Yatırım Yoluyla Türk Vatandaşlığına Alınan Kişilerin On Sekiz Yaşını Dolduran Çocuklarının Vatandaşlık Durumunun Anayasal Açıdan Değerlendirilmesi

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 2, 543 - 583, 30.12.2025

Volkan Aslan

https://doi.org/10.59933/tauhfd.1851352

Öz

Birkaç yıl öncesine kadar, ergin olmadıkları dönemde ebeveynleri ile birlikte yatırım yoluyla istisnai Türk vatandaşlığına alınma talebinde bulunan çocuklar ebeveynlerinin başvurusu üzerinden vatandaşlık hakkı kazanabilmekteydi. Ancak, herhangi bir mevzuat değişikliği yapılmaksızın, İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü bu uygulamaya son vermiş; anne veya babanın başvurusu sonuçlandığında çocuk ergin hale gelmişse, artık bu yolla vatandaşlık kazandırılmamaya başlanmıştır. Uygulama değişikliğine karşı açılan davalarda, ilk aşamada idare mahkemeleri ve ilgili bölge idare mahkemesi başvurucular lehine kararlar vermiştir. Ancak, kesin karar verme yetkisine sahip ilgili bölge idare mahkemesi, herhangi bir gerekçe sunmaksızın içtihadını değiştirmiştir. Bu durum, kanunilik ilkesi başta olmak üzere birçok anayasal ilkeye aykırı olup vatandaşlık başvurusu reddedilen kişilerin temel hak ve özgürlüklerinin ihlaline yol açmaktadır. Türkiye Büyük Millet Meclisi, vakit kaybetmeden, yatırım yoluyla Türk vatandaşlığına alınacak kişilerin çocuklarının hangi koşullarda vatandaşlık hakkı kazanacağını açıkça düzenleyen bir kanun çıkarmalıdır.

Anahtar Kelimeler

İstisnai vatandaşlık kazanımı , yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı , çocukların vatandaşlık hakkı

Teşekkür

Bu makale, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanlığının 10/03/2025 tarihli ve 3229339 sayılı yazısı ile görevlendirilmemin ardından hazırlamış olduğum ve daha önce herhangi bir yerde yayımlanmayan bilimsel mütalaanın değişikliklerle ve eklemelerle yayına hazırlanmış halidir. Bu çerçevede makalede yararlanılan, Ankara İdare Mahkemeleri ve Ankara Bölge İdare Mahkemesi tarafından verilen kararların tamamı ile bu kararlara konu olaylar ve ilgili belgeler Av. Dr. Aytuğ Büyükatak ile Av. Zeynep Güven’den temin edilmiştir. Söz konusu katkıları için Av. Dr. Aytuğ Büyükatak’a ve Av. Zeynep Güven’e çok teşekkür ederim.

Der Staatsangehörigkeitsstatus Volljähriger Kinder Beim Erwerb der türkischen Staatsangehörigkeit Durch Investition: Eine Verfassungsrechtliche Analyse

Öz

Constitutional Assessment of the Citizenship Status of Adult Children in Turkish Citizenship-by-Investment

Öz

Until a few years ago, although they would acquire citizenship at a later stage than their parents, minor children who applied jointly with their parents for exceptional acquisition of Turkish citizenship through investment could, after a certain lapse of time, derive citizenship rights based on their parents’ successful application. Subsequently, the General Directorate of Population and Citizenship Affairs unilaterally abandoned this practice without any legislative amendment. Under the revised approach, if the child had attained the age of majority by the time the parent’s application was finalized, citizenship through the parent’s application ceased to be granted. Judicial challenges to this administrative shift initially resulted in rulings in favor of the applicants, both before administrative courts of first instance and the relevant regional administrative court. Nevertheless, the competent regional administrative court, which is empowered to issue final judgments on disputes regarding citizenship acquisitions, later altered its established jurisprudence without providing any reasoning whatsoever. Such a development constitutes a violation of the principle of legality, among other fundamental constitutional and administrative tenets, and amounts to an infringement upon the fundamental rights and freedoms of individuals whose citizenship applications are denied. The Grand National Assembly of Türkiye should, without undue delay, enact explicit statutory provisions delineating the precise conditions under which the minor children of persons acquiring Turkish citizenship through investment may be eligible for such citizenship.

Anahtar Kelimeler

Exceptional acquisition of citizenship , Turkish citizenship by investment , children’s right to citizenship

Kaynakça

• AKYILMAZ Bahtiyar/SEZGİNER Murat/KAYA Cemil, Açıklamalı İçtihatlı Türk İdari Yargılama Hukuku, Savaş Yayınevi, Ankara, 2019.
• ARIKAN Cengiz, Türk Anayasa Hukukunda Yasama Yetkisinin Devredilmezliği İlkesi, Yetkin, Ankara, 2011.
• ARSLAN ÖNCÜ Gülay, Özel Yaşama ve Aile Yaşamına Saygı Hakkı, Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru El Kitapları Serisi – 8, Avrupa Konseyi, Ankara, 2019.
• ÇELİK Neşe Baran, “Güncel Gelişmeler Işığında Türk Vatandaşlığının İstisnai Haller Kapsamında Kazanılması”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, C. 130, 2017, 357 - 418.
• EGELİĞİ Ömer Emrullah, “Yurt Dışında Yaşayan Türk Vatandaşlarının Oy Hakkı ve Temsili”, Türk Alman Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 6, 2024, 386 - 444.
• ERDEM Bahadır, Türk Vatandaşlık Hukuku, 7. Baskı, Beta, İstanbul, 2019.
• EREN Abdurrahman, Anayasa Hukuku Dersleri: Genel Esaslar-Türk Anayasa Hukuku, 6. Baskı, Seçkin, Ankara, 2024.
• ERKAN Mustafa, “Türk Vatandaşlığı Kanununda 7039 Sayılı Kanun ile Yapılan Değişikliklerin İncelenmesi”, Public and Private International Law Bulletin, C. 39, S. 2, 2019, 415 - 446.
• ERSBØLL Eva, “The Right to a Nationality and the European Convention on Human Rights”, Human Rights in Turmoil: Facing Threats, Consolidating Achievements, Stéphanie Lagoutte/Hans-Otto Sano/Peter Scharff Smith (ed.), Martinus Nijhoff, 2006, 249 – 270.
• GÖZLER Kemal, İdare Hukuku, C. I, Ekin, Bursa, 2019.
• GÜNERBÜYÜK Uygar, Yabancıların Taşınmaz Alımı ile Vatandaşlık Kazanmaları: Uygulamacı El Kitabı, 2. Baskı, Seçkin, Ankara, 2023.
• İNCEOĞLU Sibel, “Adil Yargılanma Hakkı”, İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi ve Anayasa: Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru Kapsamında Bir İnceleme, 2. Baskı, Sibel İnceoğlu (ed.), Beta, İstanbul, 2013, 209 – 286.
• KAYA Talat, “Dünyadaki Örnekler Işığında Yatırım Yoluyla Vatandaşlık Uygulamasına Eleştirel Bir Bakış”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 12, 2021, 115-132.
• KAYALI, Didem, “Etkili Vatandaşlık İlkesi ile Yatırım Yoluyla Vatandaşlık Programları Üzerine Bazı Düşünceler”, Public and Private International Law Bulletin, C. 43, 2023, 105 – 137.
• ÖZTÜRK Necla, Yatırım Yoluyla İkamet Etme ve Vatandaşlık Kazanma, On İki Levha, İstanbul, 2022.
• YÜKSEK Elif, Türk Vatandaşlığının Yatırım Yoluyla Kazanılması, Yetkin Yayınları, Ankara, 2023.
• • AYM, E: 2008/19, K: 2010/17, T: 28/01/2010.
• • AYM, E: 2015/15, K: 2015/118, T: 23/12/2015.
• • AYM, E: 2021/88, K: 2021/105, T: 30/12/2021.
• • AYM, E: 2021/84, K: 2022/117, T: 13/10/2022.
• • AYM, E: 2020/67, K: 2022/139, T: 09/11/2022.
• • AYM, E: 2023/104, K: 2023/177, T: 11/10/2023.
• • AYM, E: 2018/96, K: 2023/222, T: 27/12/2023.
• • AYM, E: 2023/115, K: 2024/13, T: 18/01/2024.
• • AYM, E: 2023/110, K: 2024/35, T: 01/02/2024.
• • AYM, E: 2023/49, K: 2024/54, T: 22/02/2024.
• • AYM, E: 2023/79, K: 2024/80, T: 14/03/2024.
• • AYM, Onurhan Solmaz Başvurusu [1.B.], B. No: 2012/1049, T: 26/03/2013.
• • AYM, Türkan Bal Başvurusu [GK], B. No: 2013/6932, T: 06/01/2015.
• • AYM, Halime Sare Aysal Başvurusu [GK], B. No: 2013/1789, T: 11/11/2015.
• • AYM, Semra Bekiroğlu ve Diğerleri Başvurusu [1.B.], B. No: 2013/6717, T: 16/12/2015.
• • AYM, Murat Cihangiroğlu Başvurusu [2.B.], B. No: 2014/952, T: 22/09/2016.
• • AYM, Yavuz Çıtak Başvurusu, B. No: 2014/2421, T: 21/06/2017.
• • AYM, Hakan Altıncan Başvurusu [GK], B. No: 2016/13021, T: 17/05/2018.
• • AYM, Fatih Saraman Başvurusu [GK], B. No: 2014/7256, T: 27/02/2019.
• • AYM, Aynura Safarzade Başvurusu [1.B.], B. No: 2018/24825, T: 04/05/2020.
• • AYM, Elmaz Kırımlı Başvurusu [2.B.], B. No: 2018/35678, T: 21/10/2020.
• • AYM, Feyzullah Caner Başvurusu [1.B.], B. No: 2017/31906, T: 18/11/2020.
• • AYM, A.S. Başvurusu [1.B.], B. No: 2018/31431, T: 03/03/2022.
• • AYM, Recep Yılmaz Yazıcıoğlu Başvurusu [2.B.], B. No: 2017/33714, T: 25/05/2022.
• • AYM, Yusuf Açıkgül Başvurusu, B. No: 2018/37665, T: 29/03/2023.
• • AYM, Ziya Metehan Arısoy Başvurusu [2.B.], B. No: 2019/22055, 15/11/2023.
• • AYM, Fatih Özaltın ve İbrahim Esinler Başvurusu [GK], B. No: 2019/17374, T: 29/11/2023.
• • AYM, Ahmet Muhammet Çay Başvurusu, B. No: 2020/9481, T: 18/04/2024.
• • AYM, Kemal Gömi Başvurusu, B. No: 2020/12572, T: 21/05/2024.
• • AYM, Bayram Altın Başvurusu [GK], B. No: 2021/32528, T: 29/05/2024.
• • AYM, Mustafa Akyıldız Başvurusu [2.B.], B. No: 2020/23302, T: 02/10/2024.
• • AYM, Ahlam Muhamed Başvurusu [2.B.], B. No: 2020/34394, T: 02/10/2024.
• • AYM, Mehmet Çetin Başvurusu [1.B.], B. No: 2020/23944, T: 03/10/2024.
• • Ankara 9. İdare Mahkemesi, E: 2023/2171, K: 2024/814, T: 09/05/2024.
• • Ankara 12. İdare Mahkemesi, E: 2024/43, K: 2024/964, T: 30.05.2024.
• • Ankara 5. İdare Mahkemesi, E: 2024/408, K: 2024/942, T: 31.05.2024.
• • Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi, E: 2020/2923, K: 2020/2523, T: 19.11.2020.
• • Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdare Dava Dairesi, E: 2022/2520, K: 2022/2652, T: 10/06/2022.
• • Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi, E: 2024/6218, K: 2024/4491, T: 11.09.2024.
• • Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi, E: 2024/6291, K: 2024/7751, T: 09.12.2024.
• • Case of Karassev v. Finland, Application No: 31414/96, Decision, 12/01/1999.
• • Case of Maaouia v. France, Application No: 39652/98, Judgment, 05/10/2000, Dissenting Opinion of Judge Loucaides Joined by Judge Traja.
• • Case of Sergey Smirnov v. Russia, Application No: 14085/04, Decision, 06/07/2006.
• • Case of Genovese v. Malta, Application No: 53124/09, Judgment, 11/10/2011.
• • Case of Ramadan v. Malta, Application No: 76136/12, Judgment, 21/06/2016.
• • Case of Alpeyeva and Dzhalagoniya v. Russia, Application Nos: 7549/09, 33330/11, Judgment, 12/06/2018.
• • Case of Ahmadov v. Azerbaijan, Application No: 32538/10, Judgment, 30/01/2020.
• • Affaire Ghoumid et Autres c. France, Requête No: 52273/16 et 4 autres, Arrêt, 25/06/2020.
• • Affaire Zeggai c. France, Requête No: 12456/19, Arrêt, 13/10/2022.