Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Tüketici Çevre Bilinci Algılarının İncelenmesi: Karma Yöntem Araştırması

Öz

Araştırmanın amacı sosyal bilgiler öğretmen adaylarının küresel iklim değişikliği farkındalıklarını incelemek ve konuya yönelik görüşlerini tespit etmektir. Bu nedenle araştırma karma araştırma yöntemlerinden açıklayıcı ardışık desen kullanılarak yürütülmüştür. Katılımcıların belirlenmesinde kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Buna göre, 357 sosyal bilgiler öğretmen adayından nicel veri toplanmış, nicel veriler analiz edildikten sonra aynı grubun içinden farkındalık düzeyi yüksek çıkan adaylardan 20 kişi gönüllük esasına göre seçilerek görüşme yapılmıştır. Bu kapsamda veri toplama aracı olarak “Küresel İklim Değişikliği Farkındalık Ölçeği”, “Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu” ve “Kişisel Bilgi Formu” kullanılmıştır. Nicel veriler betimsel istatistik yöntemleriyle nitel veriler ise içerik analiziyle çözümlenmiş ve toplanan veriler birleştirilerek yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda sosyal bilgiler öğretmen adaylarının küresel iklim değişikliği farkındalıklarının yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının küresel iklim değişikliği farkındalık düzeylerinin cinsiyet, sınıf, çevre eğitimi ile ilgili ders alma ve çevre koruma amaçlı kuruluşlara üye olma değişkenlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı belirlenirken küresel iklim değişikliği farkındalık düzeyleri ile çevre konulu görsel yayınları takip etme değişkeni arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın nitel bulgularından elde edilen sonuçların nicel bulgulardan elde edilen sonuçlarla benzerlik gösterdiği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Küresel iklim değişikliği
• farkındalık
• sosyal bilgiler
• öğretmen adayı

Consumer Environmental Consciousness Perceptions of Social Studies Teacher Candidates: Mixed Method Research

Öz

The aim of the research is to determine the consumer environmental awareness perception levels of social studies teacher candidates and their views on the issue. For this reason, the research was carried out using the combining pattern, which is one of the mixed research methods. The study group of the research consisted of 357 social studies teacher candidates determined by convenient sampling method in the quantitative section, and 20 social studies teacher candidates determined through easily accessible case sampling, one of the purposive sampling methods, in the qualitative section. In this context, "Consumer Environmental Awareness Perception Scale", "Semi-Structured Interview" and "Personal Information Form" were used as data collection tools. Quantitative and qualitative data were analysed by descriptive statistical methods and content analysis respectively and the collected data were combined and interpreted. As a result of the research, it was determined that the social studies teacher candidates' perceptions of consumer environmental awareness were high. Similarly, it was found that a statistically significant difference existed in the participating in environmental activities variable in favor of those who participated in environmental activities. It was also determined that the results obtained from the quantitative findings of the research were similar to the results obtained from the qualitative findings.

Anahtar Kelimeler

• Consumer environmental awareness
• perception
• social studies
• teacher candidate

Kaynakça

1. Akçay, S., & Pekel, F. O. (2017). Öğretmen adaylarının çevre bilinci ve çevresel duyarlılıklarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi [Investigation of prospective teachers’ environmental awareness and sensitivity in terms of different variables]. Elementary Education Online, 16(3), 1174-1184.
2. Aksu, C. K. (2014). Üniversite çalışanlarının sürdürülebilir tüketime yönelik tutumlarının belirlenmesi: Kafkas Üniversitesi örneği [Determining the attitudes of university employees towards sustainable consumption: The example of Kafkas University]. (Publication No. 363013) [Master thesis, Kafkas University]. National Thesis Center.
3. Ardoin, N. M., Bowers, A. W., & Gaillard, E. (2020). Environmental education outcomes for conservation: A systematic review. Biological Conservation, 241, 108224.
4. Artun, H., Uzunöz A., & Akbaş, Y. (2013). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının çevre okur-yazarlık düzeylerine etki eden faktörlerin değerlendirilmesi [The evaluation of the factors affecting the levels of environmental literacy of social science prospectıve teachers]. Pamukkale University Journal of Education, 34(34), 1-14.
5. Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır? [Qualitative research process: How to conduct a qualitative research?]. Ahi Evran University Institute of Social Sciences Journal, 5(2), 368-388.
6. Bhatia, M., & Jain, A. (2017). Development of multi-item measurement scale for green consumer behaviour. International Journal of Society Systems Science, 9(3), 199-221.
7. Boyraz, S., & Tepe, M. E. (2019). Verilerin analizi [Analysis of data]. In G. Ocak (Ed.), Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri [Scientific research methods in education]. (pp. 274-320). Pegem.
8. Bülbül, Y., & Yılmaz, A. (2019). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının çevre, çevre eğitim ve çevresel vatandaşlık kavramlarına ilişkin görüşleri [Views of prospective social studies teachers on the concepts of environment, environmental education and environmental citizenship]. Journal of International Social Sciences Education, 5(2),165-183.

9. Carleton-Hug, A., & Hug, J. W. (2010). Challenges and opportunities for evaluating environmental education programs. Evaluation and Program Planning, 33(2), 159-164.
10. Coddington, W. (1993). Environmental marketing’s new relationship with corporate environmental management. Environmental Quality Management, 2(3), 297-302.
11. Coelho, F., Pereira, M. C., Cruz, L., Simoes P., & Barata, E. (2017). Affect and the adoption of pro-environmental behaivour: A structural model. Journal of Environmental Psychology, 54, 127-138.
12. Cordes, C., & Miller, E. (2000). Fool’s gold: A critical look at computers in childhood (ED445803). ERIC. https://eric.ed.gov/?id=ED445803
13. Creswell, J. W. (2021). A concise introduction to mixed methods research. Sage.
14. Çelik, S., Başaran T., Gökalp M. R., Yeşildal, M., & Han O. (2016). Hemşirelik ve tıp öğrencilerinin çevre sorunlarına yönelik tutumları [Nursing department and medical faculty students’ attitudes towards environmental problem]. Journal of Health Science and Profession, 3(2), 91-98.
15. Daniel, E. G. S., Sivapalan, S., Lee, K. E., & Nadeson, T. (2022). The missing pedagogical link for Malaysian environmental citizenship: An emerging model of interconnectedness of knowledge domains and values mediation. Journal of International and Comparative Education, 11(1), 1-22.
16. Demir, E., & Yalçın, H. (2014). Türkiye’de çevre eğitimi [Environmental education in Turkey]. Turkish Journal of Scientific Reviews, 7(2), 7-18.
17. Demirbaş, M., & Pektaş, H. M. (2009). İlköğretim öğrencilerinin çevre sorunu ile ilişkili temel kavramları gerçekleştirme düzeyleri [Elementary students’ levels of realization of basic concepts related with environment problem]. Necatibey Faculty of Education Electronic Journal of Science and Mathematics Education, 3(2), 195-211.
18. Diken, E. H., & Sert-Çıbık, A. (2009). İlköğretim bölümü öğretmen adaylarının çevre bilincinin cinsiyete göre değişiminin incelenmesi [The investigation of pre-service primary teachers’ levels of environmental consciousness according to gender]. Journal of Bayburt Education Faculty, 4(1), 14-25.
19. Dikmenli, Y., & Konca, A. S. (2016). Tüketici çevre bilinci algı ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışması [Validity and reliability study of environmental consciousness scale]. Journal of Theory and Practice in Education, 12(6), 1273-1289.
20. Dolenc-Orbanić, N., & Kovač N. (2021). Environmental awareness, attitudes, and behaviour of preservice preschool and primary school teachers. Journal of Baltic Science Education, 20(3), 373-388.
21. Durmuş, E., & Kınacı, M. K. (2021). Opinions of social studies teacher education students about the impact of environmental education on ecological literacy. Review of International Geographical Education Online, 11(2), 482-501.
22. Elliott, P., Duerk, C., & Rodenburg, J. (2020). Activating teacher candidates in community-wide environmental education: The pathway to stewardship and kinship project (EJ1267559). https://eric.ed.gov/?id=EJ1267559
23. Ergin, D. Y. (2019). Environmental awareness of teacher candidates. World Journal of Education, 9(1), 152-161.
24. Fernandez-Manzanal, R., Rodriguez-Barreiro, L., & Carrasquer, J. (2007). Evaluation of environmental attitudes: Analysis and result of a scale applied to university students. Science Education, 91(6), 988-1009.
25. Fidell, S., Tabachnick, B., Mestre, V., & Fidell, L. (2013). Aircraft noise-induced awakenings are more reasonably predicted from relative than from absolute sound exposure levels. The Journal of the Acoustical Society of America, 134(5), 3645-3653.
26. Gordon-Wilson, S., & Modi, P. (2015). Personality and older consumers’ green behaviour in the UK. Futures, 71, 1-24.
27. Görmez, K. (2015). Çevre sorunları [Environmental problems]. Nobel.
28. Gül, Ş., & Özay-Köse, E. (2015). Öğretmen adaylarının çevre sorumluluğuna bağlı tüketim bilinç düzeylerinin belirlenmesi [Determination of prospective teachers’ consumption consciousness levels depending on environmental responsibility]. International Journal of Turkish Education Sciences, 2015(4), 334-345.
29. Ichsan, I. Z., Sigit, D. V., & Miarsyah, M. (2018). Learning environment: Gender profile of students’ pro-environmental behavior [PEB] based on green consumerism. Tadris: Jurnal Keguruan Dan Ilmu Tarbiyah, 3(2), 97-107.
30. Karademir, E. (2016). Eğitim fakültelerinin yapılandırılması sürecinde öğretmen adaylarının çevre bilinci ve özyeterliklerinin belirlenmesi [In the structuring process of education faculty; determination of the teachers’ environmental consciousness and self-efficacy]. Journal of Education and Humanities: Theory and Practice, 7(13), 3-18.
31. Karrow, D. D., Fazio, X., & Zandvliet, D. (2022). What’s in a name? The signifiers and empty signifiers of environmental sustainability education: Implications for teacher education (EJ1358383). ERIC. https://eric.ed.gov/?id=EJ1358383
32. Keleş R., & Hamamcı C. (2002). Çevrebilim [Ecology]. İmge.
33. Kırıkçı, A. C. (2013). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının vatandaşlık yeterliliklerini geliştirmeye yönelik etkinlik temelli bir model oluşturma [To develop citizenship competencies of social studies teacher candidates designing an activity-based model]. (Publication No. 350014) [Master thesis, Marmara University]. National Thesis Center.
34. León, B., Negredo, S., & Erviti, M. C. (2022). Social engagement with climate change: Principles for effective visual representation on social media. Climate Policy, 22(8), 976-992.
35. McGregor, H. E., Karn, S., Evans, R. S., & Pind, J. (2022). Piloting historical thinking lessons to address climate change. Canadian Social Studies, 53(1), 1-16.
36. Ministry of National Education [MoNE]. (2018). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı (İlkokul ve ortaokul 4, 5, 6 ve 7. sınıflar) [Social studies course curriculum (primary and secondary school 4, 5, 6 and 7 grades)]. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı.
37. Meral, E., Küçük, B., & Gedik, F. (2016). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının çevre kavramına ilişkin metaforik algıları [Metaphoric comprehension of training teachers of social studies as regards the concept of environment]. Kastamonu Education Journal, 24(1), 65-78.
38. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage.
39. Mostafa, M. M. (2006). Antecedents of Egyptian consumers’ green purchase intentions: A hierarchical multivariate regression model. Journal of International Consumer Marketing, 19(2), 97-126.
40. Hassan, A., Noordin, T. A., & Sulaiman, S. (2010). The status on the level of environmental awareness in the concept of sustainable development amongst secondary school students. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 2(2), 1276-1280.
41. Ottman, J. A. (1992). Industry’s response to green consumerism. Journal of Business Strategy, 13(4), 3-7.
42. Özer, A. Ö. (1974). Çevre sorunlarına giriş [Introduction to environmental problems]. Mobil.
43. Özsungur, F., & Güven, S. (2017). Tüketici davranışlarını etkileyen sosyal faktörler ve aile [Social factors and family affecting consumer behavior]. International Journal of Eurasian Education and Culture, 3, 127-142.
44. Rabitz, F., Telešienė, A., & Zolubienė, E. (2021). Topic modelling the news media representation of climate change. Environmental Sociology, 7(3), 214-224.
45. Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H., & Müller, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research Online, 8(2), 23-74.
46. Sinha, R. N., & Watters, F. L. (1985). Insect pests of flour mills, grain elevators, and feed mills and their control. Agriculture Canada.
47. Sivamoorthy, M., Nalini, R., & Kumar, C. S. (2013). Environmental awareness and practices among college students. International Journal of Humanities and Social Science Invention, 2(8), 11-15.
48. Iwan, Sumitro, S. B., Ibrohim, & Rohman, F. (2023). Environmental care attitude analysis of prospective biology teachers (EJ1386841). ERIC. https://eric.ed.gov/?id=EJ1386841
49. Xie, L. (2015). The story of two big chimneys: A frame analysis of climate change in US and Chinese newspapers. Journal of Intercultural Communication Research, 44(2), 151-177.