Dijitalleşme, turizm ve sürdürülebilirlik çalışmaları: Bibliyometrik bir analiz

Öz

Küresel ölçekte dijitalleşmenin hız kazanması, turizm sektöründe sürdürülebilirlik uygulamalarını köklü biçimde dönüştürmüş, bu iki kavramın etkileşimi, çok disiplinli bir araştırma alanı olarak dikkat çekmeye başlamıştır. Bu çalışmanın amacı, dijital çağ bağlamında sürdürülebilir turizm alanında üretilen akademik literatürü bibliyometrik analiz yoluyla sistematik biçimde incelemek ve bu alandaki kavramsal kümelenmeleri, araştırma eğilimlerini ve yapısal boşlukları ortaya koymaktır. Çalışmada Scopus veri tabanında yer alan 198 makale, yarı-sistematik literatür taraması ve VOSviewer destekli bibliyometrik analiz teknikleriyle değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, 1997–2025 döneminde dijitalleşme ile sürdürülebilir turizm temalarının giderek artan bir bilimsel ilgiye konu olduğunu göstermektedir. “akıllı turizm”, “büyük veri”, “yapay zekâ” ve “sosyal medya” gibi anahtar kavramların yüksek sıklıkta kullanılması, teknolojik inovasyonların sürdürülebilir turizmle nasıl bütünleştiğini ortaya koymaktadır. Ülke bazlı analizde Çin, Birleşik Krallık ve Endonezya’nın literatüre yön veren aktörler olduğu, Türkiye gibi turizm potansiyeli yüksek bir ülkenin ise düşük katkı düzeyine sahip olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca literatürde çevresel sürdürülebilirliğe odaklanma eğilimi dikkat çekerken, sosyal kapsayıcılık ve kültürel süreklilik gibi boyutların görece ihmal edildiği gözlemlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Turizm
• Sürdürülebilir Turizm
• Dijital Çağ
• Dijital Dönüşüm

Etik Beyan

Çalışma Etik kurula gerek yoktur.

Digitalization, Tourism and Sustainability Studies: A Bibliometric Analysis

Öz

The acceleration of digitalization on a global scale has profoundly transformed sustainability practices within the tourism sector, and the interaction between these two concepts has increasingly emerged as a multidisciplinary field of research. The purpose of this study is to systematically examine the academic literature produced in the field of sustainable tourism within the context of the digital age through bibliometric analysis and to identify the conceptual clusters, research trends, and structural gaps within this domain. In this study, 198 articles indexed in the Scopus database were analyzed using semi-systematic literature review and bibliometric analysis techniques supported by VOSviewer. The findings indicate that between 1997 and 2025, the themes of digitalization and sustainable tourism have attracted growing scholarly attention. The frequent use of key concepts such as “smart tourism,” “big data,” “artificial intelligence,” and “social media” reveals how technological innovations have been integrated into sustainable tourism practices. Country-based analysis shows that China, the United Kingdom, and Indonesia have been the leading contributors to the literature, while countries with high tourism potential, such as Türkiye, exhibit relatively low levels of academic contribution. Moreover, while there is a strong tendency in the literature to focus on environmental sustainability, the dimensions of social inclusiveness and cultural continuity appear to be relatively neglected.

Anahtar Kelimeler

• Tourism
• Sustainable Tourism
• Digital Age
• Digital Transformation

Kaynakça

1. Abouzeid, N. (2022). The impact of digitalization on tourism sustainability: Comparative study between selected developed and developing countries. In Second International Conference on Advanced Research on Management, Economics, and Accounting (pp. 18-20).
2. Albrecht, J. N., Haid, M., Finkler, W., & Heimerl, P. (2021). What’s in a name? The meaning of sustainability to destination managers. Journal of Sustainable Tourism, 30(1), 32-51.
3. Aria, M., & Cuccurullo, C. (2017). bibliometrix: An R-tool for comprehensive science mapping analysis. Journal of Informetrics, 11(4), 959-975.
4. Ateljevic, I., & Doorne, S. (2003). Culture, economy and tourism commodities: Social relations of production and consumption. Tourist Studies, 3(2), 123-141.
5. Balbi, G., Ribeiro, N., Schafer, V., & Schwarzenegger, C. (2021). Digging into digital roots: towards a conceptual media and communication history. In Digital roots: Historicizing media and communication concepts of the digital age (pp. 1-16). De Gruyter.
6. Balsalobre-Lorente, D., Abbas, J., He, C., Pilař, L., & Shah, S. A. R. (2023). Tourism, urbanization and natural resources rents matter for environmental sustainability: The leading role of AI and ICT on sustainable development goals in the digital era. Resources Policy, 82, 103445.
7. Bec, A., Moyle, B., Timms, K., Schaffer, V., Skavronskaya, L., & Little, C. (2019). Management of immersive heritage tourism experiences: A conceptual model. Tourism Management, 72, 117-120.
8. Bishop, J. (Ed.). (2014). Transforming politics and policy in the digital age. IGI Global.

9. Bramwell, B., & Lane, B. (1993). Sustainable tourism: an evolving global approach. Journal of sustainable tourism, 1(1), 1–5. https://doi.org/10.1080/09669589309450696
10. Bramwell, B., & Lane, B. (2005). Sustainable tourism research and the importance of societal and social science trends. Journal of Sustainable Tourism, 13(1), 1-3.
11. Brennen, J. S., & Kreiss, D. (2016). Digitalization. The international encyclopedia of communication theory and philosophy, (pp.1-11).
12. Carvalho, R. M. F., da Costa, C. M. M., & Ferreira, A. M. A. P. (2018). New cultural mediators, cocreation, and the cultural consumption of creative tourism experiences. In Handbook of research on technological developments for cultural heritage and etourism applications (pp. 264-283). IGI Global.
13. Çam, O., & Çelik, C. (2022). Aşırı turizm kapsamında turistlere yönelik olumsuz ifadeler, yapılan eylemler ve bunların turizme yansımalarının değerlendirilmesi. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(1), 66-84.
14. Darcy, S. (2010). Inherent complexity: Disability, accessible tourism and accommodation information preferences. Tourism Management, 31(6), 816-826.
15. Della Corte, V., Del Gaudio, G., Sepe, F., & Sciarelli, F. (2019). Sustainable tourism in the open innovation realm: A bibliometric analysis. Sustainability, 11(21), 6114.
16. Dryga, S., Aleksandrova, M., Goncharova, N., & Sanfirova, O. (2016). Sustainable tourism as a method of forming a tolerant society. In SHS Web of Conferences (Vol. 28, p. 01065). EDP Sciences.
17. Gordon, R., Wadim, S., & Elena, K. (2021). Sustainable tourism in the digital age: Institutional and economic implications. Terra Economicus, 19(4), 141-159.
18. Gössling, S., & Michael Hall, C. (2019). Sharing versus collaborative economy: how to align ICT developments and the SDGs in tourism?. Journal of Sustainable Tourism, 27(1), 74-96.
19. Homer, S. T., & Kanagasapapathy, G. D. (2024). Gen Z perceptions of sustainable tourism: A scale development study. Tourism Recreation Research, 49(6), 1381-1396.