Fenilketonürili Çocukların Beslenme Durum ve Davranışları Üzerine Annelerin Besleme Davranışlarının Etkisi
Öz
Amaç: Çalışmanın amacı annelerin besleme davranışlarının, Fenilketonüri (PKU)’li çocukların beslenme durumları ve davranışlarına etkisini saptamaktır.
Gereç ve Yöntemler: PKU Aile Derneği’ne üye 2-11 yaş aralığındaki PKU’lu çocuklar ve annelerine, yüz yüze görüşme metodu kullanılarak, ailenin sosyodemografik özelliklerini ve annenin çocuğu besleme davranışlarını belirlemeye yönelik anket formu uygulanmış, çocukların antropometrik ölçümleri alınmıştır. Geriye dönük bir günlük besin tüketim kayıtları alınarak, beslenme bilgi sistemi bilgisayar programı ile günlük alınan enerji, makro ve mikro besin ögeleri hesaplanmış ve günlük gereksinimleri karşılama düzeyleri belirlenmiştir. Çocukların antropometrik değerlendirmesi WHO AnthroPlus Programı ile yapılmış, yaşa göre ağırlık z-skoru (WAZ), yaş göre boy z-skoru (HAZ) ve yaş göre BKİ z-skoru (BAZ) değerleri hesaplanmıştır.
Bulgular: Çocukların ortalama WAZ değerinin 0.1±0.9, HAZ değerinin -0.3±1.7 ve BAZ değerinin 0.4±1.8 olduğu, annenin besleme davranışının çocuğun antropometrik ölçülerini etkilediği tespit edilmiştir (p<0.05). Çocukların enerji gereksinimleri %77.7 oranında karşılanırken, protein, B6, B12 ve C vitamini alımlarının önerilerin üzerinde, folat alımının ise önerilerin altında olduğu saptanmıştır. Annenin çocuğun beslenmeyi reddettiğinde gösterdiği besleme davranışının, çocuğun makro ve mikro besin ögesi alımları ile kan fenilalanin düzeyini etkilemediği bulunmuştur (p>0.05). Çocukların büyük çoğunluğunun (%86.7) diyetine uyumlu olduğu, diyetine uyumlu çocukların annelerinin yaşlarının ise daha yüksek olduğu saptanmıştır (p=0.03). Besin alımını reddeden çocukların annelerinin sıklıkla çocuğu beslemekten vazgeçmediği (%80.0), bir süre bekledikten sonra tekrar beslediği (%26.7) ve oyun haline dönüştürerek beslediği (%23.3) belirlenmiştir.
Sonuç: Annelerin besleme davranışları çocukların beslenme durumunu etkilemektedir. PKU’lu çocukların yaşam boyu uyguladıkları diyet tedavisine uyumu arttırmak için ebeveynlere destekleyici beslenme eğitimleri planlanarak, tedavinin bir parçası haline getirilmesi sağlanmalıdır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Acosta PB, Yannicelli S, Singh R, et al. Nutrient intakes and physical growth of children with phenylketonuria undergoing nutrition therapy, J Am Diet Assoc, 2003; 103: 1167–1173.
- Ahring K, Be´langer-Quintana A, Dokoupil K. Dietary management practices in phenylketonuria across European centres. Clinical Nutrition, 2009; 28 (3): 231-236.
- Antısdel, JE, & Chrisler, JC. Comparison of eating attidutes and Behaviors Among Adolescent and Young Women with Type 1 Diabetes Mellitus and Phenylketonuria. Journal of Developmental & Bevavioral Pediatrics, May 2000; 21(2): 81-86.
- Bakanlığı, TS. (2015). Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER). Sağlık Bakanlığı Yayınları, Ankara.
- Bickel H. The effects of a phenylalanine-free and phenylalanine-poor diet in phenylpyruvic oligophrenis. Exp Med Surg, 1954; 12: 114-117.
- Blau N, Spronsen FJ, Levy HL. Phenylketonuria. The Lancet, 2010; 376: 1417–1427.
- Büyükgebiz B, Öztürk Y. Doğumsal metabolik hastalıklarda beslenme. Klinik Çocuk Forumu, 2002; 2: 38-44.
- Centerwall, SA, & Centerwall, WR. The discover of phenylketonuria: The story of a young couple, two retarded children, and a sciencist, Journal of Pediatrics, 2000; 89-103.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Klinik Tıp Bilimleri
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Şule Aktaç
*
0000-0002-2158-5015
Türkiye
Gül Öğren
Bu kişi benim
0000-0001-5702-9478
Türkiye
Simay Fereli
Bu kişi benim
0000-0002-7962-2624
Türkiye
Dicle Karğın
Bu kişi benim
0000-0002-7393-730X
Türkiye
Hayrunisa İçen
0000-0001-8083-8214
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
25 Mayıs 2021
Gönderilme Tarihi
10 Mayıs 2019
Kabul Tarihi
7 Mayıs 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2021 Cilt: 15 Sayı: 3