Elementary School Students’ Responsibilities: A Case Study

Öz

The aim of this research is to examine the perceptions of third-grade primary school students The aim of this research is to examine the perceptions of third-grade primary school students regarding the value of responsibility, according to their own and their parents’ views. The research was conducted using a qualitative research method, specifically a holistic single-case design among case study designs. The study group was determined using convenient sampling, a type of purposeful sampling. Data were collected through semi-structured interviews with 28 students (18 girls and 10 boys) and their parents (21 mothers and 7 fathers) attending the third grade of a public primary school in Ümraniye, Istanbul, during the 2024-2025 academic year, and analyzed using content analysis. Parents and children stated that they fulfilled responsibilities such as preparing their school bags, tidying their rooms and doing homework. According to parents, some children did not take on any responsibilities. It was observed that some students took responsibility for preparing their school bags and making their beds themselves, some did it depending on the situation, and some left this responsibility to their mothers. In this context; The study concluded that parents do not provide enough opportunities for their children to fulfill their responsibilities, and that their children do not take on their responsibilities either. Consequently, students generally do not meet the responsibilities expected of them. Based on these findings, it is recommended that educational activities involving parents be organized to support students in taking on responsibilities appropriate to their developmental level.

Anahtar Kelimeler

• Values education
• the value of responsibility
• family.

Etik Beyan

This study was approved by the Research and Publication Ethics Committee of the Institute of Educational Sciences at Marmara University (Decision No. 878841, Date: October 1, 2024).

İlkokul Öğrencilerinin Sorumlulukları: Bir Durum Çalışması

Öz

Bu araştırmanın amacı, ilkokul üçüncü sınıf öğrencilerinin sorumluluk değeriyle ilgili durumlarını kendilerinin ve ebeveynlerinin görüşlerine göre incelemektir. Araştırma, nitel araştırma yöntemiyle gerçekleştirilmiş olup durum çalışması desenleri arasından bütüncül tek durum deseni kullanılarak planlanmıştır. Çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden kolay ulaşılabilir durum örneklemesi olarak belirlenmiştir. Veriler, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında İstanbul Ümraniye’deki bir devlet ilkokulunun üçüncü sınıfında öğrenim gören 28 öğrenci (18 kız ve 10 erkek) ve ebeveynleri (21 anne ve 7 baba) ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmış, içerik analiziyle analiz edilmiştir. Ebeveynler ve çocuklar; okul çantasını hazırlama, odasını (yatağı, oyuncağı) toplama, ödev yapma sorumluluklarının yerine getirildiğini belirtmişlerdir. Ebeveynlere göre bazı çocukların herhangi bir sorumluluk üstlenmedikleri, çoğunlukla çocuklarının sorumluluklarını kendilerinin üstlendikleri, bazı çocukların yaşlarına uygun sorumlulukları yerine getirmedikleri ifade edilmiştir. Okul çantasını hazırlama ve yatağını toplama sorumluluğunun bazı öğrenciler tarafından yerine getirildiği, bazı öğrencilerin duruma bağlı olarak yerine getirdiği ve bazı öğrencilerin de bu sorumluluğu annelerine bıraktığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda; ebeveynlerin çocuklarının sorumluluklarını yerine getirmeleri konusunda çok fırsat vermemekle birlikte çocuklarının da sorumluluklarını üstlenmediğini düşündükleri, öğrencilerin ise kendilerinden beklenilen sorumlulukları genel olarak karşılamadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonuçlarından hareketle; öğrencilerin gelişim düzeylerine uygun sorumluluklar almalarını desteklemek amacıyla ebeveynlerin dahil olacağı eğitim etkinliklerinin düzenlenmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Değer eğitimi
• sorumluluk değeri
• aile.

Etik Beyan

Bu çalışma Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimler Enstitüsü Araştırma ve Yayın Etik Kurulu tarafından onaylanmıştır (Karar No: 878841, Tarih: 01.10.2024).

Kaynakça

1. Abroto, A., Nugraheni, A. S., & Awliyah, R. F. (2022). The role of the family in the moral education of children. Jurnal Basicedu, 6(2), 2717-2723. https://doi.org/10.31004/basicedu.v6i2.2507
2. Akarçay, G. Ö., Demirezen, S., & Akhan, N. E. (2013). İlköğretim öğrencilerinin ders çalışma üzerine algıları [Primary school students’ perceptions of studying]. The Black Sea Journal of Social Sciences, 5(8), 169-183.
3. Aktepe, V. (2015). 5.sınıf öğrencilerinin sorumluluk değerinin geliştirilmesine yönelik bir performans görevi uygulaması [An implementation of a performance task aimed at developing a sense of responsibility among fifth-grade students]. Kastamonu Education Journal, 23(4), 1507-1530.
4. Arslan, A. (2021). Ortaokul öğrencilerinde oyun bağımlılığı ile sorumluluk duygusu davranışı ve sosyal beceriler arasındaki ilişkinin incelenmesi [An investigation of the relationship between video game addiction and responsibility, behavior, and social skills among middle school students]. (Publication No. 695055) [Master thesis, İstanbul Sabahattin Zaim University]. National Thesis Center.
5. Aytuna, H. A. (1949). Özel öğretim metodu [Special teaching method]. Remzi.
6. Barth, J. L., & Demirtaş, A. (1997). İlköğretim sosyal bilgiler öğretimi [Social studies teaching in primary education]. YÖK/Dünya Bankası Milli Eğitimi Geliştirme Projesi, Öğretmen Eğitimi Dizisi, Ankara.
7. Bayındır, N. (2021). İlkokul öğrencilerinin ev içi rollerine ilişkin beklentiler [Expectations regarding the domestic roles of elementary school students]. Journal of Open Education Applications and Research 7(3), 127-140. https://doi.org/10.51948/auad.920952
8. Beldağ, A. (2016). Values education research trends in Turkey: A content analysis. Journal of Education and Training Studies, 4(5), 101-112.

9. Bozdemir, F., & Gündüz, B. (2016). Bağlanma stilleri, anne baba tutumları ve çocukluk çağı örselenme yaşantılarının duygusal zekâ ile ilişkileri [The relationship between attachment styles, parental attitudes, and childhood traumatic experiences and emotional intelligence]. International Journal of Human Sciences, 13(1), 1797-1814.
10. Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2010). Bilimsel araştırma yöntemleri [Scientific research methods] (6th. ed.). Pegem.
11. Candan, D. G., & Ergen, G. (2014). 3. sınıf hayat bilgisi ders kitaplarının temel evrensel değerleri içermesi bakımından incelenmesi [An examination of third grade social studies textbooks in terms of their inclusion of fundamental universal values]. Uşak University Journal of Social Sciences, 7(1). https://doi.org/10.12780/UUSBD283
12. Dam, H. (2008). Öğrencinin okul başarısında aile faktörü [The role of the family in a student’s academic success]. Hitit University Journal of the Faculty of Theolog, 7(14), 75-99.
13. Elo, S., & Kyngäs, H. (2008) The qualitative content analysis process. Journal of Advanced Nursing 62(1), 107-115. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2007.04569.x
14. Erbaş, A. A., & Başkurt, İ. (2021). Hayat bilgisi öğretim programındaki değerlerin hayat bilgisi ders kitaplarına yansıma durumu [Reflection of values in life science curriculum to life science textbook]. Erzincan University Faculty of Education Journal, 23(3), 785-813. https://doi.org/10.17556/erziefd.841337
15. Ergün, A., & Koç, S. (2022). Veli ve öğrenci bakış açısıyla sorumluluk değeri [The value of responsibility from the perspectives of parents and students]. Manas Journal of Social Research, 11(4), 1386-1400. https://doi.org/10.33206/mjss.1008985
16. Ersoy-Quadır, S. (2009). Ailede evle ilgili fiziksel yaşam becerilerini çocuklara öğretmede ebeveyn rehberliği [Parental guidance in teaching children physical life science related to the home]. Journal of Social Policy Studies, 16(16), 51-61. https://doi.org/10.21560/spcd.68037
17. Esemen, A. (2020). Hayat bilgisi öğretim programı kazanımlarının kök değerler ile ilişkisinin değerlendirilmesi [Evaluation of the relationship between life science curriculum gains and root values]. MM-International Journal of Educational Sciences, 4(1), 16-29. https://doi.org/10.46762/mamulebd.741720 Eskili, Y., & İflazoğlu-Saban A. (2025). İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin dijital oyun bağımlılığı ile öğrenme ve çalışma sorumluluğu arasındaki ilişkinin incelenmesi [An investigation of the relationship between digital game addiction and learning and study responsibility among fourth-grade elementary school students]. Journal of Educational Sciences, Faculty of Education, Marmara University, 61(61), 1-22. https://doi.org/10.15285/maruaebd.1436089
18. Geçit, Y., & Gençer, G. (2011). Hayat bilgisi dersinde kazandırılması beklenen değerlere ilişkin veli görüşleri [Parents’ opinions regarding the values expected to be instilled in life science lessons]. Education Sciences,6(1), 78-90.
19. Gökçe, A., Arslan, İ., Ülgen Öz, S., Mete, U., Taşçı, D., & Yengil-Taci, D. (2021). Yedi yaş altı çocuklarda mobil ekran maruziyeti [Screen time in children under seven]. Ankara Education and Research Hospital Medical Journal, 54(2), 188-193. https://doi.org/10.20492/aeahtd.543807
20. Gözel, Ü. (2018). Hayat bilgisi dersi öğretim programının değerler eğitimi açısından öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi [An evaluation of teacher opinion of values education with the social science course curriculum]. (Publication No. 517653) [Master thesis, Adnan Menderes University]. National Thesis Center.
21. Güdürü, F. (2021). Ortaokul öğrencilerinin sorumluluk algıları üzerine bir araştırma. International Primary Educational Research Journal, 5(3), 243-259. https://doi.org/10.38089/iperj.2021.74
22. Gündoğan, A. (2020). Sınıf öğretmeni adaylarının görüşlerine göre değer eğitiminin gerekliliği ve hayat bilgisi dersi bağlamında işlevselliği [The necessity of value education according to the opinions of pre-service primary teachers and functionality of life science course]. Journal of Qualitative Research in Education, 8(2), 599-628. https://doi.org/10.14689/issn.2148- 624.1.8c.2s.8m
23. Gündüz, M. (2018). Öğrencilerin hayat bilgisi dersinde yaptıkları projelerin sorumluluk duygusuna katkısı hakkındaki görüşlerin değerlendirilmesi [An evaluation of students’ views on how the projects they complete in life science contribute to their sense of responsibility]. Electronic Journal of Social Sciences, 17(68), 1374-1385. https://doi.org/10.17755/esosder.341436
24. Güneş, G., & Yıldırım, Y. (2024). 2018 ve 2024 hayat bilgisi dersi öğretim programlarının değerler eğitimi açısından incelenmesi [2018 and 2024 life science curriculum examination of programs in terms of values education]. International Journal of education and Science Research, 1(1), 66-84. Halstead, J. M., & Taylor, M. J. (2000). Learning and teaching about values: A review of recent research. Cambridge Journal of Education, 30, 169-202. https://doi.org/10.1080/713657146
25. Izzo, C. V., Weissberg, R. P., Kasprow, W. J., & Fendrich, M. (1999). A longitudinal assessment of teacher perceptions of parent involvement in children’s education and school performance. American Journal of Community Psychology, 27, 817-839. https://doi.org/10.1023/A:1022262625984
26. Krippendorff, K. (2004). Content analysis: An introduction to its methodology. SAGE.
27. Lawshe, C. H. (1975). A quantitative approach to content validity. Personnel Psychology, 28(4), 563-575. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.1975.tb01393.x
28. Mayring, P. (2000). Qualitative content analysis. Forum Qualitative Sozialforschung/Forum: Qualitative Social Research, 1(2).
29. Miles, M, B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed). SAGE.
30. Ministry of National Education (MoNE). (1936). İlkokul programı [Primary school program]. MEB.
31. Ministry of National Education (MoNE). (1948). İlkokul programı [Primary school program]. MEB.
32. Ministry of National Education (MoNE). (1968). Hayat bilgisi öğretim programı [Life science curriculum]. MEB.
33. Ministry of National Education (MoNE). (1998). İlköğretim okulu programı [Primary school program]. MEB.
34. Ministry of National Education (MoNE). (2005). Hayat bilgisi dersi öğretim programı ve kılavuzu (1.2.3. sınıflar) [Life science curriculum and guide (Grades 1, 2, and 3)]. MEB.
35. Ministry of National Education (MoNE). (2018). Hayat bilgisi dersi öğretim programı (ilkokul 1, 2 ve 3. sınıflar) [Life science course curriculum (Primary school 1st, 2nd and 3rd grades)]. MEB.
36. Ministry of National Education (MoNE). (2024a). Hayat bilgisi öğretim programları (İlkokul 1. 2. ve 3. sınıflar). [Life science curriculum (Grades 1, 2, and 3]. MEB.
37. Ministry of National Education (MoNE). (2024b). Türkiye yüzyılı maarif modeli: Öğretim programları ortak metni [Türkiye century education model: Curricula common text]. MEB.
38. Onay, İ. (2021). Sorumluluk değeri etkinliklerinin ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin sorumluluk kazanım düzeylerine etkisi [The effect of responsibility-building activities on fourth-grade elementary school students’ levels of responsibility] (Publication No. 662441) [Doctoral dissertation, Ondokuz Mayıs University]. National Thesis Center.
39. Özen, Y. (2011). Öğrenmede kişisel sorumluluğu artırmaya yönelik bir öğrenme ve değerlendirme yaklaşımı: Portfolyo değerlendirme [A learning and assessment approach aimed at increasing personal responsibility in learning: Portfolio assessment]. Journal of Education and Humanities, 2(4), 109-132.
40. Özleşmiş, N. (2019). İlkokul hayat bilgisi dersi kapsamındaki değerler eğitimi uygulamalarına ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi [Research of teachers’ views on value education implementations in the scope of primary school social studies]. (Publication No. 573647) [Master thesis, Marmara University]. National Thesis Center.
41. Özyürek, A., Özkan, İ., Belge Z., & Yavuz, N. F. (2019). İlkokul öğrencilerinde mükemmelliyetçi öz-sunum ve problem çözme becerileri [Perfectionist self-presentation and problem-solving skills among elementary school students]. Journal of Child and Develeopment, 2(4), 1-11.
42. Patton, M. Q. (1990). Qualitative evaluation and research methods (2nd ed.). SAGE.
43. Republic of Türkiye Ministry of Health (2018). Dijital oyun bağımlılığı çalıştayı sonuç raporu [Final report of the digital gaming addiction workshop] Republic of Türkiye Ministry of Health.
44. Sapsağlam, Ö. (2017). Okul öncesi dönem çocuklarının değer algılarının çizdikleri resimler ve sözlü anlatımlarına göre incelenmesi: Sorumluluk değeri [An examination of preschool children’s perceptions of values based on their drawings and verbal descriptions: The case of the value of responsibility]. Education and Science, 42(189), 287-303.
45. Serinsu, M. E., & Doğan, R. (2020). Sosyal öğrenme kuramı çerçevesinde 2-6 yaş dönemi çocuklar için ailede değer eğitimi ilkeleri [Principles of values education in the family for children aged 2–6 within the framework of social learning theory]. The Journal of Religious Studies, 23(58), 151-170.
46. Sezer, A., & Çoban, O. (2016). Ortaokul öğrencilerinin sorumluluk değeri algıları [Responsibilty value perception of secondary school students]. Usak University Journal of Educational Research, 2(1), 22-39. https://doi.org/10.29065/usakead.232420
47. Silverman, D. (2018). Nitel verileri yorumlama [Interpreting qualitative data] (E. Dinç, Trans.). Pegem. Sönmezer, Z., & Balcıoğlu, B. A. (2023). Dijital medya ve ekrana emanet edilen çocuklar [Digital media and children entrusted to screens]. Socrates Journal of Interdisciplinary Social Studies, (33), 54-70. https://doi.org/10.5281/zenodo.8339914
48. Soylu, Z. S., & Çelik, Y. (2025). Ebeveynlerin bakış açısıyla ilkokul 3. ve 4. sınıf öğrencilerinin dijital oyun bağımlılığının sorumluluk bilincine yansımalarının incelenmesi [An examination of how digital game addiction among third- and fourth-grade elementary school students reflects on their sense of responsibility from the parents’ perspective]. Sinop University Journal of Social Sciences, 9(1), 775-813. https://doi.org/10.30561/sinopusd.1626615
49. Uçar, F. H., & Çetinkaya, S. (2021). İlkokul hayat bilgisi ders kitaplarında değerler eğitimi [Value education in primary school life science textbooks]. Journal of Oltu Faculty of Humanities and Social Sciences, 2(2), 275-291.
50. Williams, G. (2008). Responsibility as a virtue. Ethical theory and moral practice. 11(4), 455-470.
51. Yalçın, A. (2021). 5. sınıf sosyal bilgiler dersinde uygulanan sorumluluk temelli etkinliklerin öğrencilere sorumluluk değerini kazandırmadaki etkisi [The effect of responsibility-based activities implemented in 5th grade social studies classes on instilling a sense of responsibility in students] (Publication No. 699666) [Doctoral dissertation, Bursa Uludağ University]. National Thesis Center.
52. Yaşaroğlu, C. (2013). Hayat bilgisi dersi kazanımlarının değerler eğitimi açısından incelenmesi [Investigation of life science objectives in terms of values education]. Turkish Studies, 8(7), 849-858. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.4838
53. Yaşaroğlu, C., & Biçer, R. (2020). İlkokul öğrencilerinin kök değerlere ilişkin metaforik algılarının incelenmesi [Investigatıon of primary school students’ metaphoric perceptions about key values]. Journal of Social and Humanities Sciences Research, 7(52), 996-1005. https://doi.org/10.26450/jshsr.1850
54. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Nitel araştırma yöntemleri [Qualitative research methods] (12th ed.). Seçkin.
55. Yin, (2013). Case study research: Design and methods. (3rd ed.). SAGE.
56. Zoromski, K. (2017). Be their best: Encourage responsibility in young children, Michigan State University extension. Retrieved October 10, 2025, from https://www.canr.msu.edu/news/encourage_responsibility_in_young_children