Araştırma Makalesi

Malatya Fayı’nın morfometrik özellikleri

Sayı: 75 31 Aralık 2020
PDF İndir
EN TR

Malatya Fayı’nın morfometrik özellikleri

Öz

Malatya Fayı (MF), Orta Anadolu ‘ova’ Bölgesi’nin en doğu kesimlerinde yaklaşık K20°D doğrultusuna sahip ve 140 km uzunluğunda sol yanal doğrultu atımlı bir tektonik yapıdır. Beş farklı geometrik segmentten oluşan MF, bölgedeki diğer yapılar ile etkileşimi ve geometrisi yüzünden farklı deformasyon özelliklerine sahiptir. Bu tektonik yapının yer yüzü şekillerine olan etkisinin anlaşılması için, MF ve yakın civarında belirlenen toplam 27 adet akaçlama havzası üzerinde hipsometri (HI), konkavlık ve normalize diklik (θ, ksn) ve boyuna profillerin integral (χ) analizleri gibi morfometrik indisler çalışılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, MF’nin en kuzey kesimini oluşturan FS1 segmenti ve civarı en yüksek düşey hareketlerin görüldüğü alandır. Bunu güneye doğru FS2 ve FS3 izler. FS2 genel olarak orta-yüksek HI ve ksn ile dikkati çekerken, FS2 ve FS3’ün sınırında hesaplanan düşük değerler bu iki segmentin açılmalı sıçrama yaparak yerel bir gerilmeye sebep olmasından kaynaklanır. FS3’ün kuzey ve güney kesimlerinde tektonizma ve erozyon arasında göreceli bir denge söz konusuyken, orta kesimlerinde 0.3’den düşük elde edilen HI değerlerine göre aşınmanın baskın olduğu görülmüştür. Birbirlerine paralel FS4 ve FS5 segmentleri boyunca yapılan analizler erozyon ve tektonik kuvvetler arasında bir dengeye işaret eder. Seçilmiş havzalar için yapılan χ analizinde, elde edilen yükselme ve durgunluk süreçleri ile sahada gözlenen taraça oluşumları arasında bir uyum söz konusudur. MF özelinde uygulanan morfometrik indisler, fayın farklı kesimleri için düşey topoğrafya değişimi hakkında bilgi vermekle kalmamış, aynı zamanda birbirini takip eden yükselme ve duraksama süreçlerine ve yer şekillerinin daha iyi anlaşılması için yeni çalışma noktalarına işaret etmiştir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Proje Numarası

114Y580

Teşekkür

Bu çalışma TÜBİTAK 114Y580 no’lu proje kapsamında gerçekleştirilmiştir. Yazar, yayının düzeltilmesi konusunda tenkitleri ve ilgileri için sayın editör Cihan Bayrakdar ve hakemlere teşekkürü bir borç bilir.

Kaynakça

  1. Acarel, D., Cambaz, M. D., Turhan, F., Mutlu, A. K. ve Polat, R. (2019). Seismotectonics of Malatya Fault, Eastern Turkey. Open Geosci. 11(1): 1098-1111.
  2. Aktuğ, B., Parmaksız, E., Kurt, M., Lenk, O., Kılıçoğlu, A., Gürdal, M. A. ve Özdemir, S. (2013). Deformation of Central Anatolia: GPS implications. Journal of Geodynamics 67: 78–96.
  3. Akyüz, H. S., Uçarkuş, G., Altunel, E., Doğan, B. ve Dikbaş, A. (2012). Paleoseismological investigations on a slow-moving active fault in Central Anatolia, Tecer Fault, Sivas. Ann. Geophys. 55: 847–857. Armijo, R., Meyer, B., Hubert-Ferrari, A. ve Barka, A. A. (1999).
  4. Westward propagation of North Anatolian Fault into the Northern Agean: timing and kinematcis. Geology 27: 267–270.
  5. Bilgiç, T. (2002). 1:500000 Ölçekli Türkiye Jeoloji Haritası, Sivas Paftası. Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü. Ankara.
  6. Bozkurt, E. (2001). Neotectonics of Turkey; a synthesis. Geodinamica Acta 14: 3–30.
  7. Bubenzer, O. Ve Bolten, A. (2008). The use of new elevation data (SRTM/ASTER) for the detection and morphometric quantification of Pleistocene megadunes (draa) in the eastern Sahara and the southern Namib. Geomorphology 102(2): 221-231.
  8. Burbank, D.W. ve Anderson, R.S. (2011). Tectonic Geomorphology. West Sussex: John Wiley & Sons. xiv+454 s.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2020

Gönderilme Tarihi

31 Ekim 2020

Kabul Tarihi

10 Kasım 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Sayı: 75

Kaynak Göster

APA
Zabcı, C. (2020). Malatya Fayı’nın morfometrik özellikleri. Türk Coğrafya Dergisi, 75, 107-118. https://doi.org/10.17211/tcd.818850
AMA
1.Zabcı C. Malatya Fayı’nın morfometrik özellikleri. Türk Coğ. Derg. 2020;(75):107-118. doi:10.17211/tcd.818850
Chicago
Zabcı, Cengiz. 2020. “Malatya Fayı’nın morfometrik özellikleri”. Türk Coğrafya Dergisi, sy 75: 107-18. https://doi.org/10.17211/tcd.818850.
EndNote
Zabcı C (01 Aralık 2020) Malatya Fayı’nın morfometrik özellikleri. Türk Coğrafya Dergisi 75 107–118.
IEEE
[1]C. Zabcı, “Malatya Fayı’nın morfometrik özellikleri”, Türk Coğ. Derg., sy 75, ss. 107–118, Ara. 2020, doi: 10.17211/tcd.818850.
ISNAD
Zabcı, Cengiz. “Malatya Fayı’nın morfometrik özellikleri”. Türk Coğrafya Dergisi. 75 (01 Aralık 2020): 107-118. https://doi.org/10.17211/tcd.818850.
JAMA
1.Zabcı C. Malatya Fayı’nın morfometrik özellikleri. Türk Coğ. Derg. 2020;:107–118.
MLA
Zabcı, Cengiz. “Malatya Fayı’nın morfometrik özellikleri”. Türk Coğrafya Dergisi, sy 75, Aralık 2020, ss. 107-18, doi:10.17211/tcd.818850.
Vancouver
1.Cengiz Zabcı. Malatya Fayı’nın morfometrik özellikleri. Türk Coğ. Derg. 01 Aralık 2020;(75):107-18. doi:10.17211/tcd.818850

Cited By

Yayıncı: Türk Coğrafya Kurumu