Sigorta Tahkiminde Hakemin Reddi Üzerine Bazı Tespit ve Düşünceler

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 2, 395 - 434, 30.12.2025

Efe Dırenisa , Anıl Köroğlu

https://doi.org/10.59933/tauhfd.1851334

https://izlik.org/JA62TP86WA

Öz

Adil yargılanma hakkının unsurlarından birisi, davanın bağımsız ve tarafsız mahkemelerde görülmesidir. Bu nedenle, gerek devlet mahkemesindeki yargılamada gerekse tahkim yargılamasın-da tarafsız olmayan hâkimin/hakemin davadan ayrılmasına yönelik çeşitli hukukî çareler öngö-rülmüştür. Bu hukukî çarelerden birisi de hâkimin/hakemin reddi kurumudur. Hâkimin reddine ilişkin düzenlemelere aynı zamanda sigorta tahkiminin düzenlendiği Sigortacılık Kanunu’nda da rastlanılmaktadır. Bu Kanun’da hakemin reddi sebepleri bakımından Hukuk Muhakemeleri Kanu-nu’na atıf yapılmış; ret süreci bakımından ise kendine özgü bir düzenleme getirilmiştir. Bununla birlikte, gerek ret sebepleri gerekse de ret prosedürü konusunda önemli boşlukların mevcut olduğu görülmektedir. Bu çalışmada, sözü edilen boşluklar tespit edilmiş ve uygulanması gereken hükümle-rin neler olduğu ortaya konulmuştur. Özellikle hukuk mahkemelerinde görülen davalarda yapılan hâkimin reddi talepleri hakkında verilen yargısal kararların çeşitli açılardan sigorta tahkiminde yapılan ret taleplerine ilişkin süreçlerde de uygulanabilir olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Tahkim , sigorta tahkim , hakem , hakemin reddi , hâkimin reddi

Einige Feststellungen und Überlegungen zur Ablehnung des Schiedsrichters im Ver-sicherungsschiedsverfahren

https://izlik.org/JA62TP86WA

Öz

Some Observations and Reflections on the Challenge of Arbitrators in Insurance Arbitration

https://izlik.org/JA62TP86WA

Öz

One element of the right to a fair trial is that the case be heard by independent and impartial tribunals. Accordingly, both in proceedings before state courts and in arbitration, various legal mechanisms exist to secure the removal of a decision-maker who lacks impartiality. One such mechanism is the recusal/challenge of the decision-maker. Provisions on recusal also appear in the Insurance Law, which regulates insurance arbitration. That Law refers to the Code of Civil Procedure for the grounds on which an arbitrator may be challenged, while establishing a sui generis procedure for conducting the challenge. Nevertheless, there are significant gaps regarding both the grounds and the procedure. This study identifies those gaps and sets out which provisions ought to apply. In particular, it finds that judicial decisions rendered on motions to recuse judges in civil courts can, mutatis mutandis, be applied to challenge proceedings in insurance arbitration.

Anahtar Kelimeler

Arbitration; insurance arbitration; arbitrator; challenge of the arbitrator; recusal (disqualification) of the judge

Kaynakça

• AKKANAT, Halil / ATALI, Murat / SEVEN, Vural, Yargıtay Kararlarında Sigorta Tahkimi, Yetkin Yayınları, Ankara, 2022,
• ALANGOYA, H. Yavuz / YILDIRIM, M. Kâmil / DEREN-YILDIRIM, Nevhis, Medenî Usul Hukuku Esasları, 7. Bs., İstanbul, 2009.
• ATALI, Murat / ERMENEK, İbrahim / ERDOĞAN, Ersin: Medenî Usûl Hukuku, 6. Bs., Yet-kin Yayınları, Ankara, 2023.
• BEGGİ, Yusuf Enes, Sigorta Hukukundan Kaynaklanan Uyuşmazlıkların Sigorta Tahkim Komisyonu Nezdinde Çözümlenmesi, Platon, İstanbul, 2023.
• BİLGE, Necip / ÖNEN, Ergun, Medenî Yargılama Hukuku Dersleri, 3. Bs., Sevinç Matbaası, Ankara, 1978.
• BUDAK, Ali Cem, “Sigortacılıkta Tahkim, Sigortacılık Kanunu’nun 30. Maddesi, HMK’nun Yürürlüğe Girmesi ve 6327 Sayılı Kanun Değişikliğinden Sonra Nasıl Yorumlanmalı-dır?” Uluslararası Ticaret ve Tahkim Hukuku Dergisi, C. 2, Y. 2013, S. 2, (s. 53-69).
• BULUT YAMAÇ, Tuğba, Sigorta Sözleşmelerinden Doğan Uyuşmazlıklarda Tahkim, Seçkin, Ankara, 2024.
• CAN, Mehmet Çelebi, "Sigorta Tahkim Sürecine Kısa Bir Eleştiri”, TAAD, Y. 16, S. 53, 2025, s. 577-606.
• DEKAK, Mehmet Tuğberk, Sigorta Tahkiminde Yargılama Usulü, Yetkin Yayınları, Ankara, 2019.
• EKŞİ, Nuray, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda Tahkim, 2. Bs., Beta, İstanbul, 2019.
• KARASU, Rauf, “Sigorta Tahkimi ile İlgili Güncel Sorunlar ve Çözüm Önerileri”, TAAD, Y. 7, S. 26, 2016, s. 49-69.
• KAYIHAN, Şaban / SELANİK, Atakan Adem, Sigorta Hukukunda Alternatif Çözüm Yolları ve Tahkim Usulü, 3. Bs., Seçkin, Ankara, 2024.
• KALE, Serdar / TUNÇ YÜCEL, Müjgan, “Sigortacılık Kanununda Tahkim”, Halûk Konuralp Anısına Armağan, C. I, Yetkin Yayınları, Ankara, 2009, s. 461-477.
• KURT KONCA, Nesibe, “Sigorta Uyuşmazlıklarının Tahkim Yoluyla Çözümü”, Prof. Dr. Fırat Öztan’a Armağan, C. I, Turhan Kitabevi, Ankara, 2010 (s. 1343-1365).
• KURU, Baki, Hukuk Muhakemeleri Usulü, C. I, 6. Bs., Demir Demir, İstanbul, 2001.
• KÖROĞLU, Anıl, Yargı Kararlarında Medenî Usûl Hukuku, C. II, Yetkin Yayınları, Ankara, 2025.
• ÖZDAMAR, Mehmet, “Sigorta Hukukunda Uyuşmazlıkların Çözümünde Tahkim Siste-mi”, GÜHFD, C. XVII, Y. 2013, S. 1-2, s. 831-855.
• ÖZTEK, Selçuk, “Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu Yönünden Sigortacılıkta Tahkime Bakış”, MİHDER, Y. 2009, C. 2 (13), s. 221-249.
• ROSENBERG, Leo / SCHWAB, Karl Heinz / GOTTWALD, Peter, Zivilprozessrecht, 18. Aufl., C.H Beck, München, 2018.
• VURAL SEMERCİOĞLU, Tuğba, “5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu’nda Yer Alan Tahkim Hükümleri ile 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’ndaki Tahkim Hükümleri-nin Karşılaştırılması”, Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, (Özel Sayı), C. XIII, S. 2, Y. 2016, (s. 269-312).
• TANRIVER, Süha, Medenî Usul Hukuku, C. I, 6. Bs, Yetkin Yayınları, Ankara, 2024.
• ULAŞ, Işıl, “Sigortacılıkta Tahkim”, BATİDER, C. XXIV, Y. 2007, S. 21, s. 240-266 (Tah-kim).
• ULAŞ, Işıl, Sigortacılıkta Tahkim Hukuku -Sigortacılık Tahkiminde Yeni Gelişmeler ve Uygula-malar, Turhan Kitabevi, Ankara, 2022 (Gelişmeler).
• UMAR, Bilge, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Şerhi, 2. Bs., Yetkin Yayınları, Ankara, 2014.
• YEŞİLOVA ARAS, Ecehan / YEŞİLOVA, Bilgehan, “Sigortacılık Tahkimi – Sigorta Tahkim Usulü ve Ayırdedici Özellikleri (Sigortacılık Kanunu m. 30), Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 8 (Özel), s. 275-379.