmektedir. Gereken altyapının sağlanmasına yönelik her geçen gün daha fazla baz istasyonuna ihtiyaç̧ duyulmakta, söz konusu ihtiyaç̧ özellikle kalabalık şehirlerde kurulan baz istasyonu sayısının gün geçtikçe artmasına ve baz istasyonlarının kaçınılmaz olarak yerleşim alanlarına yakın yerlerde kurulmasına sebep olmaktadır. Bu durum ise baz istasyonunun yakınındaki yerleşim yerlerinde yaşayan kişileri tedirgin etmekte ve bu kişiler baz istasyonlarının yaydıkları elektromanyetik dalgalar sebebiyle sağlıklarının tehdit edildiğini öne sürerek baz istasyonlarını işleten GSM operatörlerinin sorumluluklarına başvurmaktadırlar. Yargıtay’ın GSM operatörlerinin sorumluluklarının var olup olmadığına yönelik farklı kararları olduğu gibi sorumluluğun varlığına hükmettiği durumlarda da zaman zaman benzer olaylar bakımından farklı sorumluluk sebeplerine dayandığı görülmektedir. Bu nedenle çalışmamızda baz istasyonlarının işletilmesinden kaynaklı olarak GSM operatörlerinin hukuki sorumluluklarının mevcut olup olmadığı sorusuna cevap aranmıştır. Bu kapsamda baz istasyonu işletilmesi sonucunda gündeme gelebilecek olan kusursuz sorumluluk halleri incelenmiş̧ ve bunların yanında baz istasyonu işleten GSM operatörlerinin dar anlamda haksız fiil veya sözleşmesel sorumluluğunun doğmasının mümkün olup olmadığı ayrıca ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

• baz istasyonu
• baz istasyonu işletilmesi
• zarar
• tazminat
• tehlike sorumluluğu
• yapı malikinin sorumluluğu
• taşkın kullanım

Gesetzliche Haftung von Mobilfunkanbieter im Zusammenhang mit Basisstationen

Öz

Legal Liability of GSM Operators Arising from The Operation of a Base Station

Öz

Nowadays, mobile phones are seen as an integral part of both daily and business life. With the increase in the use of mobile phones, it is necessary to provide the relevant infrastructure in order to ensure uninterrupted and punctual communication. There is an increased need for base stations to provide the necessary infrastructure, and this need causes an unavoidable rise of the number of base stations established especially in crowded cities and in areas close to settlements. This situation makes the people living in the settlements near the base station uneasy and these people apply to the responsibilities of the GSM operators, claiming that their health is threatened due to the electromagnetic waves emitted by the base stations. It is seen that the Turkish Court of Appeal has different decisions regarding the existence of liabilities of GSM operators. Whereas there are cases in which it has ruled that there is liability, from time to time it is based on different reasons for the liability of GSM operators in terms of similar events. This study aims to find an answer to the question of whether GSM operators have legal liabilities due to the operation of base stations. In this context, the cases of strict liability that may arise as a result of the operation of the base station are examined and it is also discussed whether it is possible for the GSM operators to have tortious act or contractual liability in the narrow sense.

Anahtar Kelimeler

• base station
• base station operation
• damage
• compensation
• danger liability
• property owner’s liability
• excessive use

Kaynakça

1. AKİPEK Jale , “Gayrimenkul Malikinin Mesuliyetinin Hukukî Neticeleri”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, 1955.
2. ANTALYA O. Gökhan , Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Cilt V: 1, 2, 2. Bası, Seçkin Yayıncılık, 2019.
3. BAYSAL Başak, Haksız Fiil Hukuku, On İki Levha Yayıncılık, 2019.
4. BREHM Roland, “Die Entstehung durch unerlaubte Handlungen, Art. 41 -61 OR Schweizerisches Zivilgesetzbuch, Das Obligationenrecht”, Berner Kommentar, 4. Auflage, Stämpfli Verlag, 2013.
5. BUDZİNSKİ Bernd Irmfried /HUTTER Hans-Peter Hutter, “Mobilfunkschäden Ansichtssache?” NVwZ (2014), 418-422.
6. BÜYÜKSAĞİŞ Erdem, “Tehlike Esasına Dayanan Genel Sorumluluk Kuralı Üzerine Eleştirel Değerlendirmeler”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, (2006) 8(1) 1-20.
7. CANBOLAT Ferhat/ ZORLUOĞLU YILMAZ Ayça, ‘Baz İstasyonlarının Sebep Olduğu Zararlardan Doğan Sorumluluğun Hukuki Niteliği’ (2020) (42) TAAD 409-448.
8. ÇEKİN Mesut Serdar, İstanbul Şerhi Türk Borçlar Kanunu- Yürürlük Kanunu C. I, 71. Madde (3. Bası, Vedat Kitapçılık, 2019).

9. ÇEKİN Mesut Serdar , Tehlike Sorumluluğu (On İki Levha Yayıncılık, 2016).
10. DALCI Nurcihan, “TBK. Md. 71 Bağlamında İlaç Üreticisinin Tehlike Sorumluluğu”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Eylül-Ekim 2014, S: 114, 49-78.
11. EISENSCHMID Norbert, “BGB § 535 Inhalt und Hauptpflichten des Mietvertrags” in Schmidt-Futterer, Mietrecht Großkommentar des Wohn- und Gewerberaummietrechts, 14. Auflage, C.H. Beck, 2019.
12. EREN Fikret , Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 25. Bası, Yetkin Yayınları 2020.
13. EREN Fikret , Mülkiyet Hukuku, 4. Bası, Yetkin Yayınları, 2011.
14. ERTEN Ali, Türk Borçlar Hukukuna Göre Bina ve İnşa Eseri Sahiplerinin Sorumluluğu, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, 2000.
15. HAVUTCU Ayşe , Türk Hukukunda Örtülü Bir Boşluk: Üreticinin Sorumluluğu, Ankara 2005.
16. İMRE Zahit, Doktirinde ve Türk Hukukunda Kusursuz Mesuliyet Halleri İsmail Akgün Matbaası, 1949.
17. KATZENMEİER Christian, “BGB § 823 Schadensersatzpflicht”, Nomos Kommentar (Ed.) Barbara Dauner- Lieb/Werber Langen, 4. Auflage, Nomos Verlag, 2021.
18. KOÇ Nevzat, Bina ve Yapı Eseri Malikinin Hukukî Sorumluluğu, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Döner Sermaye İşletmesi Yayınları, 1990.
19. KORKUSUZ Refik, “Hukukumuzda Tehlike Sorumluluğu Uygulaması ve Yeni Borçlar Kanunu Tasarısındaki Düzenleme”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Sorumluluk ve Tazminat Hukuku Sempozyumu, Gazi Üniversitesi İletişim Fakültesi Basımevi, 2009, 147-209.
20. KORKUSUZ Refik/ KORKUSUZ Halit,“Baz İstasyonlarının Yaydığı Elektromanyetik Zararlardan Doğan HukukiSorumluluk”, Yeni Yüzyıl Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2013, C: 1, S: 1, 105-126.
21. OCAKTAN M. Esin/AKDUR Recep, “Cep Telefonu Teknolojisi ve Sağlık”, Türkiye Klinikleri Tıp Bilimleri Dergisi, 2008, C: 28, S: 1, 58-65.
22. OFTİNGER Karl / STARK Emil W. , Schweizerisches Haftpflichtrecht, Band II/2, Schulthess Polygraphischer Verlag, 1989.
23. OĞUZMAN M. Kemal/ ÖZ M. Turgut, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, C. I, 18. Bası, Vedat Kitapçılık, 2020.
24. OĞUZMAN M. Kemal/ ÖZ M. Turgut, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, C. II, 15. Bası, Vedat Kitapçılık, 2020.
25. OĞUZMAN M. Kemal/SELİÇİ Özer/OKTAY-ÖZDEMİR Saibe , Eşya Hukuku, Filiz Kitabevi, 2020.
26. ÖZEL Kadir Can, “Hukuki Boyutuyla Baz İstasyonları”, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İzmir, 2018.
27. ÖZSUNAY Ergun, Türk Hukukunda Gerçek Bir Boşluk: Yapımcının Sorumluluğu (Amerikan ve Alman Çözümleri ile “Strasbourg Sözleşmesi” ve “AET Yönerge Önerisi”nin Işığında Türk Hukukuna İlişkin Düşünceler ve “Oluşacak Hukukumuz”un Yönlendirilmesine İlişkin Öneriler, BATİDER, Haziran 1979, C. X, Sayı: 1, s. 97- 158.
28. PETEK Hasan, Taşınmaz Malikinin Hukuka Uygun Taşkınlıklardan Sorumluluğu (Yetkin Yayınları, 2005).
29. ROBERTO Vito, Haftpflichtrecht, Stämpfli Verlag, 2013.
30. SARAÇ Senem, Türk Borçlar Kanunu’nda Tehlike Sorumluluğu (On İki Levha Yayıncılık, 2013).
31. SARAÇOĞLU Simge, Türk Borçlar Kanunu Kapsamında Yapı Malikinin Sorumluluğu, On İki Levha Yayıncılık, 2019.
32. ŞEN A. Fulya/ŞEN Y. Furkan, “Sosyal Medya, İletişim Hakkı ve İfade Özgürlüğü”, Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2015, C: 17, S:2, 122-136.
33. TANDOĞAN Haluk , Kusura Dayanmayan Sözleşme Dışı Sorumluluk Hukuku Turhan Kitabevi, 1981.
34. TEKİNAY Selahattin Sulhi , Taşınmaz Mülkiyetinin Takyitleri, Filiz Kitabevi, 1988.
35. ULUSAN İlhan, Fedakârlığın Denkleştirilmesi İlkesi ve Uygulama Alanı, 2. Baskı, Vedat Kitapçılık, 2012.
36. YÜCEL Özge , Türk Borçlar Kanunu’na Göre Genel Tehlike Sorumluluğu, Seçkin Yayıncılık, 2014.
37. WİDMER Pierre, “Produktehaftung - Konzept und Umsetzung” in Produktsicherheit und Produkthaftung - Neue Herausforderungen für schweizerische Unternehmen (Ed.) Walter Fellmann/Andreas Furrer, Stämpfli Verlag AG, 2011, 101-119.
38. WİDMER Pierre / WESSNER Pierre, Revision und Vereinheitlichung des Haftpflichtrechts, Erläuternder Bericht, Bern, 2000.
39. ZEVKLİLER Aydın, İmar Kurallarına Aykırı ve Zarar Verici İnşaat, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, 1982.