TR
EN
Aras Nehri havzasında lojistik regresyon yöntemiyle kayma ve akma tip heyelan duyarlılığı değerlendirmesi
Öz
Yamaç stabilitesinin bozulmasıyla gerçekleşen heyelanlar, oluşturdukları kayıplarla ülkemizdeki başlıca afetler arasında yer almaktadır. Türkiye’de heyelanın en fazla yoğunlaştığı ve iç içe geliştiği bölgelerden biri de Aras Nehri Havzasıdır. Bu havzanın yüzde 13’ü heyelanlı olup, bölgede yeniden aktif heyelanlar mekânsal süreklilik sağlamaktadır. Bu çalışmanın amacı da yüksek heyelan yoğunluğuna sahip bu alanda, heyelan duyarlılığını belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda ilk olarak fiziki bütünlük kapsamında heyelan yoğunluğuna göre çalışma alanının sınırları belirlenmiştir. Belirlenen çalışma alanında, kırmızı rölyef görüntü haritası ve yüksek çözünürlüklü uydu görüntüsü birlikteliği ile 3904 heyelan tespit edilmiştir. Bu heyelanlar akma ve kayma olarak iki ana tipte sınıflandırılmıştır. Ayrıca havza vektör tabanda yamaç ünitelerine ayrılmıştır. Havzada düzlük alanlar (ova, vadi tabanı ve yapısal düzlük) yamaç ünitelerinden çıkartılmıştır. Yamaç ünitelerine heyelan içerik bilgisi eklenmiştir. Her bir yamaç ünitesine ait eğim, yükselti, rölyef, yamaç profili, topoğrafik nemlilik gibi faktörlerin ortalama ve standart sapma değerlerinin yanı sıra litoloji bilgisi de yamaç duyarlılığında kullanılmıştır. Yamaçların duyarlılığı lojistik regresyon yöntemi ile tespit edilmiştir. Heyelanı kontrol eden faktör ve derecelerinin etkisi heyelan tipine göre değiştiğinden yamaç ünitelerinin heyelan duyarlılığı akma ve kaymalar için ayrı olarak belirlenmiştir. Ortalama AUC (doğru pozitif-yanlış pozitif) değerinde akmalarda 0,79, kaymalarda ise 0,76 başarı elde edilmiştir.
Genel olarak çalışmada elde edilen sonuçlarda, (I) havzada heyelanın topoğrafik ve litolojik faktörler tarafından heyelan tipine göre farklı derecede kontrol edildiği (II) bu faktörlerin akma ve kayma için ayrı değerlendirilmesi ile oluşturulan heyelan duyarlılığının başarısının yüksek olduğu (III) farklı tip heyelan için oluşturulan duyarlılık haritaları bölgesel planlama için kullanıma sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Teşekkür
Yazar öneri ve görüşlerinden dolayı Tolga GÖRÜM'e teşekkürlerini sunmaktadır.
Kaynakça
- Alvioli, M., Guzzetti, F., & Marchesini, I. (2020). Parameter-free delineation of slope units and terrain subdivision of Italy. Geomorphology, 358, 107124. doi:https://doi.org/10.1016/j.geomorph.2020.107124
- Alvioli, M., Marchesini, I., Reichenbach, P., Rossi, M., Ardizzone, F., Fiorucci, F., & Guzzetti, F. (2016). Automatic delineation of geomorphological slope units with r.slopeunits v1.0 and their optimization for landslide susceptibility modeling. Geosci. Model Dev., 9(11), 3975-3991. doi:https://doi.org/10.5194/gmd-9-3975-2016
- Asadi, A., Baise, L. G., Koch, M., Moaveni, B., Chatterjee, S., & Aimaiti, Y. (2024). Pixel-based classification method for earthquake-induced landslide mapping using remotely sensed imagery, geospatial data and temporal change information. Natural Hazards, 120(6), 5163-5200. doi:https://doi.org/10.1007/s11069-023-06399-8
- Atkinson, P. M., & Massari, R. (1998). Generalised linear modelling of susceptibility to landsliding in the central Apennines, Italy. Computers & Geosciences, 24(4), 373-385. doi:https://doi.org/10.1016/S0098-3004(97)00117-9
- Ayalew, L., & Yamagishi, H. (2005). The application of GIS-based logistic regression for landslide susceptibility mapping in the Kakuda-Yahiko Mountains, Central Japan. Geomorphology, 65(1), 15-31. doi:https://doi.org/10.1016/j.geomorph.2004.06.010
- Bai, S.-B., Wang, J., Lü, G.-N., Zhou, P.-G., Hou, S.-S., & Xu, S.-N. (2010). GIS-based logistic regression for landslide susceptibility mapping of the Zhongxian segment in the Three Gorges area, China. Geomorphology, 115(1-2), 23-31. doi:https://doi.org/10.1016/j.geomorph.2009.09.025
- Brabb, E. E., & Pampeyan, E. H. (1972). Preliminary map of landslide deposits in San Mateo County, California [Report] (Publication No. 344). Miscellaneous Field Studies Map, Issue. U.S.G. Survey. https://pubs.usgs.gov/publication/mf344
- Bui, D. T., Lofman, O., Revhaug, I., & Dick, O. (2011). Landslide susceptibility analysis in the Hoa Binh province of Vietnam using statistical index and logistic regression. Natural Hazards, 59(3), 1413-1444. doi:https://doi.org/10.1007/s11069-011-9844-2
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Coğrafi Bilgi Sistemleri, Doğal Afetler, Jeoformoloji ve Yüzey Örtü Süreçleri
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
30 Haziran 2024
Gönderilme Tarihi
29 Nisan 2024
Kabul Tarihi
12 Haziran 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2024 Sayı: 85
APA
Cihangir, M. E. (2024). Aras Nehri havzasında lojistik regresyon yöntemiyle kayma ve akma tip heyelan duyarlılığı değerlendirmesi. Türk Coğrafya Dergisi, 85, 55-68. https://doi.org/10.17211/tcd.1475065
AMA
1.Cihangir ME. Aras Nehri havzasında lojistik regresyon yöntemiyle kayma ve akma tip heyelan duyarlılığı değerlendirmesi. Türk Coğ. Derg. 2024;(85):55-68. doi:10.17211/tcd.1475065
Chicago
Cihangir, Mehmet Emin. 2024. “Aras Nehri havzasında lojistik regresyon yöntemiyle kayma ve akma tip heyelan duyarlılığı değerlendirmesi”. Türk Coğrafya Dergisi, sy 85: 55-68. https://doi.org/10.17211/tcd.1475065.
EndNote
Cihangir ME (01 Haziran 2024) Aras Nehri havzasında lojistik regresyon yöntemiyle kayma ve akma tip heyelan duyarlılığı değerlendirmesi. Türk Coğrafya Dergisi 85 55–68.
IEEE
[1]M. E. Cihangir, “Aras Nehri havzasında lojistik regresyon yöntemiyle kayma ve akma tip heyelan duyarlılığı değerlendirmesi”, Türk Coğ. Derg., sy 85, ss. 55–68, Haz. 2024, doi: 10.17211/tcd.1475065.
ISNAD
Cihangir, Mehmet Emin. “Aras Nehri havzasında lojistik regresyon yöntemiyle kayma ve akma tip heyelan duyarlılığı değerlendirmesi”. Türk Coğrafya Dergisi. 85 (01 Haziran 2024): 55-68. https://doi.org/10.17211/tcd.1475065.
JAMA
1.Cihangir ME. Aras Nehri havzasında lojistik regresyon yöntemiyle kayma ve akma tip heyelan duyarlılığı değerlendirmesi. Türk Coğ. Derg. 2024;:55–68.
MLA
Cihangir, Mehmet Emin. “Aras Nehri havzasında lojistik regresyon yöntemiyle kayma ve akma tip heyelan duyarlılığı değerlendirmesi”. Türk Coğrafya Dergisi, sy 85, Haziran 2024, ss. 55-68, doi:10.17211/tcd.1475065.
Vancouver
1.Mehmet Emin Cihangir. Aras Nehri havzasında lojistik regresyon yöntemiyle kayma ve akma tip heyelan duyarlılığı değerlendirmesi. Türk Coğ. Derg. 01 Haziran 2024;(85):55-68. doi:10.17211/tcd.1475065